Đọc “Nhật Bản duy tân 30 năm” của học giả Đào Trinh Nhất

Thứ Ba, 26/05/2015, 15:27:26
 Font Size:     |        Print
 

NDĐT - Được viết và xuất bản trong những năm 30 của thế kỷ trước, cho đến nay, cuốn “Nhật Bản duy tân 30 năm” của học giả Đào Trinh Nhất vẫn là cuốn sách nghiên cứu cần thiết đối với nhiều người. Việc Alpha Books và NXB Thế giới tái bản cuốn sách đã thu hút sự quan tâm và đáp ứng nhu cầu của bạn đọc muốn tìm hiểu về đất nước, con người, lịch sử, văn hóa, chính trị của Nhật Bản trong giai đoạn duy tân cuối thế kỷ 19.

Đào Trinh Nhất (1900-1951) tự Quán Chi, là một học giả, nhà nghiên cứu văn hóa - lịch sử, chính trị - xã hội tài năng. Trong 30 năm cầm bút, ông đã để lại khá nhiều tác phẩm tiêu biểu như: Thế lực khách trú và vấn đề di dân Nam Kỳ (1920), Việt sử giai thoại (1934), Nhật Bản duy tân 30 năm (1936), Phan Đình Phùng - một vị anh hùng có quan hệ đến lịch sử hiện thời (1936), Việt Nam Tây thuộc sử (1937), Đông Kinh nghĩa thục (1938)… Các tác phẩm của ông là tài liệu tham khảo với nhiều phát hiện quý trong quá trình khảo cứu, sưu tầm, thể hiện các góc nhìn đánh giá, phân tích sự kiện khách quan, có giá trị cao về khoa học.

Cuốn Nhật Bản duy tân 30 năm của tác giả Đào Trinh Nhất từng được đánh giá như một cuốn cẩm nang sử học, giúp bạn đọc tìm hiểu về công cuộc duy tân ở Nhật Bản cùng phần nào những nguyên nhân của sự thay đổi thần kỳ trong một khoảng thời gian ngắn, đưa một đất nước phong kiến trở thành một cường quốc có thể sánh với các nước phương Tây thời bấy giờ và hiện vẫn là biểu tượng cho sự phát triển của châu Á.

Cuốn sách đưa người đọc bước vào công cuộc cải cách Minh Trị ở Nhật Bản năm 1868, thời điểm có tính bước ngoặt cho việc xây dựng một nhà nước Nhật Bản hiện đại và là chủ đề hấp dẫn đối với giới nghiên cứu Việt Nam. Sự kiện này đã đánh dấu sự mở đầu cho một tiến trình hiện đại hóa và công nghiệp hóa trong 30 năm của Nhật Bản. Nhắc đến thời kỳ này, không thể không nói đến Thiên Hoàng Minh Trị, người đặt nền móng cho sự “thần kỳ Nhật Bản” và vai trò của nhiều nhân vật khác đã góp phần vào sự chuyển mình đầy quyết tâm của người Nhật Bản, trong khi nhiều nước phương đông khi đó vẫn đang đắm chìm trong sự trì trệ của các chế độ phong kiến tập quyền.

Bằng ngòi bút phê bình sắc sảo pha chất ký sự lịch sử và cách làm việc nghiêm túc, thận trọng, tác giả đã thu thập được những thông tin chính xác, hệ thống về điều kiện địa lý tự nhiên, đặc điểm chủng tộc, các sự kiện lịch sử cùng những nhân vật quan trọng trong giai đoạn này của Nhật Bản; phân tích rõ lý do tại sao Nhật Bản có thể bắt kịp các nước phương Tây chỉ trong vòng 30 năm, trong khi phương Tây phải mất 300-400 năm để đạt được trình độ như vậy. Trong quá trình lý giải các nguyên nhân, tác giả đã đặt quốc gia này trong hệ quy chiếu với các nước trong khu vực, như Trung Quốc, Indonesia,… trong đó có Việt Nam, để thấy rõ căn nguyên tại sao những nước này không thể chuyển mình ngoạn mục như Nhật Bản.

Những khảo cứu của Đào Trinh Nhất đã nêu bật vai trò của Thiên Hoàng Minh Trị, đồng thời, cũng làm rõ những nhân tố quan trọng đã góp phần tạo nên sự thành công của cuộc cải cách Minh Trị. Đó là vai trò của những nhà lãnh đạo mà nổi bật nhất là vai trò của “Duy tân tam kiệt”, bao gồm ba chí sĩ Saigo Takamori (Tây Hương Long Thịnh), Okubo Toshimichi (Đại Cửu Bảo Lợi Thông), Kido Takayoshi (Mộc Hộ Hiếu Doãn). Đây được xem là nhóm lãnh đạo đầu tiên đã có công lèo lái đất nước trong những năm đầu sau cuộc cải cách. Đó là những cánh tay đắc lực đã giúp Thiên Hoàng Minh Trị thực hiện những chính sách cải cách về kinh tế, chính trị và quân sự hết sức hiệu quả, góp phần xây dựng chính quyền trung ương và tạo ra một thời kỳ phát triển vượt bậc về văn hóa, luật pháp và quân sự.

Vốn là một nhà báo tài năng, sắc sảo trở thành một học giả có học vấn uyên thâm, kiêm cả đông tây kim cổ, khối lượng tác phẩm đồ sộ của Đào Trinh Nhất nổi lên ba luồng tư tưởng lớn có ý nghĩa đối với đất nước, đối với thời đại, trong đó, có tư tưởng duy tân đất nước. Cuốn sách Nhật Bản duy tân 30 năm còn thể hiện lòng thiết tha mong muốn dân tộc Việt Nam biết học tập theo tấm gương Nhật Bản để xây dựng quốc kế dân sinh, độc lập và hùng cường.

NGUYỄN THỊ VIỆT HÀ

Chia sẻ