Sẵn sàng phương thức bán vốn mới

MINH HƯƠNG

Thứ sáu, 03/05/2019 - 07:53 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhà đầu tư và doanh nghiệp quan tâm đến phương thức bán cổ phiếu theo phương thức mới từ tháng 6-2019. Ảnh: NG.ANH

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 21/2019/TT-BTC (TT 21) hướng dẫn việc bán cổ phần (CP) lần đầu và chuyển nhượng vốn Nhà nước theo phương thức dựng sổ. Chủ tịch HĐQT Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) Nguyễn Thành Long cho biết, điểm ưu việt của phương thức này là ở khả năng thu hút nhiều nhà đầu tư (NĐT) tham gia. HNX sẽ tiến hành tập huấn các công ty chứng khoán (CTCK) để sẵn sàng giúp các doanh nghiệp (DN) bán vốn theo phương thức mới từ tháng 6-2019.

So với phương thức đấu giá công khai được áp dụng phổ biến hiện hành, theo ông Nguyễn Thành Long, điểm ưu việt của phương thức mới là ở cơ chế phát hành CP lần đầu ra công chúng (IPO). Thông lệ quốc tế thường áp dụng phương thức dựng sổ chứ ít khi theo phương thức đấu giá như Việt Nam đang áp dụng. Với phương thức này, giá CP của đợt phát hành sẽ được quyết định trên cơ sở nhu cầu thực tế của các NĐT đối với số lượng phát hành khác nhau. Với phương thức đấu giá qua dựng sổ, điểm ưu việt nằm ở khả năng thu hút nhiều NĐT hơn so các phương thức bán CP hiện hành, cũng như đem lại tỷ lệ thành công cao hơn. Điều này có được là nhờ có thêm bước thăm dò nhu cầu thị trường (TT) để xác định giá bán.

Theo nội dung TT 21, bước thăm dò TT đã hỗ trợ khâu xác định giá bán CP sát hơn nhu cầu của TT, hài hòa lợi ích giữa tổ chức phát hành và NĐT, từ đó làm tăng hiệu quả và giảm chi phí huy động vốn so các phương pháp bán thông thường khác. Trong phương thức đấu giá, giá bán CP được lấy từ cao xuống thấp cho đến khi đủ số CP chào bán. NĐT đặt mua và trúng ở giá nào thì thanh toán ở giá đó, dẫn tới một số trường hợp NĐT đặt giá quá cao so giá trúng bình quân của cuộc đấu giá nên đã bỏ cọc, không thanh toán tiền mua CP trúng giá.

Các chuyên gia cho rằng, điều này có thể khiến tổ chức phát hành không huy động đủ vốn theo phương án phát hành, hoặc gây thiệt hại cho một số NĐT trong tương quan với các NĐT còn lại. Trong khi đó, giá bán CP theo phương thức dựng sổ là một mức giá bán chung duy nhất được quyết định trên cơ sở tham khảo nhu cầu của TT thông qua việc mở và tổng hợp sổ lệnh. Việc xác định kết quả dựng sổ chỉ được thực hiện khi tỷ lệ khối lượng đặt mua CP thực tế và số lượng NĐT đặt mua CP thực tế lớn hơn hoặc bằng tỷ lệ khối lượng đặt mua CP tối thiểu và số lượng NĐT đặt mua CP tối thiểu theo phương án bán CP. Theo đó, số lượng CP bán sát được với số CP mong muốn chào bán hơn.

Ông Nguyễn Thành Long cho rằng, nhìn chung việc bán CP theo phương thức dựng sổ sẽ phù hợp các DN có quy mô lớn, được nhiều NĐT trên TT quan tâm. Không chỉ các DN có vốn nhà nước, các DN không có vốn nhà nước cũng có thể tham khảo phương pháp này khi IPO, tiết giảm chi phí và tăng tỷ lệ phát hành thành công.

Theo quy định tại TT 21, Sở GDCK sẽ đóng vai trò là Tổ chức quản lý sổ lệnh, trong khi đó NĐT đặt lệnh qua đại lý nhận lệnh đã được Ban chỉ đạo cổ phần hoá hoặc chủ sở hữu chấp thuận. Đại lý nhận lệnh sẽ nhập lệnh của NĐT vào hệ thống dựng sổ của HNX, đầu giờ hằng ngày HNX sẽ phải công bố kết quả đặt lệnh của NĐT trên webiste của mình. Việc quy định Tổ chức quản lý sổ lệnh bắt buộc là HNX nhằm bảo đảm việc bán và chuyển nhượng vốn nhà nước thực hiện đúng quy định, công khai, minh bạch, nhất là trong bối cảnh chất lượng của các tổ chức trung gian tài chính ở Việt Nam còn phải tiếp tục nâng cao hơn nữa.

Ngay trong năm 2017, khi Nghị định (NĐ) số 126/2017/NĐ-CP của Chính phủ cho phép áp dụng phương thức dựng sổ trong hoạt động đấu giá CP, HNX đã bắt tay vào nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và chuẩn bị cơ sở vật chất, hệ thống sẵn sàng cho việc triển khai phương thức mới này. Tháng 3-2018, khi NĐ số 32/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của NĐ số 91/2015/NĐ-CP về đầu tư vốn nhà nước vào DN và quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại DN được ban hành, trong đó có bổ sung thêm phương thức dựng sổ, HNX đã hoàn tất yêu cầu bài toán đối với việc nâng cấp hệ thống đấu giá và triển khai nâng cấp hệ thống. Việc nâng cấp sau đó đã được HNX hoàn thành trong năm 2018.

Ông Nguyễn Thành Long khẳng định, hệ thống đấu giá nâng cấp của HNX tiếp thu các kinh nghiệm quốc tế tiên tiến, được áp dụng công nghệ hiện đại và bổ sung thêm các tính năng của phương pháp dựng sổ. Hệ thống cho phép lập sổ lệnh riêng cho các NĐT. Tốc độ xử lý của hệ thống lên đến 20.000 - 30.000 lệnh/ngày, có thể nhập lệnh từ xa tại đại lý nhận lệnh với tính bảo mật cao. Hệ thống cũng cho phép xác định kết quả phân phối cho từng NĐT dựa trên các tiêu chí đã được quy định tại TT 21, ưu tiên lần lượt về giá, thời gian đặt lệnh và khối lượng đặt mua, đồng thời kết xuất ra các báo cáo liên quan.

Từ nay cho đến tháng 6, thời điểm TT 21 có hiệu lực, HNX dự kiến sẽ có chương trình tập huấn đào tạo cho các CTCK về cách thức vận hành hệ thống cũng như cách thức phối hợp triển khai để các bên đều có thể sẵn sàng cho việc khai trương đấu giá theo phương thức dựng sổ. Cùng với đó, HNX cũng sẽ tiến hành một số chỉnh sửa thông số của hệ thống cho phù hợp quy định tại TT 21 để thực thi tốt nhiệm vụ bán vốn theo phương thức này.