50 năm sứ mệnh du hành lịch sử của NASA

THANH TÂM (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 31/07/2019 - 03:37 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tàu Apollo-11 rời bệ phóng ở Trung tâm vũ trụ Kennedy ở Florida. Ảnh: GETTY IMAGES

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa kỷ niệm 50 năm kể từ ngày tàu vũ trụ Apollo-11 đưa các nhà du hành vũ trụ lần đầu đặt chân xuống Mặt trăng. Tròn nửa thế kỷ sau, NASA đã công bố kế hoạch phát triển tàu vũ trụ Orion dự kiến vào năm 2024 sẽ đưa con người trở lại hành tinh này.

Biểu tượng về chinh phục không gian

Ngày 16-7-1969, tàu Apollo-11 được phóng vào không gian mang theo ba nhà du hành vũ trụ người Mỹ là Neil Armstrong, Buzz Aldrin và McKolins, thực hiện sứ mệnh du hành tới vệ tinh duy nhất của Trái đất. Tàu vũ trụ đến quỹ đạo Mặt trăng vào ngày 20-7-1969 và một ngày sau đó, Neil Armstrong cùng Buzz Aldrin đã đặt chân xuống khu vực được gọi là “Biển tĩnh lặng” của “chị Hằng” và bắt đầu thám hiểm, chụp ảnh bề mặt Mặt trăng trong hơn hai giờ.

Chuyến đi đã đánh dấu thành tựu lớn khi lần đầu con người đặt chân xuống hành tinh xa xôi, đầy bí ẩn và thơ mộng trong góc nhìn của giới văn chương, đồng thời là niềm đam mê và ước vọng khám phá của những người yêu khoa học thiên văn. Tàu Apollo-11 là minh chứng của thành tựu khoa học tiên tiến và cũng trở thành biểu tượng về hành trình chinh phục không gian của con người. Cuộc đổ bộ năm 1969 đã mở đầu cho những cuộc chinh phục tiếp sau, góp phần mang lại nhiều kết quả quan trọng cho nền khoa học của toàn nhân loại. Với ý nghĩa đó, câu nói của nhà du hành vũ trụ Neil Armstrong khi ông đặt bước chân đầu tiên xuống bề mặt Mặt trăng đã đi vào lịch sử: “Đây là bước đi nhỏ bé của một người nhưng là bước tiến vĩ đại của nhân loại”.

Apollo-11 là sứ mệnh thứ năm trong chương trình Apollo của NASA để đưa con người lên Mặt trăng. Khi đó, kế hoạch Apollo được đánh giá là “đầy táo bạo” khi Washington công bố muốn trở thành quốc gia đầu tiên chinh phục Mặt trăng. Ngày 21-7-1969, hai phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Aldrin đã cắm lá cờ Mỹ trên Mặt trăng và trở về Trái đất an toàn vào ngày 24-7.

Sứ mệnh vào không gian và chinh phục Mặt trăng của tàu Apollo đã tiêu tốn hàng tỷ USD ngân sách của nước Mỹ. Nếu năm 1960, ngân sách dành cho khoa học vũ trụ của nước này là khoảng 500 triệu USD, thì chỉ 5 năm sau đó, giới chức Mỹ đã “ưu ái” chi khoản tiền lên tới hơn 5 tỷ USD cho kế hoạch Apollo và các chương trình phụ trợ.

Nhờ đó, NASA đã có được những nguồn lực cần thiết để thực hiện hành trình chinh phục không gian. Theo Space.com, ước tính khoảng 25,8 tỷ USD đã được giới chức Mỹ chi cho chương trình Apollo từ năm 1960 đến năm 1973, tương đương gần 264 tỷ USD hiện nay. Ở đỉnh điểm, NASA đã nhận được mức chu cấp lên tới 4,5% ngân sách liên bang, gấp 10 lần so tỷ lệ hiện tại.

Nối tiếp thành công của Apollo-11, NASA đã tiếp tục tiến hành sáu chuyến bay tới Mặt trăng. Trong đó, Apollo-17 là chuyến bay thứ sáu và cuối cùng trong sứ mệnh đổ bộ Mặt trăng của Mỹ, kết thúc chương trình mang tên vị thần ánh sáng, chân lý và nghệ thuật trong thần thoại Hy Lạp. Apollo-17 được phóng lên không gian ngày 7-12-1972 với phi hành đoàn gồm chỉ huy Eugene Cernan, cùng hai phi công Ronald Evans và Harrison Schmitt điều khiển.

