Khó khăn trong phát triển và quản lý nhà ở xã hội

BÀI & ẢNH: TÙNG TUẤN

Thứ ba, 31/03/2020 - 04:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp tại các đô thị lớn khá cao, song chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.

Mặc dù trong năm 2019 đã có thêm nhiều dự án nhà ở xã hội (NƠXH) dành cho người thu nhập thấp với quy mô hơn 4.100 căn hộ được hoàn thành và đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

5 năm bán vẫn chưa hết

Mới đây, Dự án NƠXH AZ Thăng Long (tên thương mại là Bright City) tại thôn Lai Xá (Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội) của Công ty TNHH Bánh kẹo Thăng Long làm chủ đầu tư thông báo mở bán lần thứ 12. Dự án có tổng số 1.496 căn, sau 11 lần bán, chủ đầu tư mới bán được 475 căn hộ xã hội. Lần bán thứ 12 này, chủ đầu tư công bố còn 321 căn nhà xã hội cho thuê mua và 354 căn để bán. Dự kiến, giá cho thuê là 61.081 đồng/m²/tháng, giá bán là 14.017.594 đồng/m² (chưa bao gồm VAT và 2% phí bảo trì). Dự án được bán suốt từ năm 2015 đến nay vẫn chưa hết căn hộ.

Được biết, dự án Bright City có quy mô gồm bốn tòa nhà cao 35 tầng (A1.1, A1.2, A2, A3), sau khi đi vào hoạt động cung cấp chỗ ở cho khoảng 4.500 cư dân có thu nhập thấp. Trước đây, AZ Thăng Long vốn là một dự án nhà ở thương mại, tuy nhiên dự án chỉ triển khai cầm chừng, thậm chí nhiều năm nằm “đắp chiếu” do thiếu vốn. Đến năm 2014, chủ đầu tư đã xin chuyển dự án này sang dự án NƠXH để được hưởng các ưu đãi, đặc biệt là gói vay tín dụng 30.000 tỷ đồng.

Khu NƠXH, nhà ở cao tầng, nhà ở thấp tầng tại các lô đất 5.B2, 5.B3, 5.B4 và 5.B5 thuộc khu tái định cư Đông Hội (xã Đông Hội, huyện Đông Anh) đang nhận hồ sơ mua nhà đợt thứ chín do Công ty TNHH Thăng Long làm chủ đầu tư với tổng số căn hộ 504 căn. Sau tám lần mở bán, chủ đầu tư mới bán được 228 căn. Mới đây, trong lần mở bán thứ chín, chủ đầu tư thông báo bán 131 căn. Đáng ngạc nhiên là trong 97 căn hộ NƠXH thuộc diện cho thuê vẫn còn đến 96 căn chưa ai thuê sau tám lần thông báo. Mặc dù ở xa trung tâm, nhưng chủ đầu tư đưa ra giá bán đã gồm 5% VAT và chưa gồm 2% phí bảo trì là 15.135.923 đồng/m², giá cho thuê là 66.617 đồng/m²/tháng.

Còn dự án NƠXH tại Quốc Oai cũng phá kỷ lục khi mở bán đến lần thứ 19 trong suốt 5 năm qua. Đến nay, chủ đầu tư vẫn còn bán 42/364 căn, giá bán 9,96 triệu đồng/m² (bao gồm cả VAT và phí bảo trì). Tương tự, Dự án NƠXH Phú Lãm (Hà Đông) cũng qua 5 năm bán song vẫn còn tồn đọng.

Tính từ đầu năm 2020, ngoài các dự án NƠXH ế tiếp tục mở bán các đợt tiếp theo, Hà Nội có duy nhất dự án NƠXH tại Tứ Hiệp (Thanh Trì) triển khai mới. Dự án có quy mô hơn 1.000 căn hộ, Công ty CP Đầu tư xây dựng và cơ điện IEC làm chủ đầu tư. Dự án được bán với giá 16 triệu đồng/m².

Các dự án đề cập trên hầu hết cách trung tâm Hà Nội khá xa, quan trọng nhất là thiếu hạ tầng cơ bản như trường học, bệnh viện, kết nối giao thông… Có thể nhận thấy, kể từ khi gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng kết thúc, thị trường NƠXH đã chững lại cả về nguồn cung lẫn cầu do một thời gian dài không có gói tín dụng thay thế. Hiện tại, Ngân hàng Chính sách xã hội đã triển khai gói vay ưu đãi cho NƠXH, nhưng mức vốn thấp hơn nhiều so nhu cầu vay vốn của người dân.

Chưa đáp ứng nhu cầu

Theo đánh giá của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), tại thành phố lớn như Hà Nội có lực lượng lao động trẻ đông, dân nhập cư lớn nên nhu cầu nhà ở rất cao. Dự kiến năm 2020, số lượng công nhân khu công nghiệp có nhu cầu về chỗ ở khoảng ba triệu người. Trong Chiến lược Phát triển nhà ở quốc gia, năm 2020, cả nước phấn đấu xây dựng ít nhất khoảng 12,5 triệu m² NƠXH, đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho người thu nhập thấp tại các đô thị lớn. Tuy vậy, việc triển khai trên thực tế đang gặp khó khi đến nay mới chỉ đạt hơn 30% kế hoạch.

Thiếu quỹ đất là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất hiện nay dẫn đến việc phát triển NƠXH quá chậm, dù vấn đề này đã được đưa vào luật để điều chỉnh. Bộ Xây dựng cho rằng, chính quyền một số địa phương chưa quan tâm đúng mức đối với việc phát triển NƠXH, đặc biệt là việc bố trí đủ quỹ đất để phát triển.

Nhận định vấn đề này, ông Nguyễn Trần Nam, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, một số địa phương đang làm không đúng quy định của luật, nghị định của Chính phủ liên quan NƠXH. Cụ thể, không phê duyệt quy hoạch dành 20% diện tích để xây NƠXH tại các dự án; có phê duyệt thì ở các góc khuất, khó đền bù giải phóng mặt bằng và tại các dự án doanh nghiệp làm nhà ở thương mại trước, còn phần làm NƠXH thì lại ít quan tâm.

Bộ Xây dựng cho biết, cùng với những khó khăn trong việc dành 20% quỹ đất để xây dựng NƠXH thì nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước để hỗ trợ chính sách phát triển NƠXH còn nhiều hạn chế. Hiện, chưa có nguồn vốn bố trí cấp bù lãi suất cho vay cho các ngân hàng thương mại phụ trách cho vay NƠXH. Đồng thời kiến nghị Chính phủ giao Bộ Xây dựng thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các chủ đầu tư không thực hiện đúng theo quy định; sử dụng đúng khoản tiền các chủ đầu tư nộp tương đương giá trị quỹ đất 20% để đầu tư xây dựng NƠXH; giao Bộ Xây dựng thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các chủ đầu tư không thực hiện đúng theo quy định; kiến nghị sửa đổi, bổ sung Nghị định số 100/2015/NĐ-CP về phát triển và quản lý NƠXH…