Nhiều hệ lụy từ cầm cố sổ bảo hiểm xã hội

Thứ Ba, 06/02/2018, 14:20:04
 Font Size:     |        Print
 

Ảnh minh họa: BHXH Cao Bằng.

NDĐT- Gần đây, tại một số địa phương có hiện tượng nhiều người lao động đem sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó, họ đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ mới. Việc cầm số sổ BHXH sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động cũng như người nhận sổ BHXH để cầm cố.

“Nóng” tình trạng cầm sổ bảo hiểm xã hội

Thời gian gần đây, cơ quan BHXH tại một số địa phương như Phú Yên, Vĩnh Long, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh, Đác Nông… xảy ra tình trạng một số người lao động đem sổ BHXH đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH mới. Hiện tượng này xảy ra chủ yếu ở các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp.

Ông Chu Minh Tộ, Trưởng ban Sổ - Thẻ của BHXH Việt Nam, cho hay, việc cầm số sổ BHXH sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động cũng như người nhận cầm cố. Kéo theo đó là cả cơ quan BHXH, doanh nghiệp có người tham gia BHXH.

Ông Chu Minh Tộ lý giải, Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH và không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp người lao động đem sổ BHXH đi cầm cố, chỉ cấp lại sổ BHXH do bị hỏng, mất.

Tại Khoản 3, Điều 19 Luật BHXH quy định: Người lao động có trách nhiệm bảo quản sổ bảo hiểm xã hội. Còn Khoản 1, Điều 96 Luật BHXH quy định: Sổ BHXH được cấp cho từng người lao động để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH theo quy định của Luật này. Khoản 2, Điều 97 Luật BHXH quy định hồ sơ cấp lại sổ BHXH trong trường hợp người lao động bị hỏng, mất sổ BHXH, không quy định đối với trường hợp cầm cố sổ BHXH.

Đại diện của cơ quan BHXH Việt Nam nêu rõ, sổ BHXH được cấp cho người tham gia để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) theo quy định của pháp luật. Người tham gia được cấp và bảo quản một sổ BHXH duy nhất. Trường hợp sổ BHXH bị mất, hỏng phải thông báo với cơ quan BHXH để xem xét cấp lại.

Không cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi cầm cố

Ông Chu Minh Tộ khẳng định, việc cầm cố sổ BHXH sẽ dẫn đến hệ lụy lớn với người lao động.

Trước hết, việc người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố được thực hiện theo thỏa thuận dân sự giữa người có sổ BHXH và người nhận cầm cố sổ BHXH. Nếu người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH do bị mất, hỏng thì không thuộc đối tượng được cấp lại sổ BHXH theo quy định. Vì vậy, cơ quan BHXH sẽ không cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp này.

Trong trường hợp người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH với lý do bị mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện, người lao động sẽ bị phạt tiền từ 500 nghìn đồng đến một triệu đồng theo quy định tại Khoản 1, Điều 27 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đối với hành vi kê khai không đúng sự thật.

Ngoài ra, người, đơn vị nhận cầm cố sổ BHXH của cá nhân cũng phải gánh chịu những hậu quả.

Theo quy định về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hộ, khi giải quyết hưởng BHXH một lần phải kiểm tra, đối chiếu các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của người lao động bảo đảm không giải quyết hưởng trùng. Khi cơ quan BHXH giải quyết chế độ BHXH cho người lao động phải căn cứ trên dữ liệu về quá trình đóng BHXH của người lao động trên phần mềm nên chỉ giải quyết chế độ một lần, không thể giải quyết trùng lần nữa được.

Pháp luật về BHXH không cho phép mua bán, chuyển nhượng thời gian người lao động tham gia BHXH. Điều này có nghĩa, chỉ người nào tham gia BHXH thì người đó hoặc thân nhân của họ mới được hưởng quyền lợi liên quan. Vì vậy, nếu người lao động cầm cố sổ BHXH, sau đó được cơ quan BHXH cấp lại vì lý do bị mất và đem sổ cấp lại đi giải quyết BHXH một lần, khi đó, người nhận cầm cố sổ BHXH sẽ không thể đem sổ BHXH nhận thế chấp đi giải quyết BHXH một lần, mặc dù có giấy ủy quyền theo quy định của pháp luật.

Trường hợp, người lao động tham gia BHXH nếu gặp rủi ro (trong thời gian chưa hưởng BHXH một lần mà qua đời) thì thân nhân của họ mới được hưởng chế độ tuất, người nhận cầm cố sổ BHXH sẽ không được hưởng theo quy định tại Điều 67, Điều 69 Luật BHXH.

Ông Chu Minh Tộ lưu ý, sổ BHXH là nhật ký chứng từ ghi lại toàn bộ quá trình tham gia bảo hiểm xã hội của người lao động, để sau này làm cơ sở để giải quyết các chế độ, chính sách. Thời gian tới, cơ quan BHXH sẽ tổ chức thống kê các trường hợp cầm cố sổ BHXH, cụ thể số lượng và chiếm tỷ lệ bao nhiêu trên toàn quốc. Trên cơ sở đó, sẽ có giải pháp kiến nghị, tham mưu cho các cơ quan liên quan.

XUÂN ANH

Chia sẻ