Sự trở lại thuyết phục

THANH TÂM

Thứ hai, 14/10/2019 - 04:49 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhà văn Ba Lan Olga Tokarczuk (trái) và nhà văn Áo Peter Handke. Ảnh: AFP

Viện Hàn lâm Thụy Điển đã cùng lúc xướng danh hai tác giả nhận giải Nobel Văn học sau một năm gián đoạn. Theo đó, nhà văn Ba Lan Olga Tokarczuk và nhà văn Áo Peter Handke lần lượt nhận được Giải Nobel Văn học 2018 và 2019. Sau những ồn ào chung quanh cáo buộc quấy rối tình dục liên quan một thành viên Viện Hàn lâm Thụy Điển, giải thưởng năm nay được các nhà quan sát đánh giá cao, đã giúp lấy lại uy tín cho Giải Nobel Văn học.

Nhà văn người Ba Lan Olga Tokarczuk, sinh năm 1962, hiện sống tại Wroclaw, một thành phố miền tây Ba Lan. Ngoài văn chương, bà còn là một nhà hoạt động cộng đồng, nhà phê bình nổi tiếng ở quê hương. Xuất phát là một chuyên gia tâm lý học, Tokarczuk bắt đầu sự nghiệp văn chương từ năm 1993 với tiểu thuyết “Podróz ludzi Księgi” (tạm dịch là “Hành trình của người viết sách”). Cuốn sách đầu tay của bà đã nhận giải thưởng tác phẩm ra mắt hay nhất năm 1993-1994 do Nhà xuất bản Ba Lan trao tặng.

Sau đó, bà tiếp tục cho ra đời các tác phẩm xuất sắc được độc giả đón nhận và giành nhiều giải thưởng quốc tế. Năm 2018, cuốn sách thứ sáu mang tên “Chuyến bay” của bà nhận giải Booker danh giá của Anh, giải thưởng được ví như “Oscar văn học”. Với tám tiểu thuyết và hai bộ truyện ngắn, Tokarczuk được đánh giá là một trong những nữ văn sĩ thành công nhất Ba Lan. Sự kiện bà được trao Giải Nobel Văn học 2018 vì vậy cũng được xem là chiến thắng của nền văn học Ba Lan. Viện Hàn lâm Thụy Điển cũng đánh giá cao “trí tưởng tượng độc đáo và sự uyên bác, vượt khỏi mọi rào cản của cuộc sống” thông qua các tác phẩm của bà.

Trong khi đó, nhà văn Peter Handke của Áo được trao giải vì “tác phẩm có tầm ảnh hưởng với sự tinh tế của ngôn ngữ”. Sinh năm 1942 ở Áo nhưng hiện sống ở Pháp, Handke là một tiểu thuyết gia, nhà viết kịch và dịch giả, từng du lịch và sinh sống ở nhiều nước trên thế giới. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông đã được các nhà làm phim dựng thành phim tài liệu ra mắt năm 2016. Bản thân ông cũng tham gia viết kịch bản nhiều bộ phim và là đạo diễn của tác phẩm “The Left- Handed Woman” (tạm dịch: “Người phụ nữ trái tay”) từng được đề cử Giải Cành cọ Vàng của Liên hoan phim Cannes năm 1978. Tổng thống Áo Alexander Van der Bellen hoan nghênh giải thưởng Nobel Văn học 2019 trao cho nhà văn Handke, coi đó là sự khẳng định đối với những đóng góp của ông cho văn học thế giới.

Trả lời tờ The Guardian về cảm nghĩ khi hay tin nhận Giải Nobel Văn học 2019, tác giả người Áo cho biết ông bày tỏ sự ngạc nhiên và quyết định của Viện Hàn lâm Thụy Điển là “rất can đảm”. Tác phẩm của ông đã được ca ngợi rộng rãi ở Áo, song cũng gây tranh cãi ở một số quốc gia. Văn sĩ 76 tuổi cũng được biết đến là một trong những người từng kêu gọi hủy bỏ giải thưởng Nobel Văn học vì không đồng tình với cách bầu chọn người chiến thắng.

Sau khi Giải Nobel Văn học 2018 và 2019 xướng tên hai tác giả là bà Olga Tokarczuk và Peter Handke, giới chuyên môn coi đây là sự trở lại đầy thuyết phục của một giải thưởng Nobel danh giá. Năm ngoái, giải thưởng này đã phải hoãn lại do vụ bê bối quấy rối tình dục liên quan người chồng của một thành viên Viện Hàn lâm Thụy Điển.

Bởi vậy, việc lựa chọn những người thắng giải năm nay trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Các thành viên của Viện Hàn lâm Thụy Điển chịu sức ép từ dư luận phải chọn ra những tác giả xứng đáng hơn cả, nhằm chứng tỏ chất lượng của sự làm việc nghiêm túc sau một năm tai tiếng, đồng thời để đáp lại kỳ vọng của công chúng. Đại diện Viện Hàn lâm Thụy Điển cũng khẳng định những người chiến thắng năm nay sẽ giúp giải thưởng Nobel Văn học lấy lại uy tín vốn đứng vững hơn 100 năm qua.

Vào tháng 12 tới, giải Nobel Văn học sẽ được trao cùng lúc cho hai tác giả ở lễ trao giải tổ chức tại Thủ đô Stockholm (Thụy Điển). Mỗi giải Nobel sẽ được trao chín triệu kronor Thụy Điển (hơn 900.000 USD). Giải thưởng sẽ được chia đều nếu có nhiều hơn một người được trao chung một giải.