Trước mùa lễ hội 2018:

Lại nóng chuyện chọi trâu

Thứ Sáu, 09/02/2018, 08:35:31
 Font Size:     |        Print
 

Ảnh: TTXVN

NDĐT – Trong buổi Tổng kết công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2017, phương hướng, nhiệm vụ năm 2018 tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất vẫn là lễ hội chọi trâu của các địa phương. Hội nghị do Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy chủ trì, với sự có mặt của đại diện các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng một số đại diện chính quyền địa phương, nơi có những “điểm nóng” về lễ hội được báo chí và dư luận quan tâm.

Theo báo cáo tổng kết của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các lễ hội có tập tục mang yếu tố bạo lực, không phù hợp với xu thế thời đại đã chuyển đổi hình thức thực hành nghi lễ. Một số lễ hội như Cầu Trâu xã Hương Nha (Phú Thọ) đã không tổ chức nghi thức đập đầu trâu mà thay bằng nghi thức thực hành trình diễn; lễ hội Đông Cuông (xã Thanh Khương, Văn Yên, Yên Bái) bỏ tục treo cổ trâu; 90 làng Cơ Tu huyện Tây Giang tỉnh Quảng Nam bỏ tục đâm Trâu.

Tuy nhiên, một số địa phương hiện nay đang lúng túng vì chưa tìm được cách xử lý sao cho hợp lý việc đã cấp phép cho lễ hội chọi trâu nhưng bây giờ lại hủy bỏ. Ông Nguyễn Vũ Phan, quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tuyên Quang cho biết, vấn đề của Tuyên Quang đang mắc là lễ hội chọi trâu Tuyên Quang được cấp phép từ năm 2007, bây giờ giải quyết việc tạm dừng và thu hồi giấy phép như thế nào. Ông khẳng định là không có việc vi phạm và chọi trâu không phép.

Theo ông Nguyễn Vũ Phan, văn bản của Bộ có đầy đủ và cũng đã tăng cường rất nhiều văn bản, nhưng cần phải cụ thể và làm sao để tạo điều kiện cho ở dưới tổ chức quản lý lễ hội cho bảo đảm tinh thần theo đúng chỉ đạo và phù hợp với địa phương. Ông Phan cho biết, hiện nay một số văn bản như Nghị định 103 của chính phủ, các thông tư 04 và 15 của Bộ không đề cập đến việc thu hồi giấy phép cho các lễ hội có yếu tố phản cảm. Vì vậy, địa phương rất khó trong việc giải thích nguyên nhân dừng chọi trâu với người dân. “Chọi trâu hiện nay ở Tuyên Quang rất nóng. Chúng tôi mong muốn được nghe một kết luận chính thức là có chọi trâu hay không, bởi vì nếu căn cứ vào những văn bản đó thì không thể giải thích được với nhân dân là cho dừng hay cho tiếp tục tổ chức. Vì lễ hội chọi trâu được xác định là phản cảm, ở đây có thể thấy rõ là yếu tố bạo lực. Nhưng người dân lại không đồng tình bởi ngoài lễ họi chọi trâu của Tuyên Quang thì Đồ Sơn vẫn có chọi trâu, mà bản chất của hai lễ hội này là như nhau”.

Ông Phan đề đạt mong muốn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nên có một văn bản cụ thể hướng dẫn với cơ sở. “Bộ phải có văn bản chính thức là tạm dừng những lễ hội đã được cấp phép, nhưng hiện nay đang có nghiên cứu, điều chỉnh, để chúng tôi có thể về giải thích với bà con ở đó. Chúng tôi được biết là hiện nay đã có hơn 100 con trâu ở đó rồi, nếu không có văn bản cụ thể thì sau Tết là họ tổ chức mà chúng ta không ngăn được, vì không có lý do.”.

Quyền Giám đốc Sở khẳng định, đã có bảy cuộc hội thảo, 65 đề tài nhánh, bốn cuộc hội thảo khoa học… để khẳng định chọi trâu ở vùng Hàm Yên, Chiêm Hóa là có truyền thống: “Ở đây theo chúng tôi nghiên cứu, chọi trâu cũng có từ đầu thế kỷ 20, cũng được khoảng 100 năm. Chúng tôi có đủ căn cứ để khẳng định chọi trâu là truyền thống của Tuyên Quang, và lễ hội đã được cấp phép rồi. Hàm Yên cấp phép từ 2007, Chiêm Hóa từ 2010, Lục Mùn 2014… Nhân dân ở hai vùng này vẫn cương quyết chọi trâu. Đồ Sơn còn phải lên tìm trâu trên này” – Giám đốc Sở khẳng định.

Trái lại với Tuyên Quang, bà Lê Thị Thanh Bình - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Yên Bái lại chia sẻ giải pháp dừng các lễ hội có yếu tố bạo lực và phản cảm, trong đó có tục treo đầu trâu ở đền Con Cuông.

