Bất đồng khó khỏa lấp

AN LINH

Thứ hai, 24/06/2019 - 04:42 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của GATIS SLUKA

Bế tắc trong thỏa hiệp về lựa chọn người đứng đầu bộ máy điều hành Liên hiệp châu Âu (EU), mâu thuẫn giữa hai “đầu tàu” Pháp và Đức, giữa các nước Đông Âu và Tây Âu… đã khiến Hội nghị cấp cao EU kết thúc mà không đạt được kết quả nào. Dù giới lãnh đạo EU thống nhất sẽ triệu tập hội nghị cấp cao bất thường vào cuối tháng này, song nếu không giải quyết được những bất đồng nội khối hiện nay, EU sẽ khó thông qua được những chính sách chung.

Kết thúc hai ngày họp hội nghị cấp cao vào hôm 21-6, lãnh đạo các nước châu Âu vẫn chưa thể thỏa thuận được ai sẽ là người thay ông Jean-Claude Juncker để ngồi vào chiếc ghế Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) nhiệm kỳ 5 năm tới. Bế tắc trong thương thảo tìm người đứng đầu EC khiến phân chia các chức vụ khác của bộ máy hành pháp cũng không thể thực hiện được. Theo quy định, ứng viên vào chức vụ Chủ tịch EC phải được 21 trong tổng số 28 quốc gia thành viên cùng đồng ý, sau đó phải được quá bán Nghị viện châu Âu (EP) phê chuẩn. Việc phân bổ các chức vụ chủ chốt của EC phải hoàn tất trước ngày 2-7, kịp cho EP phê chuẩn.

Theo giới quan sát, việc EU không thể tìm ra “ứng cử viên thỏa hiệp” cho vị trí Chủ tịch EC là do Đức và Pháp, hai nước lớn nhất trong EU có quan điểm khác biệt trong việc lựa chọn các ứng cử viên cho vị trí đứng đầu EC - cơ quan điều hành chịu trách nhiệm giám sát ngân sách và đề xuất chính sách chung của các nước thành viên trong khối, từ lĩnh vực chống biến đổi khí hậu đến các quy định về công nghệ. Bên cạnh đó, các nhóm chính trị trong EP cũng không thể thống nhất ủng hộ ứng cử viên nào. Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), nhóm chính trị lớn nhất trong EP, hậu thuẫn nhân vật theo đường lối trung hữu Manfred Weber người Đức. Tuy nhiên, Liên minh Chủ nghĩa xã hội & Dân chủ (S&D) ủng hộ ứng cử viên người Hà Lan Frans Timmerman, hiện là Phó Chủ tịch thứ nhất EC. Trong khi Thủ tướng Đức A.Merkel ủng hộ ứng cử viên Manfred Weber, thì Tổng thống Pháp E.Macron lại đang tìm cách ngăn cản ông Weber với lập luận ông này thiếu kinh nghiệm điều hành. Hiện Pháp và Tây Ban Nha đều thể hiện quan điểm ủng hộ các ứng cử viên tự do và theo xu hướng xã hội chủ nghĩa.

Hội nghị cấp cao châu Âu cũng đã không thể đạt thỏa thuận về một hồ sơ quan trọng khác là lộ trình cắt giảm khí thải từ nay đến năm 2050, do một số nước Đông Âu không nhất trí. Ba Lan, Hungary, Czech và Estonia phản đối mục tiêu tham vọng của EU giảm lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính về mức 0% vào năm 2050. Các nước Đông Âu muốn nắm rõ quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh sẽ được tài trợ ra sao và nó có được ngân sách EU hỗ trợ hay không. Lãnh đạo Ba Lan cho biết nước này chưa thể đồng ý một khi chưa biết về cơ chế bồi thường.

Một khúc mắc khác ở nội bộ EU chính là vấn đề cải cách Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). EU đã kêu gọi 19 quốc gia thành viên Eurozone nhanh chóng tìm ra cách tài trợ cho ngân sách khu vực, được xem là để ổn định nền kinh tế và củng cố vị thế đồng euro. Tuy nhiên, hiện các nước vẫn chưa đưa ra được một kế hoạch rõ ràng liên quan ngân sách của khối. Sự bất đồng còn nằm ở chỗ, nguồn tiền tài trợ cho việc cải cách chưa biết lấy từ đâu, cụ thể là nguồn thuế hay đóng góp trực tiếp của các quốc gia thành viên.

Hội nghị cấp cao EU lần này diễn ra trong bối cảnh nền chính trị ở “lục địa già” đang thay đổi, khi các chính trị gia cực hữu và dân tộc chủ nghĩa đạt được những thành công mạnh mẽ trong cuộc bầu cử EP, mặc dù các đảng ủng hộ châu Âu vẫn giữ được hơn hai phần ba số ghế. Trong bốn thập niên qua, EP đã chứng kiến một “liên minh lớn” của các đảng trung hữu và trung tả, khi họ kiểm soát hơn một nửa số ghế trong EP. Chính vì thế, những bất đồng hiện nay nếu chưa được khỏa lấp thì sẽ tiếp tục tạo ra rào cản trong quá trình cải cách EU nhằm thích ứng kịp thời và hiệu quả với tình hình mới.