“Phiêu” trên phím dương cầm cùng Duo Mây

Thứ Sáu, 15/03/2019, 02:19:43

Được biết đến là nhóm nhạc thính phòng duy nhất của Việt Nam theo đuổi hình thức hòa tấu và chơi pi-a-nô bốn tay, Duo Mây đã mang đến những trải nghiệm âm nhạc thú vị mỗi lần xuất hiện trước công chúng.

“Phiêu” trên phím dương cầm cùng Duo Mây

Hai nghệ sĩ Quỳnh Trang (phía ngoài) và Tâm Ngọc diễn tấu pi-a-nô bốn tay.

Không gian Trung tâm văn hóa Pháp-L’Espace, Hà Nội như chìm đắm trong tiếng dương cầm thánh thót, ngọt ngào của Duo Mây. Sự hòa quyện trong kỹ thuật hòa tấu của các nghệ sĩ đã mang đến thế giới âm nhạc tràn ngập nỗi nhớ, niềm hứng khởi và sự lay động khi mở màn bằng tác phẩm Vũ điệu giao hưởng op.45 - bản ô-pê-ra ví như “tia sáng cuối cùng” được nhà soạn nhạc lừng danh Xéc-gây Ra-khờ-man-ni-nốp (Sergei Rachmaninoff) viết trong những năm tháng cuối đời. Để rồi, người yêu nhạc được tiếp tục lãng du cùng bản Petite suite của nhà soạn nhạc thiên tài người Pháp Clốt Đờ-buy-xi (Claude Debussy); được “phiêu” với tác phẩm giao hưởng thơ đặc sắc Vũ điệu thần chết op.40 của Ca-min Xanh-xăng (Camille Saint-Saens); và lắng lại cùng giai điệu Concertino op.94 viết bởi nhà soạn nhạc người Nga Đmi-tri Sô-xta-cô-vích (Dmitri Shostakovich). Những miền cảm xúc cứ thế được âm nhạc khơi gợi, dẫn dắt qua những bản hòa tấu “nuột” đến mức tưởng chừng không nếp gấp.

Duo pi-a-nô, tức hòa tấu pi-a-nô và chơi bốn tay (hai người trên một đàn) là hình thức diễn tấu khá phổ biến và được yêu thích từ nửa cuối thế kỷ 18 ở châu Âu. Nhiều nhà soạn nhạc nổi tiếng thế giới như Mô-da, Bét-thô-ven, Su-be… đã có những tuyệt phẩm âm nhạc dành riêng cho thể loại này. Ở nước ta, hòa tấu pi-a-nô đã được biết đến trong một số chương trình hòa nhạc và được đưa vào chương trình giảng dạy của Khoa Pi-a-nô, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam. Nhưng chưa có một ban nhạc chuyên nghiệp nào đi theo hình thức này được thành lập cho đến khi Duo Mây ra đời năm 2012 với sự kết hợp của hai nữ nghệ sĩ Trần Thị Tâm Ngọc và Phạm Quỳnh Trang. Họ đã thổi một luồng gió mới cho âm nhạc thính phòng, nói như nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc là họ đã mang đến “những cơn mưa âm nhạc làm mát mẻ cho nền âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam vẫn còn đang khát những giá trị đích thực”. Cả hai nữ nghệ sĩ đều đang là giảng viên tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam. Tâm Ngọc sinh năm 1983, tốt nghiệp xuất sắc Nhạc viện Yong Siew Toh, Xin-ga-po và nhận học bổng chương trình đào tạo thạc sĩ chuyên sâu về biểu diễn của Nhạc viện Bô-xtơn, Mỹ. Chị đã tham gia và giành nhiều giải thưởng lớn trong các cuộc thi âm nhạc quốc tế như: Giải nhất cuộc thi âm nhạc Sô-panh quốc tế Đông-Nam Á (Ma-lai-xi-a, 2004), Giải nhất cuộc thi cho pi-a-nô sô-lô và âm nhạc thính phòng của Nhạc viện Bô-xtơn (Mỹ, 2007, 2008 và 2009)… Trong khi đó, Quỳnh Trang sinh năm 1971, đồng thời là thành viên chính thức của nhóm nhạc thính phòng Sông Hồng. Chị thường xuyên tham gia các buổi biểu diễn lớn ở trong nước và nước ngoài cũng như có nhiều buổi diễn giao lưu với các nghệ sĩ nổi tiếng nước ngoài. Lý giải về tên gọi Duo Mây, các nữ nghệ sĩ cho biết họ muốn mang đến cho công chúng những bản hòa tấu vừa tinh tế, sang trọng, vừa lãng mạn, bay bổng như hình tượng những đám mây.