Bà Lê Thị Thanh Bình cho biết, năm 2017, Sở đã phối hợp các cơ quan liên quan kịp thời để tục này không diễn ra. Bà cho biết: “Công tác tuyên truyền vô cùng quan trọng, không chỉ tuyên truyền cho những người làm quản lý nhà nước ở các đơn vị địa phương, mà còn phải cho cả người dân, cộng đồng. Sở cũng phối hợp địa phương gặp gỡ các cụ từ, đồng đền, là các cụ cao niên và có uy tín rất lớn đối với cộng đồng”. Kết quả, sau khi tuyên truyền, vận động dưới rất nhiều hình thức thì cũng đã có nhiều thay đổi. Cuối năm, đã không còn hiện tượng treo đầu trâu ở đền Đông Cuông trong lễ hội, các lễ hội khác đã theo quy định của pháp luật”.

Tương tự như Tuyên Quang, Yên Bái cũng phải tìm cách xử lý lễ hội chọi trâu. Bà Thanh Bình cho biết, “Cách đây khoảng 3-4 năm trở về trước, lễ hội chọi trâu diễn ra ở khoảng 7-8 nơi chứ không chỉ có một nơi ở Lục Yên như năm ngoái. Tuy nhiên sau khi có văn bản của Bộ hướng dẫn,cơ bản hiện tượng tổ chức hội chọi trâu đã không còn ở tỉnh Yên Bái trong năm 2017. Chỉ còn hai đơn vị vẫn chưa đồng tình và vẫn tổ chức. Sau đó, UBND tỉnh Yên Bái đã chỉ đạo rất quyết liệt, yêu cầu lãnh đạo các địa phương phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về công tác tổ chức lễ hội trên địa bàn. Chúng tôi đã tiếp tục vận động, tuyên truyền đối với các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động chọi trâu. Ban đầu họ không đồng tình, sau này có cách chuyển sang hướng mới, họ cũng đã cơ bản đáp ứng theo chỉ đạo”.

Đối với việc dừng lễ hội chọi trâu, bà Lê Thị Thanh Bình cho biết, địa phương có cấp phép cho các lễ hội này, nhưng theo thời hạn từng năm, hết năm lại phải xin cấp phép mới, cho nên khi Bộ yêu cầu không tổ chức lễ hội chọi trâu, Yên Bái cũng đã không cấp phép nữa, các đơn vị tổ chức là cố tình làm không xin cấp phép.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Yên Bái cho biết, cho tới thời điểm này, qua kiểm tra, giám sát, việc chuẩn bị cho các hoạt động chọi trâu năm 2018 không còn nữa, và các địa phương đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu về tổ chức và quản lý lễ hội. Mong muốn của Yên Bái cũng giống Tuyên Quang, là Bộ tiếp tục ban hành nghị định trình Chính phủ về công tác tổ chức và quản lý lễ hội, trong đó tất cả những khái niệm, nội dung chỉ đạo cụ thể được đưa vào nghị định để địa phương dễ dàng triển khai thực hiện.

Hồi đáp lại các địa phương về vấn đề chọi trâu, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cho rằng, câu chuyện chọi trâu đã nóng không chỉ trong năm 2017 mà từ năm 2014 đến 2016. Trong cả một quá trình như vậy, về phía Bộ, đã có những biện pháp yêu cầu địa phương tuyên truyền vận động cộng đồng, và cũng đã có những quan điểm rõ ràng là không tiếp tục tổ chức các hình thức lễ hội như vậy, chỉ trừ một lễ hội được công nhận là Di sản cấp Quốc gia, là lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Thứ trưởng cho rằng, vấn đề là xử lý theo cách nào mà thôi.

Thứ trưởng cũng cho rằng, vấn đề chọi trâu nóng vì hình thức tổ chức không gắn với di sản văn hóa cụ thể nào cả, mà chủ yếu giao cho các doanh nghiệp đứng ra tổ chức như một hình thức kinh doanh: “Phản cảm ở chỗ ngay sau sới chọi trâu là bán thịt trâu, nhiều cơ quan thông tấn đã nêu, biến cả trụ sở cơ quan, trường học thành nơi thịt và bán thịt trâu. Thứ hai là bán vé thu tiền, trong thông tư quy định hẳn là không tổ chức bán vé thu tiền vào lễ hội. Thứ ba là nảy sinh tình trạng tiêu cực đằng sau lễ hội như cá cược, gây bất ổn trên địa bàn” – Bà Trịnh Thị Thủy nói.

Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, nhiều khi chúng ta chỉ nhìn vào lợi ích kinh tế thu được mà không nhìn vào những tác động mặt trái của hoạt động này, nếu không quyết liệt và thống nhất, thì gần như cả nước nơi nào cũng xin mở hội chọi trâu. Các địa phương phải thống nhất quan điểm với Bộ. Địa phương có thẩm quyền về việc dừng hay không dừng, vấn đề là ở cách thực hiện và có kiên quyết hay không. Về phía Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ đã có văn bản chỉ đạo là thống nhất không cấp phép cho các loại hình tương tự như vậy.

Cần bình tĩnh nhìn nhận chọi trâu từ nhiều khía cạnh

Hiểu được bản chất thì sẽ không bị méo mó

Nhìn chọi trâu bằng lăng kính nào?

TUYẾT LOAN

Chia sẻ