Israel xúc tiến thành lập chính phủ mới

ĐỨC TÙNG

Thứ hai, 30/03/2020 - 03:52 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của MARIAN KAMENSKY

Chủ tịch đảng Xanh - Trắng Benny Gantz đã được bầu làm Chủ tịch Quốc hội Israel khóa mới, động thái mở đường để ông tham gia chính phủ đoàn kết với Thủ tướng tạm quyền Benjamin Netanyahu theo cơ chế luân phiên. Đồng thời, diễn biến mới này cũng giúp chấm dứt cuộc khủng hoảng trên chính trường Israel, tạo điều kiện cho chính phủ dồn sức chống đại dịch Covid-19.

Người phát ngôn Văn phòng Quốc hội Israel xác nhận ông Gantz trúng cử Chủ tịch Quốc hội với 74 phiếu thuận, 18 phiếu chống và 28 phiếu trắng. Trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Quốc hội, ông Gantz nhấn mạnh đang thúc đẩy thành lập một chính phủ đoàn kết khẩn cấp với đảng Likud của Thủ tướng Netanyahu. Tân Chủ tịch Quốc hội kêu gọi tất cả các đối tác chính trị tiềm năng cùng hành động vì mục tiêu chung.

Giới phân tích nhận định việc ông Gantz được bầu làm Chủ tịch Quốc hội mở đường để ông tham gia chính phủ đoàn kết với Thủ tướng tạm quyền Netanyahu theo cơ chế luân phiên. Kể từ tháng 4-2019 đến nay, Israel đã tiến hành ba lần bầu cử, nhưng vẫn chưa thành lập được chính phủ mới. Theo dự đoán của các nhà phân tích, ông Netanyahu sẽ giữ cương vị thủ tướng từ nay đến tháng 9-2021, sau đó ông Gantz sẽ đảm nhận vị trí này. Khi đó, đồng minh của ông Netanyahu là ông Yuli Edelstein, người vừa từ chức Chủ tịch Quốc hội, được dự đoán sẽ quay lại cương vị này.

Tuy nhiên, thỏa thuận thành lập chính phủ đoàn kết nói trên là nguyên nhân gây rạn nứt, từ đó dẫn tới sự tan rã của đảng liên minh Xanh - Trắng. Đảng liên minh này trước đây hợp thành từ ba chính đảng, gồm đảng Israel Resilience của ông Gantz, đảng Yesh Atid của ông Yair Lapid và đảng Telem của ông Moshe Ya’alon. Với việc đảng Israel Resilience đã quyết định tham gia chính phủ mới, đảng Yesh Atid sẽ trở thành đảng đối lập trong Quốc hội, còn đảng Telem tiếp tục chia tách. Chủ tịch đảng Telem Moshe Ya’alon sẽ không tham gia chính phủ mới và khối đối lập trong Quốc hội. Cả đảng Yesh Atid và đảng Telem đã chính thức yêu cầu Quốc hội cho tách khỏi đảng Xanh - Trắng.

Theo kế hoạch, đảng Likud của Thủ tướng Netanyahu và đảng Israel Resilience của ông Gantz sẽ tiếp tục đàm phán để sớm chính thức thành lập chính phủ mới. Trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel hồi đầu tháng 3 vừa qua, đảng Likud của Thủ tướng Netanyahu giành được 36 ghế, trong khi đảng Xanh - Trắng giành được 33 ghế. Với kết quả này, cả ông Netanyahu và Gantz đều không hội đủ đa số quá bán 61/120 ghế trong Quốc hội để thành lập chính phủ. Do vậy, đến giữa tháng 3, Tổng thống Israel đã chỉ định ông Gantz đứng ra thành lập chính phủ sau khi ông được 61 nghị sĩ giới thiệu. Trong những ngày qua, đảng Xanh - Trắng và đảng Likud đã tiến hành đàm phán thành lập chính phủ thống nhất, nhưng chưa có tiến triển rõ ràng. Cả đảng Xanh - Trắng và Likud đều cố gắng gia tăng ảnh hưởng trên bàn đàm phán.

Hiện tại, một yếu tố khách quan khiến các đảng phái ở Israel phải đẩy nhanh tiến trình lập chính phủ mới là đại dịch Covid-19 đang hoành hành nghiêm trọng ở nước này. Với khoảng 3.500 ca nhiễm Covid-19 đã được xác nhận, Israel phải áp đặt hạn chế đi lại trên toàn quốc, cấm mọi hoạt động không thiết yếu với hy vọng kiểm soát được dịch bệnh. Để thắt chặt quy định hạn chế đi lại, quân đội Israel triển khai lực lượng vào ngày 29-3 để hỗ trợ lực lượng cảnh sát trong việc tuần tra trên các đường phố nhằm bảo đảm việc thực thi lệnh phong tỏa một phần đất nước. Theo đó, khoảng 500 binh sĩ quân đội cùng với lực lượng cảnh sát tham gia tuần tra, cách ly và bảo đảm an ninh cho một số khu vực; phong tỏa các tuyến đường. Ngoài ra, Thủ tướng Netanyahu cũng đang xem xét gói cứu trợ khẩn cấp trị giá 22 tỷ USD nhằm giảm bớt khủng hoảng do đại dịch gây ra và ổn định nền kinh tế.

Theo các nhà phân tích, trong bối cảnh nêu trên, ông Gantz buộc phải thành lập chính phủ liên minh khẩn cấp mới với ông Netanyahu để chống dịch bệnh. Tuy nhiên, chi tiết về một chính phủ khẩn cấp hiện chưa rõ ràng và bất cứ dàn xếp nào cũng chỉ mang tính tạm thời. Bởi vậy, ngay cả khi một chính phủ mới được thành lập tại Israel thì các thỏa thuận chính trị giữa các bên có thể cũng chỉ kéo dài đến khi Ten Aviv vượt qua thời điểm tồi tệ nhất của đại dịch Covid-19.