Biểu tượng mới của nữ quyền ở Sudan

VŨ ANH

Thứ sáu, 24/05/2019 - 04:59 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Alaa Salah phát biểu ý kiến giữa cuộc diễu hành tại Sudan. Ảnh: WORLD NEWS

Cuộc chính biến tại Sudan ngày 15-4 vừa qua đã chấm dứt 30 năm cầm quyền của Tổng thống Omar Hassan al-Bashir. Sau nhiều tháng đấu tranh, đây được coi là thắng lợi ban đầu nhưng hết sức quan trọng của các lực lượng tiến bộ tại quốc gia này. Góp phần không nhỏ trong chiến thắng là phong trào phụ nữ với hình ảnh tiên phong của Alaa Salah, một nữ sinh viên kiến trúc mới 22 tuổi.

Theo AP, ông al-Bashir có thể bị Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) xét xử vì tội danh diệt chủng và các tội ác chống lại loài người ở khu vực Darfur. Đóng vai trò quan trọng nhất trong việc lật đổ chính quyền al-Bashir là Hiệp hội chuyên gia Sudan (SPA) với nòng cốt là phong trào đấu tranh của phụ nữ, chiếm 70% tổng số người diễu hành.

Nữ sinh Alaa Salah trở thành biểu tượng của SPA sau khi hình ảnh cô lan truyền trên internet, truyền cảm hứng cho tất cả người dân ở quốc gia này và những lực lượng tiến bộ trên thế giới. Bức ảnh ghi lại cảnh Salah trong trang phục truyền thống của phụ nữ Sudan đứng phát biểu giữa biển người diễu hành. Salah và hàng nghìn phụ nữ tham gia đấu tranh được người dân Sudan gọi là “Kandaka”, theo tên một nữ hoàng Sudan cổ đại từng chiến đấu dũng cảm vì quyền lợi của phụ nữ và đất nước mình.

Luật pháp Sudan dưới thời cựu Tổng thống al-Bashir kiểm soát khắt khe đối với người phụ nữ trên mọi phương diện, từ ăn mặc, hành vi, giáo dục cho tới đời sống cá nhân… Những bé gái hơn 10 tuổi thường xuyên bị ép buộc kết hôn với những người đàn ông lớn tuổi hơn. Ngoài tảo hôn, bạo lực gia đình, quấy rối tình dục cũng là những mối đe dọa thường trực đối với phụ nữ Sudan. Chỉ tính riêng trong năm 2016 đã có tới 15.000 phụ nữ bị giam giữ, thậm chí bị đánh đập. Bởi vậy, không ngạc nhiên khi phụ nữ Sudan đã đi đầu trong các cuộc diễu hành trên toàn quốc kể từ tháng 12-2018.

Các cuộc diễu hành phản đối chính sách của chính quyền al-Bashir leo thang cũng là lúc tình trạng bạo lực gia tăng, đặc biệt là đối với phụ nữ. Rifga Abdelrahman, một trong số những phụ nữ tham gia phong trào cho biết, cô đã bị cạo trọc đầu, xúc phạm và đánh đập thậm tệ bằng dùi cui, song nhiều phụ nữ tham gia diễu hành vẫn dũng cảm đứng trên tuyến đầu. Khi hình ảnh của Salah được lan truyền, cô phải đối mặt nhiều lời đe dọa ám sát. Mặc dù vậy, Salah vẫn nói: “Tôi sẽ không khuất phục. Tiếng nói của tôi không thể bị đàn áp”. Sự kiên cường của Salah và những người phụ nữ Sudan đã khiến thành viên nam của phong trào SPA khâm phục, còn lực lượng đàn áp dần chùn bước. Thậm chí chính những binh sĩ được lệnh trấn áp đã đứng ra bảo vệ đoàn người diễu hành. Nhiều sĩ quan quân đội trả lời hãng tin CNN rằng những người phụ nữ đã thay đổi suy nghĩ của họ về chế độ mà họ đang phục vụ.

Mặc dù quyền lực hiện nay tại Sudan thuộc về Hội đồng Quân sự chuyển tiếp Sudan (TMC), song tình hình vẫn khá rối loạn. Ngày 20-5, TMC thông báo các cuộc đàm phán giữa hội đồng này và liên minh biểu tình, cùng các nhóm đối lập đã kết thúc ngày làm việc thứ hai mà chưa đạt được đột phá nào. Vấn đề chính mà hai bên chưa thể tìm được tiếng nói chung là bên nào sẽ kiểm soát hội đồng hỗn hợp quân sự - dân sự, có quyền hạn quyết định tối cao trong giai đoạn chuyển tiếp kéo dài ba năm trước khi các cuộc bầu cử được tổ chức để thành lập chính phủ mới. TMC khẳng định sẽ nỗ lực để đạt được thỏa thuận cấp thiết, đáp ứng nguyện vọng của người dân Sudan.

Ông Mohamed Yusuf al-Mustafa, người đứng đầu SPA kỳ vọng các cuộc bầu cử trong tương lai sẽ thành lập một chính phủ dân sự mới thúc đẩy lợi ích đất nước, đặc biệt là quyền bình đẳng cho phụ nữ: “Trước kia, chỉ 25% phụ nữ tham gia các cơ quan lập pháp và đây là điều không phù hợp nếu muốn phụ nữ Sudan đóng góp nhiều hơn ở chính quyền các cấp. Chúng tôi muốn tăng đại diện của phụ nữ trong Quốc hội lên 50% thông qua đánh giá trình độ một cách công bằng và bình đẳng”.