Nguyên nhân gián tiếp

DIỄM HƯƠNG

Thứ năm, 19/03/2020 - 04:36 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Lo ngại dịch bệnh, chứng khoán thế giới tiêu cực được xem là hai nguyên nhân chủ đạo khiến VN Index giảm mạnh trong những ngày qua. Nhưng theo một số chuyên gia và nhà đầu tư (NĐT) kỳ cựu, vẫn còn một nguyên nhân gián tiếp khác tác động đến thị trường chứng khoán (TTCK) trong nước.

Đó là việc hiện nay NĐT vẫn có thể kiếm lãi nếu mở vị thế bán (short) hợp đồng tương lai (HĐTL). Nếu VN Index giảm, VN30 sẽ giảm theo, giá của HĐTL tham chiếu theo VN30 cũng sẽ giảm. Như vậy, nếu NĐT nào short được HĐTL giá cao, nghĩa là khi VN Index và VN30 chưa giảm, thì chỉ cần giảm khoảng 10 - 20 điểm coi như đã lãi. Điều này không mới vì đã lặp lại hồi quý II-2018, khi đó VN Index giảm từ 1.200 điểm xuống còn 900 điểm, rất nhiều NĐT thắng lớn nhờ short phái sinh. Quay lại vấn đề ở đây là vì sao short HĐTL lại có thể tác động đến TT cơ sở, tức là TT chỉ có cổ phiếu (CP)? Sẽ có nhiều mối tương quan qua lại giữa hai TT và có thể kể ra ở đây.

Chẳng hạn, khi VN Index giảm 8 - 10 điểm, nhưng NĐT lại nhìn sang giá HĐTL giảm với tốc độ khá nhanh do nhiều người mở vị thế short thì lập tức sẽ có suy nghĩ “tương lai” giảm nhanh như vậy có lẽ cơ sở cũng có thể diễn biến tương ứng nên càng bán “bạo” hơn nữa. Một giả thiết thường được dân chứng khoán nói đến nhưng vẫn chưa có cơ hội kiểm chứng đó là có những tay to có thể short phái sinh, sau đó có sẵn “hàng” cơ sở tiếp tục “phang” xuống để kéo phái sinh giảm sâu qua đó tạo ra lợi nhuận. Giả thiết này có phần hợp lý nhưng cũng có phần phi lý bởi làm được như vậy thì hàng cơ sở phải nhiều, mà khi hàng cơ sở giảm, thì tay to sẽ lỗ nguồn này, dù lãi phái sinh thì cũng chưa chắc có thể bù đắp.

Liên quan câu chuyện ép giá xuống, ngoài phái sinh ra thì đơn giản đó là chuyện tìm cách mua giá rẻ. Đã có những “tay to” tuyên bố tất tay, và thanh khoản của những phiên đỏ lửa cũng rất ổn. Nhưng tại thời điểm này, bên có lợi thế chỉ muốn trả giá thấp nhất, như vậy ở đây sẽ có hai cách ép phổ biến. Nếu bên có tiền mặt thì chỉ chấp nhận mua khi giá thấp, thậm chí giá sàn, thì bên bán nếu muốn cắt lỗ, hoặc trả lãi margin đành đoạn phải ra hàng giá thấp. Còn nếu bên mua vừa có sẵn CP vừa có tiền thì càng lợi hại hơn, khi trong những giai đoạn hoảng loạn ngắn hạn, chỉ cần tăng cường lực bán ra, đè xuống giá sàn và có dư bán sàn thì có thể kéo theo một lượng lớn hàng giá rẻ xuất kho.

Có thể nói, đây là một giai đoạn TT cực kỳ khốc liệt, nhưng các cơ quan quản lý vẫn luôn nói về sức bền của TTCK Việt Nam. Vì vậy, việc duy trì niềm tin để từ đó tìm kiếm cơ hội là cực kỳ quan trọng. Nên nhớ rằng, việc đè giá, ép giá cũng không thể vượt quá quy luật giá trị, khi giá đủ rẻ để hấp dẫn các NĐT thì bên đè giá cũng sẽ phải thận trọng vì một lượng tiền lớn đủ tham lam có thể quét sạch trong thời điểm ngắn hạn. Hoặc như cuối phiên 16-3, chỉ cần một nhóm CP vốn hóa lớn trụ được thì lập tức đà giảm bị ngăn chặn và áp lực đè giá giảm ngay, và ý đồ đánh xuống lúc này cũng xem như thất bại.