Văn học -Nghệ thuật

"Thế giới" Dế Mèn với tuổi thơ

Thứ Sáu, 09/02/2018, 02:53:55
 Font Size:     |        Print
 

Tác phẩm sắp đặt Dế Mèn khổng lồ tại triển lãm. Ảnh: NGUYÊN BẢO

Lần đầu tiên, triển lãm gần một trăm tác phẩm, xấp xỉ số lần tái bản Dế Mèn phiêu lưu ký tại NXB Kim Ðồng diễn ra tại Hà Nội với sự xuất hiện hình ảnh chú Dế Mèn khổng lồ dịp đầu Xuân 2018 đem lại ấn tượng thú vị cho trẻ em.

Triển lãm tranh và sắp đặt Dế Mèn phiêu lưu ký - Chạm tới những thế giới kéo dài từ ngày 20-1 đến 25-3 tại không gian rộng 4.000 m2. Dự án độc đáo, thú vị này được họa sĩ Tạ Huy Long dày công, tâm huyết chủ trì; họa sĩ Vũ Xuân Hoàn giám tuyển và thực hiện tác phẩm sắp đặt. Triển lãm mang đến 500 cuốn sách ảnh, chọn lọc 13 bức vẽ Dế Mèn và đồng đội in mầu theo dạng bưu thiếp vừa mang tính lưu niệm, vừa có thể lan tỏa như các ấn phẩm quốc tế khi tách ra và gửi bạn bè.

10 hạng mục của triển lãm gồm: Thế giới Dế Mèn, Dòng sông chuồn chuồn, Dòng sông gương, tác giả côn trùng bằng da, Dế Mèn khổng lồ, Con đường sáng tác của Tạ Huy Long, Bàn trưng bày bản thảo của nhà văn Tô Hoài, Khu vực trưng bày tác phẩm, Video Display. Trung tâm gian triển lãm là tác phẩm sắp đặt Dế Mèn khổng lồ cao 4,5 m, dài 15 m, nặng 500 kg ở tư thế bật nhảy.

Dế Mèn phiêu lưu ký, tác phẩm danh tiếng của nhà văn Tô Hoài (1920 - 2014) được nhiều thế hệ độc giả trong và ngoài nước yêu thích. Viết tác phẩm này, Tô Hoài là chàng trai vừa qua tuổi 20, đến hơn 70 năm sau, "ông Dế Mèn" lúc cuối đời ở tuổi 94 vẫn bất ngờ bởi cuộc chu du của nhân vật qua nhiều thế hệ bạn đọc, qua các quốc gia, châu lục; vẫn "đương độ", "đang trên đường". Và chắc chắn, "cha đẻ" của Dế Mèn không thể ngờ có một ngày Dế hiện hữu sống động với hình vóc khổng lồ và thiên nhiên, bạn bè của chú cùng xuất hiện ở Hà Nội trước hàng nghìn độc giả yêu mến tác phẩm và nhân vật. Sinh vật nhỏ bé đào hang bên bờ ruộng nước, ăn cỏ non, đã sống trong trang văn hơn bảy mươi năm, giờ hiện hữu giữa đời với những chất liệu thân thiện môi trường như tre tầm vông uốn sấy vàng, sắt tạo khối, dây đan bằng cói.

Phép màu, sự diệu kỳ dường như có thật bằng không gian biến ảo và những con vật từ trang sách tiếp tục bước ra cuộc đời: gã Dế Choắt, chị Cào Cào áo xanh áo đỏ, anh Gọng vó, thằng Chim Cắt, anh Xiến Tóc có gươm, Nhà Trò họ bướm vẩn vơ quanh bụi bị họ Nhện bắt nạt, Chim Chích đuổi Dế Trũi, Ðại vương Ếch Cốm, xóm Chuồn Chuồn, anh Châu Chấu, các tráng sĩ Bọ Muỗm, Bọ Ngựa, bác Cành Cạch cao tuổi, ông Niềng Niễng... Thế giới loài vật dạy con người về cách sống, đối nhân xử thế; giúp những người đọc từ khắp nơi gần gũi nhau nhờ cùng đồng cảm khát vọng của Dế Mèn; mến yêu loài vật, cỏ cây, thiên nhiên, tình bạn, nết ăn ở...

