Mở rộng quy mô hợp tác xã nông nghiệp

Lắng nghe thị trường, không duy ý chí

Thứ Năm, 14/12/2017, 15:15:58
 Font Size:     |        Print
 

Vườn rau ứng dụng công nghệ sinh học của nông dân ở Củ Chi.

Những năm gần đây, mô hình Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp ở thành phố đã khẳng định tầm quan trọng trong việc nâng cao giá trị, chất lượng sản phẩm nông nghiệp đáp ứng nhu cầu thị trường, góp phần nâng cao đời sống xã viên, nông dân và người lao động. Tuy nhiên, mô hình này còn "khiêm tốn", cần có giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn để nhân rộng.

Từ thực tế phát triển của mô hình HTX nông nghiệp còn nhiều bất cập, chưa thật sự hấp dẫn nông dân, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy thành phố đã yêu cầu các sở, ngành liên quan, mời gọi các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế tham gia tìm giải pháp tháo gỡ. Ðồng chí nêu vấn đề: Lao động trong lĩnh vực nông nghiệp thành phố giảm liên tục từ năm 2000 (với 140 nghìn lao động) xuống còn hơn 43 nghìn vào năm 2016 và dự báo tiếp tục giảm. Bài toán đặt ra là mô hình nào trong thời gian tới sẽ giúp nông dân thành phố không ngừng nâng cao thu nhập từ chính nông sản mình làm ra. Nếu tiếp tục duy trì kinh tế nông hộ, mỗi hộ chưa tới hai lao động như hiện nay thì không thể chống chọi với cạnh tranh nông sản toàn cầu, biến đổi khí hậu. Nông dân muốn tồn tại phải tham gia HTX để nắm được thị trường, xây dựng thương hiệu, được tiếp cận vốn vay, được chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật...".

Theo khảo sát của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), thành phố hiện có 41 HTX đang hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thu hút 15% số hộ nông dân tham gia và thu nhập của xã viên cao hơn sản xuất độc lập. Cụ thể, trên lĩnh vực sản xuất rau an toàn, nông hộ tham gia HTX đạt lợi nhuận cao hơn bên ngoài 35% nhờ được bao tiêu sản phẩm với giá ổn định. Với mô hình nuôi bò sữa, nông dân tham gia HTX cũng có thu nhập khá nhờ năng suất và giá bán cao hơn. Do đó, định hướng trong thời gian tới của thành phố là giảm dần số hộ có quy mô sản xuất nhỏ lẻ, khuyến khích nông dân tham gia tổ hợp tác, HTX, vận động các trang trại (nông hộ có quy mô lớn) làm nòng cốt thành lập HTX mới, phát triển bình quân bốn HTX/năm. Một số giải pháp được ngành nông nghiệp thành phố đưa ra là thu hút người tài về làm quản lý HTX, hỗ trợ tín dụng cho nông dân…

Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố Nguyễn Ngọc Hòa nhìn nhận: Thị trường có vai trò quyết định sự phát triển của HTX. Trước đây, khi các siêu thị tìm nguồn hàng rau, quả đã nêu rõ không mua riêng lẻ từng hộ mà chỉ mua qua HTX, từ đó hình thành nhiều HTX hoạt động hiệu quả cho đến ngày nay. Thành phố có lợi thế lớn là nông sản được phân phối qua ba chợ đầu mối (Thủ Ðức, Hóc Môn, Bình Ðiền), chiếm hơn 85% tổng sản lượng tiêu thụ. Khi ba chợ này đưa ra các yêu cầu kỹ thuật để bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc thì khâu sản xuất phải thay đổi. Dự định, cuối năm 2018, thành phố sẽ có sàn giao dịch thịt heo dành cho các HTX, doanh nghiệp cung cấp thịt heo VietGAP, GlobalGAP, cho nên nông dân muốn bán được hàng phải liên kết sản xuất. Theo TS Võ Thị Kim Sa (Trường cán bộ quản lý Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 2), xu hướng nông dân tham gia HTX là tất yếu, nhưng thời gian qua, mô hình này chưa phát triển như kỳ vọng. "Phân tích các HTX nông nghiệp tại thành phố cho thấy, mức vốn góp cao, bình quân 115 triệu đồng/thành viên. Mức góp vốn cao thì "cửa vô" cho nhiều nông dân càng hẹp. Ngoài ra, cách vận hành HTX hiện nay chưa thật sự minh bạch, thông tin chưa được cung cấp đầy đủ để nông dân mạnh dạn, tin tưởng và tham gia HTX" - TS Sa nhận xét.

Lý giải nguyên nhân khiến HTX không thu hút được nông dân, PGS, TS Nguyễn Văn Ngãi, Trưởng khoa Kinh tế Trường đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh cho hay: Trải qua thời bao cấp, nông dân có định kiến không tốt về HTX. Họ không coi HTX là một nơi hỗ trợ nông dân mà là một tổ chức để tập thể hóa tài sản của xã viên như ruộng đất, máy móc, thiết bị… Gần đây, một số HTX lập ra không dựa vào lợi ích kinh tế mà làm theo phong trào nhằm đáp ứng chuẩn nông thôn mới, hoạt động không hiệu quả dẫn đến phá sản. Do đó, cần tuyên truyền để nông dân hiểu việc tham gia HTX là có lợi. Những lợi ích dễ thấy là mua vật tư giá thấp hơn, có thông tin thị trường, đầu ra ổn định…

Ông Ngãi đánh giá, HTX là mô hình phù hợp trong kinh tế thị trường, nhiều HTX nông nghiệp thành công ở các nước phát triển như Anh, Pháp, Ca-na-đa, Nhật Bản, Hàn Quốc… Do đó, để mở rộng tầm nhìn cho nông dân, thành phố đã, đang và tiếp tục tổ chức nhiều chuyến đi học tập tại: Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái-lan, Ðài Loan (Trung Quốc), Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po… cho nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, ban chủ nhiệm HTX, tổ sản xuất. Trọng tâm học tập là chính sách phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, kinh nghiệm tổ chức, hình thức sản xuất, tiêu thụ nông sản, liên kết sản xuất ứng dụng công nghệ cao, để mô hình HTX nông nghiệp luôn hấp dẫn, góp phần nâng cao đời sống nông hộ.

QUỲNH NGUYÊN