Bước tiến mới

AN LINH

Thứ hai, 09/03/2020 - 04:52 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của MIKAIL ÇIFTÇI

Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời nhằm chấm dứt các cuộc giao tranh căng thẳng tại Idlib, tây bắc Syria, nơi Ankara đang nối lại chiến dịch tiến công các lực lượng Chính phủ Syria được Nga ủng hộ. Thỏa thuận này được cộng đồng quốc tế hy vọng là động thái bước đầu nhằm hạn chế xung đột leo thang ở Syria, song để duy trì lệnh ngừng bắn này thì đòi hỏi các bên liên quan cần có thêm thiện chí và nỗ lực.

AP cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã nhất trí ngừng bắn tại Idlib sau sáu giờ đồng hồ đàm phán tại Điện Kremlin ở Thủ đô Moscow ngày 5-3. Văn kiện vừa đạt được bao gồm ba nội dung chính: Chấm dứt mọi hoạt động giao tranh dọc theo đường phân định hiện có bắt đầu từ rạng sáng 6-3; Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tạo ra một hành lang an toàn trải dài 6 km về phía bắc và phía nam của đường cao tốc M-4 tại Syria; Moscow và Ankara bắt đầu tuần tra chung dọc theo đường cao tốc M-4 từ ngày 15-3.

Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR) cho biết, tình hình “tương đối” yên tĩnh ở khu vực Idlib, sau khi lệnh ngừng bắn giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có hiệu lực. Theo SOHR, các cuộc không kích của Nga và Syria đã chấm dứt, song vẫn còn “hoạt động nã pháo do quân đội Chính phủ Syria thực hiện nhằm vào vị trí của các nhóm phiến quân” ở một số khu vực nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng thánh chiến tại Aleppo và Hama, giáp với tỉnh Idlib. Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres bày tỏ hy vọng sau khi Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đạt một thỏa thuận ngừng bắn, các hành động thù địch sẽ “chấm dứt lập tức và kéo dài” nhằm hỗ trợ người dân miền bắc Syria sớm ổn định cuộc sống.

Tình hình tại Idlib gần đây leo thang nghiêm trọng sau khi Thổ Nhĩ Kỳ nối lại chiến dịch quân sự chống quân đội Chính phủ Syria được Nga ủng hộ tại đây. Ngày 1-3 vừa qua, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn hạ hai máy bay của các lực lượng Chính phủ Syria tại Idlib và không kích một sân bay quân sự ở bên ngoài khu vực tiền tuyến khiến 19 binh sĩ Syria thiệt mạng. Ankara gia tăng các hoạt động quân sự sau khi hàng chục binh sĩ nước này bị thiệt mạng trong các vụ không kích vào tuần trước, mà Ankara quy trách nhiệm cho Damas.

Tại cuộc gặp với Tổng thống Nga Putin tại Moscow, Tổng thống Erdogan nhấn mạnh, “những bước đi tiếp theo” sẽ được các bên thống nhất sau khi lệnh ngừng bắn được thực hiện. Theo nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara vẫn bảo lưu quyền đáp trả các hành động của lực lượng Chính phủ Syria, song sẽ tham vấn với Nga. Ngoài ra, sau khi thống nhất với Moscow, Ankara cũng đã điều thêm quân đến các trạm quan sát ở Idlib để giám sát lệnh ngừng bắn. Ngoài ra, Tổng thống Nga và Thổ Nhĩ Kỳ còn nhất trí tạo điều kiện cho người tị nạn trở lại miền bắc Syria và cho rằng không sử dụng giải pháp quân sự cho cuộc xung đột tại Syria.

Thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được cho thấy sự nhượng bộ của cả Nga lẫn Thổ Nhĩ Kỳ. Moscow không muốn căng thẳng với Ankara do hai bên có nhiều dự án hợp tác cả về quân sự và kinh tế, khí đốt trị giá hàng tỷ USD. Căng thẳng tiếp diễn trong mối quan hệ song phương sẽ không có lợi cho những hợp tác quan trọng này. Trong khi đó, theo nhận định của giới phân tích, do không nhận được sự ủng hộ của đồng minh nào trong cuộc chiến tại Syria, kể cả khi gây sức ép với Liên hiệp châu Âu (EU) khi mở cửa biên giới cho người tị nạn, Thổ Nhĩ Kỳ buộc phải ngồi vào bàn đàm phán nhằm tránh thiệt hại. Bên cạnh đó, Ankara cũng muốn hòa giải để sau này tìm cách thuyết phục Tổng thống Nga về kế hoạch thành lập một khu vực kiểm soát mới ở Idlib nhằm mục đích tái định cư hàng triệu người tị nạn Syria, hiện quá tải so sức tiếp nhận của Thổ Nhĩ Kỳ.

Dù vậy, để giữ cho lệnh ngừng bắn ở Idlib được duy trì bền vững, giới quan sát cho rằng các bên cần nhiều hơn nữa thiện chí cũng như nỗ lực, bởi chỉ cần một vài tác nhân nhỏ cũng có thể khiến giao tranh bùng phát trở lại.