Chia sẻ về những khó khăn khi lựa chọn sẽ gắn bó với hình thức diễn tấu này, nghệ sĩ Quỳnh Trang cho biết không phải cứ chơi sô-lô pi-a-nô giỏi thì đã có thể kết hợp để tạo thành những bản hòa tấu hay. Chơi song tấu trên hai đàn hay chơi bốn tay trên một đàn đòi hỏi người thể hiện phải thật sự hiểu nhau, biết kiềm chế cái tôi để lắng nghe, nhường nhịn nhau trong đọc nốt, đọc bài, đồng thời cũng phải biết đón ý nhau trong khi thể hiện tác phẩm. Hơn nữa, đây là hình thức biểu diễn kén tác phẩm, kén chỗ tập cho nên các nghệ sĩ cũng phải đối mặt không ít thách thức trong chọn bài, chọn địa điểm biểu diễn. Trên thực tế, không phải nơi nào cũng đủ diện tích diễn cho hai đàn pi-a-nô, cũng không phải tác phẩm nào được chuyển soạn cho hòa tấu hai đàn hay chơi bốn tay cũng đều phù hợp đối tượng tiếp nhận. Tuy nhiên, với mong muốn mang âm nhạc hàn lâm đến gần hơn với công chúng Việt Nam, Duo Mây đã luôn dụng công để có được những tác phẩm hòa tấu thú vị, gần gũi. Bên cạnh các tác phẩm kinh điển của thế giới, các nghệ sĩ còn đặt hàng sáng tác những tác phẩm âm nhạc Việt Nam được chuyển soạn riêng cho song tấu pi-a-nô. Trong đó, ấn tượng nhất phải kể đến tác phẩm Trống cơm và Chuyển động không ngừng được nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc sáng tác riêng cho duo pi-a-nô. Những tác phẩm mang đậm âm hưởng dân ca Việt Nam này đã được Duo Mây mang đi giao lưu với Học viện Âm nhạc Quảng Tây, Trung Quốc và gây được tiếng vang tới bạn bè quốc tế. Tác phẩm cũng nhận được sự đón nhận hào hứng của khán giả Việt Nam, nhất là khán giả trẻ tuổi. Nhiều người không ngờ, âm nhạc thính phòng gần gũi, dễ nghe đến thế.

Giờ dạy pi-a-nô ở trường thường phải nương theo lịch của các học viên bởi phần lớn học sinh còn phải theo chương trình học cơ bản ở các trường khác. Trong khi đó, lịch diễn của hai nghệ sĩ cũng khá dày cho nên để luyện tập cùng nhau, họ phải sắp xếp và tranh thủ tối đa những khoảng thời gian trống của cả hai. Dù vậy, Duo Mây vẫn cố gắng để mỗi năm có đều đặn hai đến ba chương trình biểu diễn riêng. Bên cạnh đó, nhóm cũng thường xuyên quan tâm tới những hoạt động xã hội có thể mang đến những giá trị tích cực từ âm nhạc. Từ năm 2017, nhóm đã cùng các nghệ sĩ thực hiện chương trình âm nhạc “Thu yêu thương”, biến đây thành chương trình thường niên để gây quỹ từ thiện “Khăn ấm cho em” nhằm giúp đỡ các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn. Nghệ sĩ Tâm Ngọc chia sẻ: Trước đây, để lấp kín hàng ghế khán giả là cả thử thách lớn đối với nghệ sĩ. Song những năm gần đây, hầu như chương trình nào cũng được người nghe đón nhận nồng nhiệt. Đây là niềm hạnh phúc đối với người làm nghề, cũng là tín hiệu vui cho thấy âm nhạc hàn lâm đang dần đến gần hơn với công chúng Việt.

ĐOAN TRANG