Trong bối cảnh "cơn bão" đô thị hóa tràn khắp nông thôn; việc trông thấy Dế Mèn khổng lồ và các loài côn trùng vốn ít gặp là một điều vô cùng thú vị nhất là đối với trẻ em. Bằng sáng tạo mỹ thuật, đồ họa - điêu khắc - sắp đặt và công nghệ, các nghệ sĩ đã tạo ra một sinh quyển sống động, đầy sức hút; mở ra các chiều kích không gian và hệ thống loài vật theo hành trình "giang hồ phóng khoáng" của Dế Mèn. Ở đó, dòng sông gương, đầm lầy gương với kỹ thuật cắt giấy xếp lớp ba chiều chuyển động cùng ánh sáng quanh hệ sinh thái thực vật, côn trùng, dẫn dắt người xem nhập cuộc phiêu lưu mà mọi giác quan được khơi gợi, kích ứng lạ lẫm, ngỡ ngàng trước chiều sâu và đa tầng của không gian đàn chuồn chuồn bay hối hả đưa tin trong thiên truyện.

Khoảng 180 mô hình chuồn chuồn như đang bay với mật độ đàn lớn và bộ bốn nhân vật côn trùng gồm Dế Mèn, Châu Chấu Voi, Bọ Ngựa, Xén Tóc làm bằng da thuộc, khâu và nhuộm thủ công dạng phù điêu khối treo đang bay trông lạ mắt, cường tráng và rực rỡ. Không chỉ Dế Mèn - hiện thân của bứt phá, kết nối dấn thân, biết ước mơ và hành động, bầu bạn của chú chung khát vọng sống đẹp đẽ ấy, truyền cảm hứng cho loài người.

Tại triển lãm, sự góp mặt của các họa sĩ - đạo diễn phim hoạt hình lão thành của điện ảnh Việt Nam bộc lộ sức lan tỏa của Dế Mèn qua nhiều loại hình nghệ thuật. Ðó là hai đạo diễn, NSND Trương Qua và Ngô Mạnh Lân; họa sĩ Nguyễn Thành Chương và trẻ nhất là họa sĩ Ðậu Thị Ngọc Vinh (Ðậu Ðũa, sinh năm 1992). Theo nhà thơ Trần Ðăng Khoa, các họa sĩ đã sáng tạo trên chất liệu văn chương của Tô Hoài, nhưng cái giỏi của họ là biến những bức minh họa thành tác phẩm nghệ thuật độc lập, thoát hẳn ra ngoài bóng chữ và hơi văn. Ðưa hai cháu nội đi xem, nhìn chúng mê mải, thích thú ngắm các loài côn trùng và mỏi cổ ngước nhìn chuồn chuồn bay, NSND kịch Hoàng Cúc chia sẻ: "Tôi cũng thấy mình như được trở về tuổi thơ trên cánh đồng làng ở Hưng Yên nửa thế kỷ trước".

Diễn ra trong thời gian hơn hai tháng, qua dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, triển lãm còn có 11 sự kiện phong phú, miễn phí cho công chúng. Ðó là: đối thoại của các họa sĩ Tạ Huy Long, Vũ Xuân Hoàn và Lê Thiết Cương về hành trình vẽ, làm Dế Mèn khổng lồ; xưởng mỹ thuật Em vẽ thiên nhiên; Sáng tạo thế giới giấy; kể chuyện âm nhạc Phiêu lưu cùng Dế và các chương trình ca nhạc thiếu nhi sôi động.

VI THÙY LINH

Chia sẻ