Nguy cơ cạn kiệt cát trên toàn cầu

HÙNG MẠNH

Thứ hai, 17/06/2019 - 11:05 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khai thác cát quá mức gây hậu quả nghiêm trọng. Ảnh: BASF

Nguồn tài nguyên cát tưởng chừng vô tận song theo cảnh báo mới đây của các nhà khoa học, thế giới đang đối mặt nguy cơ cạn kiệt cát, kéo theo vô số hệ lụy trong nông nghiệp, môi trường, du lịch…

Tạp chí Diplomatie của Pháp số ra tháng 6 dành tới hơn 10 trang chỉ để viết về việc sử dụng cát và nguy cơ khan hiếm nguồn tài nguyên này. Bài báo cho biết, cát là nguyên liệu chính của ngành xây dựng và phần lớn cát khai thác ở đâu sẽ được dùng ngay gần đó. Tuy nhiên, cát cũng là mặt hàng xuất khẩu, được các quốc gia như Trung Quốc hay Singapore nhập nhiều. Nhu cầu này tăng cao tới mức các nước chung quanh Singapore như Indonesia, Campuchia hay Malaysia đã cấm xuất khẩu cát.

Việc khai thác cát quá độ nhằm đáp ứng cho ngành xây dựng đang gây hậu quả cho mọi lĩnh vực của đời sống, như ảnh hưởng nông nghiệp khi lớp cát mỏng đi; nước biển xâm nhập lớp nước ngầm, khiến đất đai nhiễm mặn không còn canh tác được. Bên cạnh đó, các tàu hút cát xáo trộn môi trường đáy sông, đáy biển, phá hủy hệ sinh thái tự nhiên. Các bãi biển du lịch dần dần bị sụt lún do cát trượt xuống những hố trũng mà tàu hút cát tạo ra. Việc hút cát dưới đáy sông, đáy biển làm cho cấu trúc đất ven bờ yếu đi, gây sạt lở.

Không chỉ dùng vào hoạt động xây dựng, cát là loại vật liệu không thể thiếu trong các lĩnh vực như khoan dầu, sản xuất chip điện tử, kính, mỹ phẩm và nhiều lĩnh vực sản xuất khác. Nhu cầu cát cho xây dựng trên khắp thế giới, nhất là ở châu Á, đã gia tăng với tốc độ chóng mặt. Đồng thời, việc xây dựng đập tràn lan trên các hệ thống sông ngòi ở rất nhiều nước đã làm giảm lượng cát bồi lắng có thể khai thác.

Trước tình trạng đó, các nhà khoa học đang tìm cách khai thác cát bền vững. Ngoài tìm vật liệu thay thế cát trong xây dựng, một số quốc gia châu Âu tăng cường chống khai thác cát trái phép và siết chặt quản lý nguồn khai thác cát.

Theo khảo sát của tổ chức Freedonia, tổng sản lượng cát khai thác cho nhu cầu xây dựng của thế giới là gần 15 tỷ tấn, trong đó 70% là tiêu thụ ở châu Á, đặc biệt ở Trung Quốc. Các nhà khoa học Anh cảnh báo rằng, vào năm 2050, toàn bộ tài nguyên đất của thế giới có thể sẽ bị cạn kiệt do mực nước biển dâng cao, có nguy cơ nhấn chìm hàng trăm hòn đảo lớn, nhỏ và nhiều khu vực duyên hải.