Sự thật về miễn phí

DIỄM HƯƠNG

Thứ năm, 02/01/2020 - 06:35 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Miễn phí giao dịch chứng khoán (GDCK) là một trong những chủ đề hot của thị trường chứng khoán (TTCK) thế giới lẫn Việt Nam trong năm 2019 vừa qua. Tuy nhiên, từ chỗ bàn luận đến việc ứng dụng thực tế lại không đơn giản.

Việc ứng dụng triệt để công nghệ để thay thế con người trong nhiều nghiệp vụ CK được xem là nguyên nhân quan trọng dẫn đến miễn phí và đã có những công ty chứng khoán (CTCK) áp dụng. Nhưng tại Việt Nam, hiện chỉ những CTCK nhỏ, thị phần còn yếu mới áp dụng việc miễn phí GDCK, nhưng kèm theo đó cũng là một loạt những ràng buộc khách hàng như giá trị giao dịch phải lớn, phải bảo đảm ký quỹ số tiền hoặc cổ phiếu khối lượng lớn, sử dụng vốn vay margin… Theo cách thức này thì dù khách được miễn phí GDCK, CTCK cũng được nhận lại một số quyền lợi liên quan đến tài sản. Nhưng như vậy thì rất nhiều CTCK đang miễn phí chứ không chỉ một vài CTCK nhỏ. Và thực tế, các CTCK thực hiện miễn phí cũng khá thận trọng vì e ngại chuyện khách hàng so bì, vì thường chỉ có khách “VIP” mới được hưởng nhiều quyền lợi.

Nói đến đây hẳn sẽ có ý kiến cho rằng, ở TTCK quốc tế đã miễn phí thì Việt Nam cũng khó nằm ngoài xu hướng. Ở đây, cần lưu ý một vấn đề, đó là các tập đoàn CK lớn trên thế giới đến giờ vẫn chưa bộc lộ ý định miễn phí mà giải pháp này chỉ được thực hiện rải rác ở một số đơn vị quy mô tầm trung hoặc nhỏ. Thực tế cho thấy, nhu cầu của các nhà đầu tư (NĐT) VIP hay NĐT tổ chức là chất lượng dịch vụ, sản phẩm chứ không phải chuyện phí giao dịch đắt hay rẻ. Nhu cầu miễn phí tính đến lúc này mới chỉ dừng ở các NĐT tầm trung, hoặc nhỏ. Tại Việt Nam, cũng chỉ những NĐT ưa lướt sóng, hay “đội lái”, với giao dịch tần suất liên tục mới ưa thích miễn phí.

Trong khi đó, cứ nhìn việc nhiều CTCK lớn neo lãi suất cho vay ký quỹ (margin) lên đến 15 - 16%/năm vẫn rất đông người vay, trong khi các CTCK nhỏ hơn giảm lãi cho vay chỉ 10-12%/năm nhưng thị phần vẫn kém. Nên dễ thấy được rằng, khi NĐT không có nhu cầu, hoặc có ít NĐT đòi hỏi việc miễn phí giao dịch thì CTCK cũng không cần phải giảm phí.

Thêm một yếu tố cần bàn ở đây là nguồn thu. Khi CTCK miễn phí giao dịch thì thường có những nguồn thu khác để bù đắp, chẳng hạn phí tư vấn giao dịch, phí quản lý tài sản hoặc các dịch vụ, tiện ích cung cấp cho NĐT. Thật ra, đến thời điểm này các hoạt động đó đều đang được các CTCK tại Việt Nam cung cấp… miễn phí. Ở nước ngoài, nếu NĐT được miễn phí giao dịch thì CTCK sẽ thu phí tư vấn... Còn ở Việt Nam, CTCK thu phí giao dịch thì miễn phí tư vấn... Thực chất đó chỉ là hai cách làm và NĐT đều phải trả một khoản phí nhất định. Vì vậy, có thể nói xu hướng CTCK giảm phí là có, nhưng từ chỗ giảm xuống thấp (dưới 0,2%) cho đến miễn phí vẫn còn một khoảng cách khá xa. Và quan trọng hơn cả, miễn phí không phải là thước đo chất lượng dịch vụ.