Đẩy nhanh giải ngân vốn vay ODA

QUỐC BÌNH

Chủ nhật, 28/07/2019 - 06:01 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Các dự án đường sắt đô thị giải ngân chậm là do phải điều chỉnh chủ trương đầu tư. Ảnh: NGUYỄN NAM

Theo thống kê của Bộ Tài chính, tính từ năm 2016 đến nay, có 26 khoản vay ODA với tổng trị giá 3,463 tỷ USD cần giải ngân nhưng chưa được đưa vào Kế hoạch đầu tư công trung hạn (KHĐTCTH) giai đoạn 2016 - 2020. Mặc dù Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) và Bộ Tài chính đã có sự phối hợp tích cực song tình hình giải ngân vốn đầu tư công (ĐTC) vẫn rất chậm, đặc biệt là vốn nước ngoài, vốn trái phiếu Chính phủ (TPCP).

Tính đến hết tháng 6, giải ngân vốn ngoài nước là hơn 4.179 tỷ đồng, mới đạt 8,8% kế hoạch Quốc hội (QH) giao và đạt 14,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2018 đạt 17,48% kế hoạch QH giao và 19,95% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Đặc biệt, theo thống kê của Bộ Tài chính về vốn ODA, đến nay có 26 khoản vay, với tổng trị giá 3,463 tỷ USD, tính từ năm 2016 đến nay có nhu cầu giải ngân nhưng chưa được đưa vào KHĐTCTH giai đoạn 2016 - 2020. Theo kế hoạch, giải ngân nguồn vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài trong năm 2019 khoảng 64.667 tỷ đồng, trong đó phần vốn cho các dự án (DA) trong danh mục KHĐTCTH giai đoạn 2016 - 2020 là 60.000 tỷ đồng. Giải ngân vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài về cho vay lại năm 2019 là khoảng 43.402 tỷ đồng, trong đó mức vay về cho vay lại đối với chính quyền địa phương là 17.172 tỷ đồng, cho vay lại đối với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập khoảng 26.230 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân giải ngân chậm các DA ODA là do một số DA phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, như các DA đường sắt đô thị. Việc giao vốn của Bộ KH&ĐT còn chậm, chưa kịp thời; kế hoạch vốn giao chưa phù hợp hiệp định vay, khả năng thực hiện DA cũng làm chậm tiến độ giải ngân. Nhiều DA hiện nay gặp vướng mắc trong việc sử dụng vốn. Thủ tục thẩm định tài chính, thủ tục thẩm định tài sản bảo đảm tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam kéo dài, đặc biệt đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với DA có nhiều địa phương tham gia, việc hoàn thiện hồ sơ thẩm định mất nhiều thời gian; vướng mắc về hạn mức dư nợ trong điều kiện được vay lại, địa phương có nợ quá hạn hơn 180 ngày với ngân sách Nhà nước, dù đã ký hợp đồng cho vay lại nhưng chưa đủ căn cứ để giải ngân.

Nguyên nhân về giải ngân rút vốn là một trong những vướng mắc hiện nay, làm chậm giải ngân kế hoạch vốn các DA ODA. Thí dụ, trong khâu kiểm soát chi, chủ đầu tư đề nghị thanh toán khối lượng phát sinh chưa được phê duyệt, một số khoản chi chưa đủ hồ sơ theo quy định. Trong khâu rút vốn, đơn rút vốn chưa được duyệt do việc đưa vào các khoản chi không được quy định theo chế độ, sai sót kỹ thuật trong đơn rút vốn, đơn rút vốn tạm ứng theo kế hoạch vốn năm 2019 khi chưa có quyết định giao kế hoạch vốn, thiếu dự toán vốn chi thường xuyên. Ngoài ra, việc chủ DA chậm làm thủ tục ghi thu - ghi chi, làm ảnh hưởng đến việc tổng hợp số liệu báo cáo và duyệt đơn rút vốn; chủ DA chậm báo cáo tất toán các khoản tạm ứng với nhà tài trợ cũng khiến giải ngân chậm.

Theo giới chuyên gia, để đầu tư từ nguồn vốn vay ODA hiệu quả, ngay từ đầu, các đơn vị được phân cấp đầu tư cần chủ động rà soát, sắp xếp lại danh mục các DA đầu tư, xác định các DA đầu tư ưu tiên, có tính cấp thiết, cấp bách, xác định nguồn vốn để bảo đảm bố trí vốn tập trung, đủ vốn, đúng mục tiêu và thời gian hoàn thành DA. Hạn chế phê duyệt các DA đầu tư vượt quá khả năng cân đối vốn dẫn tới đầu tư dàn trải, nợ đọng vốn.

Trong báo cáo mới đây của Bộ KH&ĐT cũng xác định, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bộ này đã tiến hành hậu kiểm đấu thầu một số DA vay vốn ODA của Ngân hàng Thế giới (WB), trung bình 10 DA mỗi năm. Hiện nay bộ đang phối hợp WB xây dựng kế hoạch hậu kiểm đấu thầu cho khoảng 11 DA vay vốn ODA, dự kiến triển khai vào cuối năm 2019. Trong thời gian tới, Bộ KH&ĐT mong được phối hợp nhóm sáu ngân hàng phát triển, xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát, đặc biệt đối với DA gặp khó khăn, vướng mắc, để có giải pháp kịp thời, nhằm thúc đẩy giải ngân.

Theo Thứ trưởng Tài chính Huỳnh Quang Hải, trong sáu tháng qua, sự phối hợp giữa hai bộ tiếp tục có kết quả tích cực, chặt chẽ, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng. Song tình hình giải ngân vốn ĐTC vẫn rất chậm, đặc biệt là vốn nước ngoài, vốn TPCP. Bộ KH&ĐT và Bộ Tài chính cần coi đây là công tác trọng điểm và phải tiếp tục kiểm tra, giám sát, thực hiện các giải pháp để thúc đẩy, làm sao cho đồng tiền ngân sách được sử dụng hữu hiệu nhất và thực hiện đúng theo nghị quyết của QH, chủ trương của Chính phủ.

Những vấn đề này cần đặt ra để xử lý được kế hoạch và dự toán 2020, năm cuối cùng của kế hoạch 5 năm cho thuận lợi. Theo kiến nghị của Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT cân nhắc, phối hợp Bộ Tài chính để nếu cần thiết kiến nghị Chính phủ ban hành nghị định về quản lý ODA mới, sao cho thông thoáng, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới, giảm thiểu thủ tục hành chính phức tạp trong quá trình điều hành, cũng như kiến nghị Thủ tướng ban hành chỉ thị thúc đẩy giải ngân ODA năm nay cũng như thời gian tới, để tạo sự chuyển biến tích cực, thực hiện tốt nhất, đáp ứng yêu cầu giải ngân, cam kết với nhà tài trợ cũng như tranh thủ nguồn lực cho phát triển kinh tế trong nước.