Bám biển mưu sinh

BÀI & ẢNH: ĐÔNG HUYỀN

Thứ sáu, 06/03/2020 - 12:43 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Mỗi ngày, chị Nguyễn Thị Phú (An Hải, Lý Sơn) thu nhập hơn 300 nghìn đồng từ việc hái rong chân vịt.

Cách bờ chỉ còn non 300 m nhưng mãi mươi phút sau, người đàn bà kéo thúng mới chạm chân đê biển. Những khối a-rô-bốt bê-tông chắn sóng to vật vã khiến bà lọt thỏm dưới đáy chân đê. Phía trên bờ, nhóm du khách nhốn nháo chụp ảnh, ới vọng xuống. “Chụp ảnh, phỏng vấn hả? Một triệu tui mới trả lời nghen. Mắc gì, hôm bữa cái đoàn phim kia thuê tui từng đó tiền đấy”, bà trả treo.

Nhọc nhằn cuộc mưu sinh

Vừa nói, tay bà “một triệu” lẹ làn kéo dây cột thúng vào mé đá. Hơn 30 con nhum biển, vài con cua đá ngoe nguẩy cùng ốc cá lẫn lộn. Đấy là công biển từ 6 giờ sáng đến khi mặt trời đứng bóng.

Cái nắng tháng 3 hanh khô khiến khuôn mặt người đàn bà “một triệu” Lê Thị Phương ở thôn An Vĩnh (huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi) đen đúa, se xạm. Đôi tay thoăn thoắt lựa chọn, phân loại sản vật biển ra những bao tải nhỏ. Phía trên, đầu nậu thu mua thả thùng, chuyển hàng lên xe chạy mất hút. Ngày nào cũng vậy, bà Phương cứ dầm mình bên hông đảo Lý Sơn. Chồng cùng con trai mấy mươi năm theo nghiệp khơi xa, đàn bà không muốn ngơi tay, bà ngụp lặn ven biển kiếm tôm cá. Mỗi ngày từ mờ sáng đến canh trưa và cũng kiếm được trăm nghìn đồng cơm cháo cho con nhỏ. Mấy chục năm lội nước lưng hông, nắng nôi cực nhọc nhưng bà vẫn chưa dừng lại. “Hồi kia ổng đi biển mình lo cho con cái. Giờ con nó cũng lớn theo ổng thì mình lặn lo cho cháu. Tiền công cũng đủ qua ngày, tiền cha con nhà nó đi khơi kiếm được thì lo việc lớn”, bà Phương tỉ tê sau khi quen mặt khách.

Ngoài 40, nhưng trông Nguyễn Thị Nhàn ở xã Bình Hải (huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi) già dặn, đậm đà hơn so tuổi. Cố khăn áo kín người nhưng gương mặt lấm tấm tàn nhang, cháy đen bởi gió biển. Chồng đi khơi quanh năm, một mình lo bốn đứa con nheo nhóc tuổi ăn học. Đàn ông đi khơi, đàn bà đi lộng, mùi biển cứ như nghiệp ám lấy thân Nhàn. Tới mùa rong mơ, cứ sáng sớm sóng xâm xấp, Nhàn kéo thúng lội ra gành cùng bà con xóm chài.

Rong mơ mọc bãi ngang ngấp nghé mặt biển được Nhàn cùng hội chị em cắt đưa vào bờ. Sáng cắt trưa phơi, dọc bãi biển Thanh Thủy mùa rong mơ đầy mầu sắc xanh, xám, vàng tươi lẫn héo. Gánh con thay chồng, “ngày công bên hông bờ biển” đủ nuôi mẹ con Nhàn thong thả cơm canh. Nhưng sóng gió cũng lấy đi tươi sắc, thanh xuân của đàn bà sống bên mé biển.

“Có tiền nhưng cực lắm. Phơi cả ngày, nắng gió táp vào mặt không kịp né. Phụ nữ thành phố lấy tiền đi mua sắc đẹp, trắng da dài tóc. Còn tụi tui thì phơi mặt bán sắc cho sương gió biển trời kiếm tiền nuôi con. Khác nhau lắm chớ”, Nhàn tiếc nuối.

Tìm các sản vật biển như nhum, ốc, cá là công việc hằng ngày giúp bà Lê Thị Phương có thu nhập thêm cho gia đình.

Những người giữ lửa

Xứ chài ven biển Quảng Ngãi, bao nhiêu đàn ông đi khơi xa thì bấy nhiêu đàn bà “neo” bờ. Gồng gánh ngược xuôi, đàn bà xứ biển Lý Sơn, Bình Châu, Sa Huỳnh… phụ chồng giữ nhà, chăm con. Huyện đảo Lý Sơn hiện có hơn 6.200 phụ nữ, trong đó khoảng 72% phụ nữ gắn chặt ngành nghề nông nghiệp, kinh tế biển như trồng hành tỏi, nuôi trồng, khai thác hải sản ven bờ… Bên gành biển, hang đá đảo Lý Sơn, bóng dáng từng tốp phụ nữ kéo thúng, lặn lội tìm sản vật từ biển. Mùa nào thức ấy. Nhum, ốc, rong mơ, rong chân vịt… được hái lượm, bán buôn quanh năm.

