Quan trọng là sự an toàn

DIỄM HƯƠNG

Thứ năm, 03/10/2019 - 04:53 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Trong những bài viết gần đây, báo Thời Nay đã chỉ ra những nguyên nhân cả chủ quan lẫn khách quan khiến các công ty chứng khoán (CTCK) vướng phải nợ xấu khi cấp tín dụng (margin) cho các nhà đầu tư (NĐT).

Nguyên nhân khách quan đến từ chủ đích của các “đội lái”, doanh nghiệp (DN) biến báo thông tin, khiến cổ phiếu (CP) bị làm giá ảo; còn chủ quan thuộc về quan điểm quản trị rủi ro và cách ứng phó sau mỗi biến cố nợ xấu của CTCK. Vấn đề cần bàn ở đây là cách ứng xử của mỗi CTCK sau mỗi “tai nạn” margin.

Ba năm trước, vụ hàng tồn kho thiếu hụt gần 1.000 tỷ đồng sau khi kiểm toán lại của Gỗ Trường Thành (TTF) đã khiến cả thị trường tài chính rúng động. Từ chỗ là CP tốt, thanh khoản cao, tăng mạnh, TTF bước vào chuỗi ngày giảm sàn, lao dốc không phanh từ “chục nghìn” xuống còn “vài nghìn” và điều này khiến cho các CTCK cho vay margin TTF mắc kẹt. Vì TTF có thanh khoản cao, nên lượng tiền margin đổ vào CP này khá lớn, khi giảm sàn, các CTCK đồng loạt tháo chạy, trong khi không ai mua vào, dẫn đến giá giảm đến mức âm luôn cả vốn của CTCK, còn NĐT cũng “tháo chạy” gây ra nợ xấu. Khi đó, một số CTCK rơi vào tình cảnh này và CTCK HSC là một trong số đó.

Trong một buổi gặp gỡ báo chí và các chuyên viên phân tích, chính lãnh đạo của HSC đã thừa nhận, thiệt hại từ việc cấp margin cho TTF. Nhưng đó cũng là thời điểm CTCK này trở nên quyết liệt hơn trong quản trị rủi ro liên quan hoạt động margin.

Một lãnh đạo phụ trách quản trị rủi ro của HSC cách đây chưa lâu đã kể lại việc đôi khi ông đã tranh luận rất gay gắt với một lãnh đạo phụ trách môi giới về việc cấp margin cho CP. Theo đó, hệ thống cấp margin của HSC sẽ có ít nhất hai lớp, lớp thứ nhất được đề xuất bởi khối môi giới. Tất nhiên, khối này sẽ kỳ vọng margin được cấp cho CP, với tỷ lệ tốt để có thể tăng nguồn thu. Tuy nhiên, HSC cũng thiết lập một bộ phận chuyên để đánh giá rủi ro cho CP, đây là lớp thứ hai, để cấp margin và nếu thấy rủi ro từ những đề xuất của môi giới có thể từ chối. Hệ quả là cho đến thời điểm này, HSC cho biết, nhóm CP cấp margin theo cơ cấu “VN30 + một số CP khác”. CTCK này chủ động cấp margin cho những CP tốt, thanh khoản cao, vị thế đầu ngành trong VN30 và một số CP được đánh giá tốt theo quan điểm thận trọng. Điều này rõ ràng có thể dẫn đến giảm nguồn thu, thậm chí đôi lúc gây ra mâu thuẫn nội bộ, nhưng dễ thấy là mức độ an toàn được đẩy lên cao.

Mới đây, CTCK MBS đã công bố cắt margin CP TNA (XNK Thiên Nam) với lý do “cơ bản thấp, hoạt động kinh doanh giảm sút, nợ vay cao, có yếu tố tạo lập giá, thanh khoản…”. Sự quyết liệt của MBS trong quản trị rủi ro margin cũng rất đáng để xem xét nhưng một số NĐT và chuyên gia cũng đặt ra câu hỏi về sự phù hợp trong cách đánh giá của MBS.

Việc cấp margin là quan điểm của CTCK, tuy nhiên đưa ra đánh giá với những chi tiết có phần nhạy cảm như vậy liệu có hợp lý không? Và điều quan trọng là sự an toàn cần được thực hiện một cách bền bỉ, có hệ thống, trong thời gian dài thay vì chỉ “đao to, búa lớn” trong một số trường hợp.