Rộng mở thị trường trong các FTA

THU THỦY, ĐẶNG THÀNH

Thứ tư, 03/07/2019 - 03:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Với 16 FTA đã được ký kết sẽ tác động đến từng doanh nghiệp, từng người dân, sản xuất trong nước.Ảnh: nam anh

Trong bối cảnh tình hình thế giới đang diễn biến ngày càng phức tạp, sự xuất hiện chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, chủ nghĩa đơn phương đã và đang trực tiếp đe dọa đến năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh và khả năng thâm nhập thị trường (TT) của sản phẩm hàng hóa của Việt Nam. Việc ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có Hiệp định Ðối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và FTA Việt Nam - EU (EVFTA) được đánh giá sẽ góp phần tăng cường nền tảng cho hội nhập của Việt Nam.

Kỳ 1: Tăng cường nền tảng cho hội nhập của Việt Nam

Không có giới hạn nào cho sản xuất

Với việc Việt Nam hội nhập sâu rộng, nhất là các TT có FTA, hàng hóa của Việt Nam, đặc biệt là sản phẩm nông nghiệp, đã vươn lên với sự thay đổi vượt bậc trong năng lực sản xuất của doanh nghiệp (DN) và nông dân, từng bước tạo tiền đề quan trọng trong liên kết chuỗi, hướng đến phát triển bền vững.

Tại Hội nghị “Cơ hội và thách thức đối với nông nghiệp Việt Nam khi tham gia các FTA” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp Bộ Công thương, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh nhận định, xu hướng đẩy mạnh tự do hóa thương mại hàng nông sản thông qua việc ký kết và thực thi các FTA, nhất là FTA thế hệ mới, sẽ giúp Việt Nam được hưởng ưu đãi nhiều hơn về thuế quan, phi thuế quan. Đồng thời có điều kiện cơ cấu lại TT xuất nhập khẩu (XNK) theo hướng cân bằng hơn, tránh phụ thuộc quá mức vào một vài TT truyền thống.

Trong số 12 FTA Việt Nam đã ký kết và bốn FTA đang đàm phán và chuẩn bị ký kết, có hai FTA được tập trung thảo luận tại Hội nghị là CPTPP và EVFTA. Trong đó, CPTPP có hiệu lực thực thi đối với Việt Nam từ ngày 14-1-2019; còn EVFTA đã được hai bên ký kết vào ngày hôm qua (30-6). Hai FTA này có mức độ cam kết cao, tầm ảnh hưởng rộng, hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội mới nhưng cũng không ít thách thức to lớn cho nền kinh tế.

Vụ trưởng Đa Biên (Bộ Công thương) Lương Hoàng Thái cho biết, CPTPP là FTA quan trọng nhất trong hơn hai thập kỷ qua, thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với 11 quốc gia, chiếm 11,5% tổng kim ngạch toàn cầu. CPTTP với nhiều cam kết trong cắt giảm thuế quan, cam kết nguồn gốc xuất xứ, cam kết SPS và TBT, cam kết đầu tư, cam kết sở hữu trí tuệ và các cam kết khác. Đối với EVFTA, Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu (KNXK) của Việt Nam sau bảy năm.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết thêm, với 16 FTA cả song phương và đa phương đã được ký kết, trong số đó, có nhiều FTA với những đòi hỏi, yêu cầu chuẩn mực rất cao, tác động trực tiếp sâu rộng đến nhiều lĩnh vực, nhiều khía cạnh của quốc gia, quản trị của quốc gia, chính sách phát triển kinh tế - xã hội… Tác động của hội nhập đi vào cuộc sống, không chỉ đi vào bộ, ngành địa phương mà còn tác động đến từng DN, từng người dân, sản xuất trong nước, trong đó có ngành nông nghiệp và nông thôn. Với hội nhập quốc tế, Việt Nam đã chuyển từ bị động sang chủ động. Minh chứng thành công trong hội nhập của Việt Nam có thể lấy thí dụ từ chính ngành NN&PTNT. Với việc Việt Nam hội nhập sâu rộng, nhất là các TT có FTA, nông nghiệp đã vươn lên, chứng kiến sự thay đổi vượt bậc trong năng lực sản xuất của DN và nông dân, từng bước tạo tiền đề quan trọng trong liên kết chuỗi.

Với vị thế là nước đứng hàng đầu về các sản phẩm nông sản XK như: cà-phê đứng thứ hai thế giới, gạo đứng thứ ba thế giới, thủy sản đứng thứ tư thế giới, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng, không có giới hạn cho năng lực sản xuất nếu chúng ta có thể tận dụng tối đa cơ hội về TT và có được điều kiện để tái cơ cấu, đưa công nghệ vào tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng quy mô lớn, hữu cơ và gắn với việc hình thành phát triển các chuỗi giá trị. Các FTA chính là cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm, đặc biệt là ngành nông nghiệp. Trong tất cả các ngành hàng có giá trị XK hơn 1 tỷ USD của Việt Nam thì nông nghiệp chiếm một phần lớn. Tuy nhiên, nông nghiệp vẫn gặp những trở ngại về chất lượng, năng lực cạnh tranh, công nghệ chế biến để bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật khi tham gia các FTA.

Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình thế giới đang diễn biến ngày càng phức tạp, sự xuất hiện chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, chủ nghĩa đơn phương đã và đang trực tiếp đe dọa đến năng lực sản xuất, khả năng cạnh tranh và thâm nhập TT của sản phẩm hàng hóa của Việt Nam, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho hay, việc ký kết các FTA, trong đó có CPTPP và EVFTA sẽ là nền tảng cho hội nhập của Việt Nam; giúp Việt Nam khẳng định được thế đứng, vị thế của mình, để chúng ta có thể hội nhập thành công hơn nữa, tạo ra công cụ cho các ngành kinh tế của Việt Nam, trong đó có nông nghiệp tái cơ cấu, đổi mới sản xuất gắn với lợi thế cạnh tranh và TT toàn cầu hóa. Cạnh đó, điều kiện thuận lợi nhất không chỉ đến từ cắt giảm thuế quan mà còn có điều kiện thực thi chính sách phát triển tại các TT, bảo đảm môi trường bình đẳng, lành mạnh mà các quốc gia tham gia hội nhập cùng cam kết thực hiện…

Các FTA chính là cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm ngành nông nghiệp. Ảnh: NG.HẢI

Thúc đẩy quan hệ mở rộng

Theo Bộ Công thương, việc cam kết mở cửa TT mạnh mẽ trong EVFTA chắc chắn sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - EU, giúp mở rộng hơn nữa TT cho hàng XK của Việt Nam. Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu (NK) lên tới gần 100% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên đã thống nhất, cơ hội gia tăng XK cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt - may, da - giày, nông thủy sản, đồ gỗ... là rất đáng kể. Mức cam kết trong EVFTA có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã được ký kết cho tới nay. Điều này càng có ý nghĩa khi hiện nay, mới chỉ hơn 42% kim ngạch XK của Việt Nam sang EU được hưởng mức thuế 0% theo Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP).

Theo nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, EVFTA sẽ giúp KNXK của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 20% vào năm 2020; 42,7% vào năm 2025 và 44,37% vào năm 2030 so không có FTA này. Đồng thời, KNNK từ EU cũng tăng nhưng với tốc độ thấp hơn XK, cụ thể là khoảng 15,28% vào năm 2020; 33,06% vào năm 2025 và 36,7% vào năm 2030. Về mặt vĩ mô, EVFTA góp phần giúp GDP của Việt Nam tăng ở mức bình quân từ 2,18 % đến 2,25% trong giai đoạn năm 2019 - 2023; 4,57 - 5,30% (năm 2024 - 2028) và 7,07 - 7,72% (năm 2029 - 2033).

Ngoài ra, những cam kết về dịch vụ - đầu tư, mua sắm chính phủ cũng như những quy định cụ thể về mở cửa TT và biện pháp kỹ thuật trong một số lĩnh vực cụ thể cũng sẽ tạo cơ hội cho DN, sản phẩm hàng hóa và dịch vụ của EU tiếp cận được thuận lợi hơn TT gần 100 triệu dân của Việt Nam, đồng thời giúp người tiêu dùng Việt Nam được tiếp cận nguồn cung các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao từ EU trong các lĩnh vực như dược phẩm, chăm sóc sức khỏe, xây dựng hạ tầng và giao thông công cộng…

Tại Diễn đàn DN Việt Nam giữa kỳ 2019, diễn ra mới đây ở Hà Nội, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc cho rằng, việc ký kết FTA này sẽ mở ra “cao tốc hướng tây” để đưa nền kinh tế Việt Nam đến với một trong những TT lớn nhất toàn cầu, trung tâm khởi nguồn của công nghiệp thế giới và hệ thống vận hành nền kinh tế chuyên nghiệp, hiệu quả. Qua đó thúc đẩy quan hệ rộng mở, đặc biệt như quan hệ kinh tế Việt Nam - EU, mối quan hệ không chỉ được đánh giá bởi KNXNK và đầu tư mà còn là tính chất bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau giữa Việt Nam và các nước EU. Việc khơi thông dòng chảy thương mại và đầu tư chất lượng cao này sẽ giúp gia tăng XK, gia tăng hàm lượng công nghệ của hàng hóa.

Trong bối cảnh chiến tranh thương mại và xu hướng bảo hộ gia tăng, ông Vũ Tiến Lộc đánh giá, EVFTA có ý nghĩa vô cùng quan trọng. EVFTA chính là điểm neo giữ để thúc đẩy quan hệ Việt Nam - EU trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động. Thắng lợi của EVFTA cũng là cơ hội của tất cả các bên, cộng đồng kinh doanh quốc tế đang có mặt tại Việt Nam. Bên cạnh đó, những cam kết về quản trị nhà nước sẽ bảo đảm một môi trường kinh doanh và pháp lý ổn định, thông thoáng cho nhà đầu tư (NĐT) của cả hai bên nói chung và các DN, NĐT từ EU nói riêng. Thông qua EVFTA và IPA, NĐT từ EU cũng sẽ có cơ hội tiếp cận TT các nước đã ký FTA với Việt Nam với những đối xử ưu đãi hơn.

(Còn nữa)