Phi hành gia Harrison Schmitt cũng là nhà địa chất đầu tiên từng đi bộ trên bề mặt Mặt trăng. Họ trở lại Trái đất sau 11 ngày trong vũ trụ. Apollo-17 đã đưa phi hành đoàn thực hiện nhiệm vụ kéo dài ba ngày trên bề mặt Mặt trăng, tiến hành đo đạc, chụp ảnh, thu thập mẫu đất đá và triển khai các dụng cụ phục vụ nghiên cứu khoa học. Phi hành đoàn đã thực hiện các hoạt động điền dã trên Mặt trăng, lái xe khoảng 34 km và mang về 108 kg đá.

Các số liệu, hình ảnh, hàng trăm kg mẫu vật, đất đá,… thu được trong các chuyến bay thuộc chương trình đổ bộ Mặt trăng Apollo của NASA đã giúp các nhà khoa học tính toán, tiến hành những nghiên cứu quan trọng, giúp giải đáp nhiều bí ẩn về “chị Hằng”, đặt nền móng cho khoa học vũ trụ tiếp tục phát triển. Cho đến nay, chỉ 12 người tham gia trong các nhiệm vụ của tàu Apollo từng đặt chân đến nơi này. Vừa qua, NASA cũng công bố một số hình ảnh toàn cảnh (panorama) được tạo thành từ hàng trăm tấm ảnh của các phi hành gia tàu Apollo. Các tấm ảnh cho thấy sự cằn cỗi trên bề mặt, song Mặt trăng cũng có những vực sâu và “vách núi” cao khiến cảnh quan trở nên kỳ vĩ.

Tiếp nối giấc mơ khám phá vũ trụ

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm tàu Apollo-11 hoàn thành nhiệm vụ, trong bài phát biểu tại Trung tâm vũ trụ Kennedy (KSC) ngày 20-7 vừa qua, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã công bố kế hoạch đổ bộ Mặt trăng tiếp theo của NASA trên tàu Orion, dự kiến vào năm 2024. Ông Mike Pence cũng tái khẳng định kế hoạch trở lại và duy trì sự hiện diện của con người ở Mặt trăng trong những năm tới: “Các phi hành gia Mỹ sẽ trở lại Mặt trăng trên tàu Orion. Chúng tôi sẽ dành nhiều tuần trên bề mặt Mặt trăng. Lần này, chúng tôi sẽ ở lại đó”.

Ông Mike Pence cho biết, việc lắp ráp tàu vũ trụ Orion hiện đã hoàn thành và con tàu đã sẵn sàng cho các cuộc thử nghiệm cuối cùng. Tàu vũ trụ Orion được giao cho Tập đoàn Lockheed Martin, nhà thầu quốc phòng hàng đầu của Mỹ chế tạo. Ngoài ra, một module dịch vụ của tàu Orion do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) giao cho hãng Airbus sản xuất ở Bremen (Đức) đã được chuyển đến Mỹ cuối năm 2018. Trong tuyên bố gần đây, Lockheed Martin cho biết tàu Orion sẽ được phóng lên vũ trụ thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào năm 2021, sau đó đưa các phi hành gia thực hiện nhiệm vụ kéo dài ba tuần bay quanh Mặt trăng dự kiến ​​vào năm 2022 và mở đường cho việc đưa người phụ nữ đầu tiên đặt chân xuống Mặt trăng, cũng như đưa các nhà du hành vũ trụ đến đây trong vòng 5 năm tới.

Theo NASA, đây là một phần trong chương trình được đặt tên là Artemis (tên nữ thần săn bắn trong thần thoại Hy Lạp), nhằm xây dựng sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt và chung quanh Mặt trăng. Mục tiêu chính của chương trình Artemis là xây dựng sự hiện diện ổn định ở Mặt trăng, ngoài ra còn thiết kế một trạm vũ trụ quay quanh vệ tinh Trái đất này để biến nơi đây thành “trạm trung chuyển”, đặt nền móng cho các chuyến đi tới sao Hỏa trong tương lai. NASA đặt mục tiêu đưa con người đến “hành tinh đỏ” vào khoảng những năm 2030. Tham vọng của NASA được củng cố sau khi vừa qua Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bày tỏ ủng hộ tầm nhìn này và hứa hẹn cung cấp ngân sách cần thiết thực hiện các mục tiêu kể trên.

Ngoài các chương trình chinh phục Mặt trăng của NASA, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã lên kế hoạch đưa con người thám hiểm “chị Hằng” trong tương lai gần. Năm ngoái, Công ty vũ trụ tư nhân SpaceX của tỷ phú Elon Musk từng công bố đưa doanh nhân Nhật Bản Yusaku Maezawa cùng một nhóm nghệ sĩ khách mời đi vòng quanh Mặt trăng. SpaceX cho biết sẽ dùng tên lửa đẩy Big Falcon để đưa con tàu SpaceX Dragon vận chuyển khách du lịch không gian tới đó và quay trở về. Kế hoạch dự kiến thực hiện vào năm 2023.