Chủ động với EVFTA

QUỐC BÌNH

Thứ ba, 17/03/2020 - 04:39 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

EVFTA mang lại rất nhiều lợi ích để các doanh nghiệp có cơ hội đưa hàng hóa sang thị trường châu Âu.

Hiệp định Thương mại tự do (FTA) Việt Nam - Liên hiệp châu Âu (EVFTA) khi có hiệu lực sẽ xóa bỏ hơn 99% số dòng thuế theo lộ trình, tạo thuận lợi cho các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam xuất khẩu (XK) sang thị trường Liên hiệp châu Âu (EU). Song Hiệp định cũng đặt ra nhiều thách thức đối với các sản phẩm sản xuất trong nước, khi có sự cạnh tranh về chất lượng, giá cả, mẫu mã cũng như quy trình sản xuất, đặc biệt là việc áp quy tắc xuất xứ (QTXX).

Theo cam kết trong EVFTA, các yêu cầu về quy tắc nguồn gốc xuất xứ sẽ là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp (DN) Việt, bởi nguồn nguyên phụ liệu cho sản xuất hàng XK hiện nay vẫn chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc các nước trong ASEAN. Trong khi, công nghiệp phụ trợ các ngành sản xuất chủ lực chưa thật sự phát triển, sẽ khiến nhiều ngành hàng chưa dễ tận dụng được ngay những cơ hội mà EVFTA mang lại. Thí dụ như, tham gia EVFTA, cơ hội gia tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại thị trường EU tăng cao, đặc biệt sẽ lợi thế hơn so các nước: Bangladesh và Campuchia. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, may mặc Việt Nam được hưởng lợi chưa đáng kể từ EVFTA, vì hàng Việt Nam chưa đáp ứng được các QTXX “từ vải trở đi” và rào cản khác từ hàng rào kỹ thuật.

Vụ trưởng Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) Lương Hoàng Thái cho biết, thị trường EU có yêu cầu rất cao cả về chất lượng sản phẩm cũng như quy trình sản xuất ra sản phẩm hàng hóa. Chính vì thế, khi Hiệp định được thực thi, Việt Nam cần hài hòa quá trình cải cách thể chế, thủ tục hành chính hướng đến cách làm mà được quốc tế thừa nhận cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh. Mặt khác, Việt Nam cần xây dựng cơ chế cung cấp thông tin để DN nắm được quy định của Hiệp định. Thí dụ như thủ tục xuất xứ hàng hóa, trước đây quy định của EU áp dụng cho hàng của Việt Nam nếu như được hưởng cơ chế GSP sẽ khác so việc được hưởng theo cơ chế FTA. Theo cơ chế mới, dù thuế xuất, nhập khẩu đều bằng 0% nhưng cách áp QTXX lại khác. FTA xây dựng cơ chế hai bên cùng hưởng lợi và quy định QTXX rất chặt, để tránh trường hợp hàng nước khác chuyển khẩu để hưởng những ưu đãi của Việt Nam. Bên cạnh đó, cần phải có những chế tài nghiêm khắc với những DN vi phạm, bởi EU coi nếu có vài DN vi phạm trong một ngành thì sẽ có những hạn chế với cả ngành đó, nếu trường hợp đó xảy ra thì rất đáng tiếc, chúng ta cần chuẩn bị sẵn sàng để không xảy ra.

Đổi mới tổ chức mô hình sản xuất trong ngành nông nghiệp để sản phẩm nông sản trong nước có thể tận dụng được các ưu đãi từ EU, là giải pháp được ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT) đưa ra khi EVFTA mang lại rất nhiều lợi ích để DN có cơ hội đưa hàng hóa nông sản sang thị trường này. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chưa thành chuỗi liên kết nên rất khó để quản lý thì ngành nông nghiệp cần tận dụng tốt các cơ hội để tổ chức được sản xuất, đổi mới mô hình sản xuất cho ngành nông nghiệp. Ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế hợp tác xã, đến năm 2020 có 15.000 hợp tác xã (HTX) và thu hút DN vào đầu tư để thành những chuỗi sản xuất sản phẩm an toàn. Trong ba - bốn năm vừa qua, số DN đầu tư vào ngành nông nghiệp đã tăng khoảng ba lần với khoảng 1.400 chuỗi sản phẩm an toàn. Trong lĩnh vực chăn nuôi, các DN đủ lớn sẽ có đủ khả năng cạnh tranh, còn đối với các DN quy mô nhỏ, HTX vẫn là một thách thức lớn. Chính vì vậy, thời gian tới ngành nông nghiệp tiếp tục củng cố phát triển HTX quy mô lớn hơn, hiệu quả tốt hơn.

Để sản xuất hàng hóa trong nước bắt kịp xu thế và tận dụng được cơ hội trong EVFTA, các chuyên gia kinh tế cho rằng, đối với một số ngành công nghiệp có lợi thế, việc phát triển công nghiệp phụ trợ là công việc cấp bách hàng đầu để có thể tận dụng được các lợi thế về thuế quan. Ngoài ra, phát triển bền vững DN vừa và nhỏ, DN siêu nhỏ cũng là vấn đề quan trọng. Hội nhập không chỉ là vấn đề của các DN, tập đoàn lớn mà sẽ là việc của cả cộng đồng DN, không loại trừ các hộ nông dân, hộ kinh doanh cá thể.

Theo Thứ trưởng Công thương Đỗ Thắng Hải, cuộc vận động “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” thời gian qua đã mang lại những kết quả to lớn, hiện hữu cho DN sản xuất cũng như cho nền kinh tế đất nước. Đây là tiền đề tốt khi Việt Nam hội nhập các FTA thế hệ mới như: Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay EVFTA. Tuy nhiên, tham gia EVFTA, Việt Nam cũng đứng trước cuộc cạnh tranh kinh tế gay gắt, nhiều thách thức mới khi hàng hóa nước ngoài nhập vào nhiều hơn, dẫn đến cạnh tranh với hàng trong nước, trong khi quy mô của các DN Việt Nam nhỏ, sức cạnh tranh chưa cao. Chính vì thế, các cơ chế, chính sách về cải thiện môi trường sản xuất, kinh doanh cần sớm được nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện nhằm hỗ trợ DN, người sản xuất tháo gỡ khó khăn, tập trung kết nối cung - cầu cũng như đẩy mạnh liên kết giữa nhà sản xuất - nhà phân phối - người tiêu dùng.

Ông Đỗ Thắng Hải cho rằng, chủ động gỡ “rào cản” để tham gia EVFTA, các ngành sản xuất trong nước cần tập trung vào việc hình thành chuỗi giá trị, góp phần nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm hàng hóa. Muốn vậy, cần sớm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường liên kết giữa các cơ sở đào tạo và các DN; hình thành và phát huy hiệu quả các trung tâm hỗ trợ kỹ thuật cho DN cũng như hình thành các cụm liên kết vùng để các ngành hàng trong nước tận dụng thế mạnh và lợi thế trong bối cảnh hội nhập.