“Cây đại thụ” trong làng điện ảnh thế giới

VŨ ANH

Thứ ba, 18/06/2019 - 11:22 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ảnh: CTV NEWS

Ngày 15-6 vừa qua, đạo diễn nổi tiếng người Italia Franco Zeffirelli, “cha đẻ” của nhiều bộ phim chuyển thể từ các kiệt tác văn học, đã qua đời ở tuổi 96. Ông được coi là cây “đại thụ” trong làng điện ảnh thế giới với khoảng 20 bộ phim điện ảnh và truyền hình nổi tiếng như “Hamlet”, “Jane Eyre”, “La Traviata”… và đặc biệt là bộ phim “Romeo & Juliet”đoạt giải Oscar năm 1968.

Sinh ngày 12-2-1923 và lớn lên ở TP Florence (Italia), đạo diễn Franco Zeffirelli (tên thật là Gian Franco Corsi), được mẹ đặt tên theo từ “zeffiretti” (tạm dịch là “gió nhẹ”) sau khi bà nghe một tác phẩm của nhà soạn nhạc thiên tài Mozart. Ông tin rằng mình đã thừa hưởng năng khiếu âm nhạc từ ông nội là một nhạc trưởng và gu thời trang xuất sắc từ người mẹ, hai yếu tố quan trọng góp phần làm nên phong cách sân khấu của Zeffirelli sau này.

Sau khi mẹ ông qua đời, cậu bé Zeffirelli khi đó mới sáu tuổi đã theo học trường nghệ thuật Accademia di Belle Arti và sớm bộc lộ niềm đam mê với sân khấu. Sau khi xem vở opera đầu tiên vào năm tám tuổi, Zeffirelli bị cuốn hút bởi sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, diễn xuất cùng thiết kế sân khấu trong loại hình nghệ thuật này. Lúc bạn bè cùng trang lứa rong chơi sau giờ học, cậu bé Zeffirelli đã có thể biến những tấm bìa cứng thành đạo cụ cho vở nhạc kịch “Ring of Nibelungs” của nhà soạn nhạc người Đức Richard Wagner.

Sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, Zeffirelli gia nhập Đảng Cộng sản Italia để chiến đấu chống chính quyền phát-xít của Mussolini và phát-xít Đức. Hòa bình lập lại, ông vẫn kiên trì theo đuổi lĩnh vực sân khấu, niềm đam mê lớn nhất của mình. Vào cuối những năm 40 của thế kỷ trước, đạo diễn nổi tiếng Luchino Visconti đã phát hiện tài năng đặc biệt của Zeffirelli khi đang làm việc tại một nhà hát ở TP Florence. Zeffirelli khẳng định Luchino Visconti là người mở đường cho sự nghiệp nghệ thuật khi cho ông tham gia một vai trong vở kịch chuyển thể từ tác phẩm “Tội ác và Trừng phạt” của nhà văn Nga F. Dostoevsky tại nhà hát Thủ đô Rome, rồi sau đó chỉ định ông làm trợ lý đạo diễn cho bộ phim kinh điển “La Terra Trema” năm 1948.

Sau hơn 60 năm lao động nghệ thuật, Franco Zeffirelli không ít lần được tôn vinh là một tài năng vĩ đại ở vai trò đạo diễn cho hơn 30 vở kịch và opera, cùng nhiều bộ phim chuyển thể từ tác phẩm văn học. Thành công của những tác phẩm opera do ông dàn dựng là sự kết hợp hoàn hảo giữa âm nhạc cổ điển và những phá cách trên sân khấu, từng là “bệ phóng” cho thành công của những danh ca opera nổi tiếng như Luciano Pavarotti, Joan Sutherland hay Maria Callas… Riêng đối với Callas và Sutherland, Zeffirelli là người giúp sự nghiệp của hai nữ danh ca thăng hoa sau khi họ hợp tác trong nhiều vở opera thành công vang dội, như vở “La Traviata” ở nhà hát TP Dallas (Mỹ) năm 1958, vở Lucia di Lammermoor tại Nhà hát Opera Hoàng gia London (Anh) năm 1959…

Không chỉ thành công trên sân khấu, hơn 20 bộ phim điện ảnh và truyền hình, chủ yếu chuyển thể từ các kiệt tác văn học là quá đủ để tên tuổi Zeffirelli trở thành huyền thoại. Trong số đó, nổi tiếng nhất phải kể tới những bộ phim lấy cảm hứng từ các vở kịch của đại văn hào Anh William Shakespeare, như “Hamlet”, “Otello” và đặc biệt là bộ phim nhận giải Oscar năm 1968 “Romeo & Juliet”. Zeffirelli đã cho ra mắt bộ phim với nhiều ý tưởng mới mẻ trên nền một tác phẩm đã quá quen thuộc. Từ cặp đôi diễn viên chính trẻ trung cho tới những cảnh quay ngoài trời thực tế tại nước Anh, bộ phim nhanh chóng tiếp cận được khán giả ở nhiều lứa tuổi, đặc biệt là thế hệ trẻ. Nhà phê bình nổi tiếng người Anh Kenneth Tynan nhận định: “Zeffirelli đã tiếp cận tác phẩm của Shakespeare với góc nhìn tươi mới. Bằng sự thông minh, nhanh nhạy và tư duy cởi mở ​​về phong cách, ông đã thực hiện được điều kỳ diệu là chuyển thể những nhân vật trong tấn bi kịch này lên phim sống động như thể họ là người thật trong một tình huống có thật”.

Để ghi nhận sự cống hiến của ông cho nghệ thuật, Hoàng gia Anh đã phong tước Hiệp sĩ cho ông vào năm 2004. Mới đây, các nhà khoa học Italia còn phát hiện ra rằng Zeffirelli là một trong số ít hậu duệ của thiên tài Leonardo da Vinci.