“Giữ lửa” quan hệ đồng minh

NINH SƠN

Thứ năm, 30/05/2019 - 09:04 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hai nhà lãnh đạo Mỹ - Nhật Bản gặp gỡ tại Tokyo. Ảnh: REUTERS

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump là vị quốc khách đầu tiên của Nhật Bản khi triều đại Lệnh Hòa bắt đầu tại quốc gia Đông - Bắc Á mang ý nghĩa biểu tượng, khẳng định sự nồng ấm của mối quan hệ đồng minh. Song, các nỗ lực “giữ lửa” vẫn chưa đủ để khỏa lấp khoảng trống khác biệt, mà bằng chứng là không có tuyên bố chung được ra sau cuộc hội đàm giữa lãnh đạo hai nước.

Hướng tới nhiều mục tiêu, song có thể thấy chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Mỹ D.Trump vừa qua trước hết là nhằm khẳng định lại mối quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật Bản, trong bối cảnh hợp tác giữa Washington và Tokyo gần đây trải qua nhiều sóng gió. Kỳ vọng lớn được cả hai bên đặt ra trước thềm cuộc gặp thứ 11 giữa Tổng thống Mỹ D.Trump và Thủ tướng Nhật Bản S.Abe, nổi bật là nâng tầm quan hệ kinh tế song phương; tìm tiếng nói chung trong nhiều vấn đề quốc tế, nhất là về Triều Tiên và Iran, hay các mối quan hệ với Trung Quốc, Nga; và phối hợp bảo đảm thành công của Hội nghị cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), diễn ra tại Osaka (Nhật Bản) tháng 6 tới.

Kỳ vọng lớn là vậy, nên các nhà lãnh đạo hai bên không ngớt lời ca ngợi và khẳng định sự nồng ấm của quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật Bản. Tại cuộc hội đàm hôm 27-5, Thủ tướng Abe nhấn mạnh, chuyến thăm lần này của Tổng thống Trump là bước đi đúng thời điểm, thể hiện mối quan hệ đồng minh vững chắc giữa hai nước tiếp tục duy trì và phát triển trong triều đại Lệnh Hòa ở Nhật Bản. Tổng thống Trump cũng khẳng định, mối quan hệ “hết sức tuyệt vời” giữa hai nước đang trong giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất từ trước tới nay. Tuy nhiên, những tuyên bố hoa mỹ vẫn không thể giúp che giấu những bất đồng mà hai bên chưa thể giải tỏa trong sự kiện ngoại giao cấp cao quan trọng lần này.

Bất đồng lớn nhất là trong vấn đề thương mại, xuất phát từ chính sách “Nước Mỹ trước tiên”, khi Tổng thống Trump khẳng định sẽ điều chỉnh cán cân thương mại Mỹ - Nhật vốn nghiêng hẳn về phía Tokyo. Với sức ép của Washington muốn sớm có một thỏa thuận thương mại Mỹ - Nhật mới, từ tháng 4 vừa qua, hai nước khởi động đàm phán, trong đó cả hai bên đều đưa ra các điều kiện về thuế. Washington muốn Tokyo giảm thuế đối với nông sản nhập khẩu từ Mỹ và dọa áp mức thuế 25% đối với ô-tô và linh kiện của Nhật Bản. Trong khi đó, Tokyo hứa sẽ hạ thuế đối với hàng nông nghiệp của Mỹ xuống tương đương mức áp dụng trong Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), đổi lại Washington phải dỡ bỏ toàn bộ thuế đối với sản phẩm công nghiệp, gồm cả mức 2,5% hiện áp dụng với ô-tô của Nhật Bản. Các cuộc thương thảo đến nay vẫn chưa đạt bất cứ thỏa thuận nào, cuộc hội đàm giữa lãnh đạo hai nước lần này cũng chỉ cho kết quả ở mức vừa phải, với cam kết chung chung về đẩy nhanh tiến độ đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận thương mại mới, trên cơ sở cùng có lợi. Tuy nhiên, điểm tích cực là Tổng thống Trump không còn nhắc tới “hạn chót” trước thềm cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản tháng 7 tới.

Trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên, lời khẳng định của cả Tổng thống Trump và Thủ tướng Abe về “sự nhất trí hoàn toàn” cũng không thể giấu được quan điểm khác biệt giữa Washington và Tokyo trong nhiều vấn đề, nhất là liên quan các vụ thử nghiệm vũ khí, vật thể bay của Bình Nhưỡng mới đây. Trong khi phía Nhật Bản lo lắng, Mỹ lại hạ thấp tác động, khi cho rằng các loại vũ khí nhỏ không gây mối quan ngại quá lớn. Với vấn đề Iran, Nhật Bản có lý do để đóng vai trò hòa giải giữa Iran với Mỹ, bởi Iran từng là nguồn cung dầu mỏ chủ chốt của Nhật Bản; Tokyo sẽ có lợi nếu căng thẳng Mỹ - Iran lắng dịu...

Trong chuyến thăm của Tổng thống Mỹ lần này, nước chủ nhà Nhật Bản đã nỗ lực để trưng ra một mối quan hệ đồng minh nồng ấm với Mỹ, cũng như mối dây liên hệ cá nhân thân mật giữa lãnh đạo hai nước. Bởi thế, bất đồng vẫn còn đó, song nỗ lực của cả Tokyo và Washington nhằm “giữ lửa hợp tác” vẫn được hoan nghênh, trong bối cảnh quốc tế và khu vực nhiều thách thức hiện nay.