Cần đối thoại thay đối đầu

AN LINH

Thứ năm, 02/01/2020 - 03:58 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của PARESH NATH

Cục diện cuộc xung đột tại Libya được dự báo sẽ rối ren hơn sau khi Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) được LHQ công nhận đã yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ quân sự. Tình trạng chia rẽ chính trị và bạo lực kéo dài nhiều năm qua tại quốc gia Bắc Phi này đáng lẽ cần tới giải pháp đàm phán để tháo gỡ, nay lại đối mặt sự leo thang căng thẳng.

GNA đưa ra yêu cầu trên sau khi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan khẳng định Quốc hội nước này vào ngày 8 hoặc 9-1-2020 sẽ bỏ phiếu về quyết định triển khai binh sĩ tới Libya nhằm hỗ trợ GNA chống lại lực lượng Quân đội Quốc gia Libya (LNA) của tướng Khalifa Haftar.

Hồi cuối tháng 11 vừa qua, Thổ Nhĩ Kỳ và GNA đã ký một thỏa thuận hợp tác an ninh và quân sự ở Thủ đô Tripoli, cho phép Ankara hỗ trợ về trang thiết bị và huấn luyện quân sự cho GNA. Hôm 22-12-2019, Tổng thống Erdogan tuyên bố nước này sẽ tăng cường hỗ trợ quân sự cho Libya nếu cần thiết. Trong đó, các phương án sử dụng bộ binh, không quân và hải quân đều được xem xét lựa chọn. Được “bật đèn xanh” từ cả hai phía, nên một sự can dự của Thổ Nhĩ Kỳ vào Libya gần như chắc chắn.

Libya vẫn đang trong tình trạng chia rẽ chính trị và bạo lực leo thang kể từ sau cuộc chính biến năm 2011 lật đổ nhà lãnh đạo M.Gadhafi. Hiện nước này tồn tại hai chính quyền với các lực lượng vũ trang riêng. GNA do Thủ tướng Fayed al-Sarraj đứng đầu được quốc tế công nhận hoạt động ở Thủ đô Tripoli và được các nhóm dân quân hậu thuẫn. Trong khi đó, lực lượng của tướng Khalifa Haftar ủng hộ chính quyền ở miền đông. GNA được Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar ủng hộ, trong khi tướng Haftar được Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) hỗ trợ, đồng thời nhận được sự ủng hộ chính trị từ Mỹ và Pháp.

Như vậy, GNA và LNA đều nhận được sự ủng hộ của một số phe phái trong nước và chính phủ nước ngoài. Do đó, trong trường hợp Ankara điều binh tới Libya, tình hình chiến sự ở quốc gia Bắc Phi này sẽ thêm phần căng thẳng. Kể từ tháng 4-2019, GNA đối mặt một chiến dịch tiến công dữ dội của LNA và các lực lượng trung thành với tướng Khalifa Haftar, người đang cố gắng giành Thủ đô Tripoli. Chiến sự chung quanh Tripoli đã gia tăng trong những tuần gần đây, sau khi ông Khalifa Haftar tuyên bố triển khai một “trận chiến cuối cùng” để chiếm thủ đô.

Với sự can dự của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ, có thể GNA sẽ giành lại ưu thế trên chiến trường trước lực lượng LNA, song lại đẩy Libya chìm vào một cuộc xung đột mới, mà theo giới quan sát nhận định là “ngay cửa ngõ châu Âu”. Là quốc gia trực tiếp hứng chịu làn sóng người di cư từ khu vực Trung Ðông - châu Phi, Italia mới đây kêu gọi Liên hiệp châu Âu (EU) chuẩn bị một kế hoạch hành động nhằm đối phó khả năng có một làn sóng người tị nạn tháo chạy khỏi cuộc xung đột ở Libya, gây thêm bất ổn cho “lục địa già”.

Trên thực tế, việc Thổ Nhĩ Kỳ can dự quân sự vào Libya để hỗ trợ GNA, một lực lượng được LHQ công nhận, không phải là điều vô lý. Song, can dự thế nào để cuộc xung đột tại quốc gia Bắc Phi không leo thang là điều nên cân nhắc, bởi nếu không sẽ không chỉ làm gia tăng bất ổn ở Libya mà còn đẩy Ankara tới bờ vực đối đầu với chính các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Và kịch bản Syria thứ hai lại có thể tái hiện.

Giới phân tích cho rằng, động thái mới của Thổ Nhĩ Kỳ nằm trong chính sách gia tăng ảnh hưởng ở khu vực Trung Đông - châu Phi mà Ankara theo đuổi lâu nay. Một sự can dự tại Libya không chỉ giúp Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng đối trọng với các kế hoạch quân sự của UAE và Ai Cập tại khu vực, mà còn giúp “đánh lạc hướng” dư luận khỏi những khó khăn chính trị ở trong nước mà ông Erdogan đang phải đối mặt.

Tuy nhiên, dù với bất cứ mục đích nào thì việc đưa quân vào Libya ở thời điểm hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ làm phức tạp thêm cuộc xung đột. Nói như lời Tổng thống Nga V.Putin thì “giải pháp tốt nhất cho tình hình hiện nay là thúc đẩy đối thoại hòa bình thay thế đối đầu giữa các bên liên quan xung đột tại Libya, và đây cũng chính là điều mà người dân Libya mong muốn”.