Thỏa thuận lịch sử

ĐỨC TÙNG

Thứ ba, 03/03/2020 - 10:40 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của SHADI GHANIM

Sau nhiều lần trì hoãn, ngày 29-2, tại Thủ đô Doha của Qatar, Mỹ và Taliban đã ký thỏa thuận hòa bình, mở đường cho tiến trình rút binh sĩ Mỹ khỏi Afghanistan. Đây được đánh giá là thỏa thuận lịch sử, tạo tiền đề chấm dứt cuộc chiến kéo dài 18 năm của Mỹ ở quốc gia Nam Á này.

Theo tuyên bố chung của chính phủ hai nước Mỹ và Afghanistan công bố ngày 29-2, Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ rút toàn bộ binh sĩ đồn trú ở Afghanistan trong vòng 14 tháng nếu Taliban tuân thủ các cam kết của lực lượng này. Tuyên bố nêu rõ, sau khi bước đầu cắt giảm quy mô hiện diện quân sự ở Afghanistan xuống còn 8.600 binh sĩ trong vòng 135 ngày kể từ ngày ký thỏa thuận hòa bình 29-2, Mỹ và các đối tác sẽ hoàn tất việc rút các lực lượng còn lại khỏi Afghanistan trong vòng 14 tháng và sẽ rút tất cả các lực lượng tại các căn cứ còn lại.

Trước thềm lễ ký, một phái đoàn của Chính phủ Afghanistan đã đến Doha để thực hiện tiếp xúc ban đầu với lực lượng phiến quân Taliban. Theo người phát ngôn Hội đồng An ninh quốc gia Afghanistan Javid Faisal, động thái này được thực hiện theo đề nghị của phía Taliban và các đối tác quốc tế của Kabul. Ông Faisal nhấn mạnh, phái đoàn này được gọi là “nhóm tiếp xúc ban đầu” và không đàm phán bất kỳ điều gì với Taliban.

Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Taliban bắt đầu diễn ra từ năm 2018 và đã ít nhất hai lần bị gián đoạn do các vụ tiến công của Taliban nhằm vào các binh sĩ Mỹ hồi tháng 9 và tháng 12-2019. Cuộc chiến tại Afghanistan là một trong những cuộc xung đột kéo dài nhất trong lịch sử Mỹ. Các số liệu thống kê cho thấy, kể từ khi bắt đầu triển khai quân đội tại quốc gia Nam Á này, đến nay số binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại đây đã vượt quá 2.400 người.

Thỏa thuận hòa bình ký tại Doha được tiến hành sau khi thỏa thuận giảm bạo lực bảy ngày được thực thi tại Afghanistan. Tuần qua, các thủ lĩnh Taliban đã lệnh cho toàn bộ các tay súng thuộc lực lượng này không thực hiện bất kỳ hình thức tiến công nào để chuẩn bị cho lễ ký thỏa thuận nhằm mang lại hòa bình cho Afghanistan. Người phát ngôn của lực lượng Taliban Zabiullah Mujahid cho biết, điều quan trọng nhất là Washington giữ lời hứa của mình trong cuộc thương lượng và trong thỏa thuận hòa bình.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ rút một phần trong tổng số 12.000 - 13.000 binh sĩ tại Afghanistan vào cuối mùa hè này. Kế hoạch rút tiếp các binh sĩ còn lại sẽ phụ thuộc vào tiến trình chính trị ở Afganistan, tương tự cách Mỹ rút quân khỏi Syria hồi năm 2019 nhưng ở quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, các nguồn tin quân sự cho rằng Mỹ chỉ nên rút quân từ từ, tránh để lực lượng còn lại ở Afghanistan trở thành mục tiêu của Taliban hay các tay súng thánh chiến của al-Qaeda, cũng như tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS).

Đánh giá về thỏa thuận lịch sử giữa Mỹ và Taliban, giới quan sát quốc tế cho rằng, dù thỏa thuận đã tạo bước ngoặt lớn cho tiến trình hòa bình tại Afghanistan, Washington vẫn sẽ đối mặt các thách thức an ninh và các mối đe dọa liên quan phiến quân tại đây. Cựu cố vấn Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Carter Malkasian cảnh báo, tình hình có thể thay đổi nếu như Mỹ rút đi trước khi Taliban và Chính phủ Afghanistan đạt được một thỏa thuận chính trị. Cựu Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Michele Flournoy cũng cảnh báo nguy cơ Taliban đi ngược lại các cam kết về bảo đảm an ninh.

Bên cạnh những quan ngại trên, một thách thức lớn khác mà Mỹ sẽ phải tính đến là giúp các tay súng Taliban tái hòa nhập xã hội. Cựu cố vấn về vấn đề Afghanistan dưới thời chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama cho rằng một thỏa thuận hòa bình lâu dài đòi hỏi phải hợp nhất các tay súng Taliban với các lực lượng vũ trang Afghanistan, song đây là một quá trình phức tạp và mất nhiều thời gian. Chính phủ Mỹ sẽ cần hỗ trợ tài chính lớn cho chương trình này, nếu không khoảng 60.000 tay súng Taliban sẽ có nguy cơ quay lại với bạo lực.

Với việc Mỹ và Taliban ký một thỏa thuận hòa bình mở đường cho Washington rút quân khỏi Afghanistan, quốc gia Nam Á đang đứng trước cơ hội bước vào một giai đoạn hòa bình, phát triển. Tuy nhiên, hai vấn đề then chốt để bảo đảm cơ hội hòa bình trở thành hiện thực là các bên phải giữ đúng cam kết và thực hiện hiệu quả việc tái hòa nhập xã hội cho các tay súng Taliban.