Lăng kính an sinh

Phép tính riêng và lợi ích chung

Thứ Ba, 11/09/2018, 23:17:20
 Font Size:     |        Print

Đưa ra yêu cầu “… chặt chẽ hơn trong quy định hưởng chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần”, Nghị quyết Hội nghị T.Ư 7, khóa XII về cải cách chính sách BHXH xác định rõ nội dung sửa đổi chế độ này, đó là: “Có quy định phù hợp để giảm tình trạng hưởng BHXH một lần theo hướng tăng quyền lợi nếu bảo lưu thời gian tham gia BHXH để hưởng chế độ hưu trí, giảm quyền lợi nếu hưởng BHXH một lần”.

Theo phân tích của các chuyên gia trong lĩnh vực an sinh xã hội, đây là một trong những định hướng hết sức quan trọng và cần thiết hiện nay.

Như chúng ta đều biết, mở rộng diện bao phủ BHXH để từ đó tăng tỷ lệ người dân được hưởng lương hưu khi hết tuổi lao động là mục tiêu quan trọng nhất của hệ thống chính sách an sinh xã hội nói chung, chính sách BHXH nói riêng của bất cứ quốc gia nào. Chính vì vậy, việc người lao động đã có thời gian tham gia BHXH nhận trợ cấp BHXH một lần cũng đồng nghĩa với việc rời bỏ hệ thống BHXH, tự tước bỏ quyền được tham gia, thụ hưởng các chế độ BHXH, nhất là các chế độ dài hạn như hưu trí, tử tuất.

Đây không chỉ là vấn đề rất đáng lo ngại đối với chính người lao động trong tương lai, mà còn tạo ra những thách thức trong việc thực hiện mục tiêu mở rộng BHXH cũng như bảo đảm an sinh xã hội. Chính vì tầm quan trọng của vấn đề này, cho nên hiện nay hầu hết các quốc gia đều có quy định hạn chế người lao động nhận BHXH một lần trước tuổi về hưu; thậm chí nhiều quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Ca-na-đa, Pháp, Nga, Đức... không cho phép hưởng BHXH một lần.

Tuy nhiên, ở nước ta, vì nhiều lý do mà chế độ BHXH một lần vẫn được thực hiện. Điều đáng lo ngại là, dù không khuyến khích, nhưng trong những năm gần đây, số lao động hưởng BHXH một lần lại đang có xu hướng gia tăng. Theo thống kê của các cơ quan chức năng, thay vì chốt sổ bảo lưu và tiếp tục đóng BHXH để được hưởng chế độ hưu trí khi đủ điều kiện về tuổi và năm đóng, khoảng 5 năm gần đây, trong cả nước đã có khoảng 2,5 triệu người lao động lĩnh BHXH một lần, và hiện nay bình quân mỗi năm có khoảng 700 nghìn lượt người hưởng chế độ này.

Trên thực tế, với “phép tính”, nhận BHXH một lần, mặc dù người lao động có thêm một khoản thu nhập để trang trải cho cuộc sống trước mắt, nhưng cũng đồng nghĩa với việc họ sẽ “mất” khoảng thời gian đã đóng BHXH; khi có việc làm và đóng BHXH trở lại thì người lao động phải bắt đầu tích lũy BHXH từ đầu và có thể không đủ số năm đóng BHXH cần thiết để hưởng các chế độ khi đến tuổi về hưu. Tất nhiên, khi nhiều cá nhân không được bảo đảm cuộc sống lúc về già cũng có nghĩa chính họ sẽ tạo thêm gánh nặng cho gia đình họ và xã hội. Ngoài ra, việc nhận BHXH một lần cũng không khuyến khích người lao động quay lại thị trường lao động để được tham gia BHXH, ảnh hưởng tới mục tiêu mở rộng đối tượng tham gia BHXH cũng như sự bền vững của quỹ hưu trí, qua đó ảnh hưởng mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội nói chung.

Bởi vậy, trong những nội dung cải cách chính sách BHXH theo định hướng của Đảng, việc sửa đổi, khắc phục các bất hợp lý theo hướng chặt chẽ hơn trong quy định hưởng chế độ BHXH một lần cần sớm được triển khai thực hiện. Nhiều ý kiến cho rằng, chỉ nên giải quyết cho người lao động hưởng BHXH một lần trong một số trường hợp đặc biệt như ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo; giảm mức hưởng xuống tương đương mức mà bản thân người lao động đã đóng (thay vì tính cả mức đóng của chủ sử dụng lao động)… Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục tăng cường công tác truyền thông để người lao động hiểu rõ những lợi ích, tính ưu việt của việc tham gia BHXH để nhận lương hưu khi về già, khuyến khích họ tiếp tục tham gia BHXH, bảo đảm an sinh cho bản thân mình và xã hội.

VIỆT ANH

Chia sẻ