Sau mỗi bận xuống giống vụ tỏi, bà Trần Thị Loan (thôn Đông, An Hải, đảo Lý Sơn) lại chèo thúng ra gành vớt rong chân vịt. Chân vịt nằm sâu dưới đáy biển, bám chặt chân đá, phải nhiều kinh nghiệm cắt gọn để giữ nguyên từng bụi rong tươi. Mỗi ký tươi 50 nghìn đồng, nửa ngày công bà hái được mươi ký bán cho đại lý thu mua. “Rong thì quanh năm, tùy mùa tùy loại. Rong chân vịt ngon lắm, phơi khô để nấu chè thì nhất. Ngày xưa giá rẻ chứ giờ thì mắc nên thu nhập cũng khá”, bà Loan tâm tình.

“Biết chừng nào cho sóng bỏ gành/Cù lao kia bỏ biển anh đành bỏ em…”. Những người đàn ông biển cả thuộc làu câu ca mỗi khi vươn khơi nhớ về nhà. Mấy chục năm lênh đênh trên biển, ông Lê Hiệp (xã Bình Châu, huyện Bình Sơn) thấm thía những gánh vác nhọc nhằn cùng vợ. Lênh đênh biển giã, việc nhà bao năm có vợ thay ông gồng gánh. Đàn bà xứ biển chung tay cùng chồng làm kinh tế, chăm lo, tích góp công sức vun đắp gia đình.

“Phụ nữ xứ này cũng giỏi chứ, họ làm kinh tế kiểu đàn bà miệt biển. Tụi tui đi xa, mấy bà ở nhà thì ra gành, ra bãi ngang bắt ốc, tôm, rau biển để bán. Thu nhập cũng được chứ, giỏi thì cũng lo được cái ăn cái mặc. Còn đàn ông đi tàu ghe thì dư dả về sửa nhà, mua sắm”, ông Hiệp đúc kết.

Mặt trời mọc đến hoàng hôn lặn, nụ cười tỏa nắng trên những khuôn mặt phụ nữ sạm đen vì nắng gió quyện muối biển. Chất phác, mộc mạc xen lẫn cái sóng sánh của nét duyên miền biển khiến đàn bà gành cả mặn mà hơn.

“Đàn ông đi xa, đàn bà giữ biển”, bà Ngô Thị Bích ở thôn Tây, đảo Lý Sơn lại thơ thẩn thuộc làu mỗi khi có khách ghé chơi. Đang bận phơi tỏi tươi mùa thu hoạch, bà cũng tranh thủ tỉ tê khi có dịp. Bà Bích thổ lộ, tâm tư đàn bà xứ đảo cũng nhạy như các ông chồng bám biển nơi xa. Cứ nghe có tàu lạ, tàu quen hay tình hình thời sự bà đều nghe ngóng và nhớ mồn một. Đàn ông đi đánh bắt, phụ nữ ở nhà giữ con cái, gắn chặt bờ biển không nới tay. Nghe thông tin, có chuyện chị em xóm chài túm tụm thăm hỏi, lo lắng cho các ông chồng. “Mấy ổng đi xa, bơi nhảy đại dương thì mình phải ở nhà mà giữ biển, giữ gành chứ. Đàn bà thì cũng có kiểu của đàn bà chứ thua kém gì mấy ổng”, bà Bích cười tủm tỉm.

Biển là gành, nhà cửa, con cái gắn với mưu sinh nhọc nhằn. Oằn lên đôi vai gánh cá gánh, phụ nữ gành cả biển đông thấu hiểu hiểm nguy, bất trắc khải trình của những người đàn ông yêu thương. Đàn bà xứ biển nương theo cánh sóng của chồng. Có lẽ vì thế họ cứng cỏi, vững vàng hơn.

Cơn sóng dập dềnh cuốn những viên sỏi đá tấp sâu vào bờ. Sóng ngang dọc va đẩy cùng cát khiến những viên sỏi nhiều góc cạnh, nhẵn bóng. Đàn bà xứ biển cũng thế…!

Quảng Ngãi hiện có 333.000 phụ nữ, trong đó khoảng 32% lao động nữ làm nghề biển như nuôi trồng, sản xuất chế biến thủy sản, du lịch cộng đồng… Trong hai năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi đã hỗ trợ phát triển nhiều dự án, mô hình cho lao động nữ ven biển. Đến nay, 11 mô hình kinh tế biển cho phụ nữ các xã ven biển đạt hiệu quả cao và duy trì. “Phụ nữ vùng ven biển chủ yếu mưu sinh nghề biển, từ ngành nghề thủ công truyền thống đến nông nghiệp. Hầu hết chị em làm theo kinh nghiệm, truyền đạt từ nhiều thế hệ. Với xu hướng hiện đại, chúng tôi tập trung tư vấn, chia sẻ, tìm kiếm cơ hội cho chị em tiếp cận, nắm bắt kỹ năng, cơ hội để phát triển ngành nghề như chế biến hải sản, sản xuất mắm truyền thống, tìm hướng xuất khẩu thủy sản…”, bà Phạm Thị Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi khẳng định.