Phát triển nhân lực du lịch chất lượng cao:

Khó vẫn chồng khó

KIM NGÂN

Chủ nhật, 25/08/2019 - 11:55 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hướng dẫn viên cần trang bị những kỹ năng cơ bản để đạt chuẩn chất lượng theo yêu cầu của thị trường lao động khu vực và thế giới. Ảnh: NG.NAM

Tại hội thảo “Phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) phối hợp Trường ĐH Văn Hiến vừa tổ chức, nhiều đại biểu đã thẳng thắn đề cập những rào cản về nhân lực khiến du lịch Việt chưa phát triển xứng tầm.

Lượng thiếu, chất yếu

Theo Tổng cục Du lịch, hiện cả nước có hơn 1,3 triệu lao động du lịch, chiếm khoảng 2,5% tổng lao động cả nước. Thế nhưng, chỉ 42% trong số này được đào tạo về du lịch (số lao động có trình độ CĐ, ĐH, sau ĐH về du lịch đạt khoảng 7,5%), còn lại có tới 38% lao động du lịch hiện nay được đào tạo từ các ngành khác chuyển sang và khoảng 20% chưa qua đào tạo chính quy mà chỉ được huấn luyện tại chỗ. Cả nước có hơn 190 cơ sở đào tạo du lịch với số lượng sinh viên (SV), học viên tốt nghiệp hằng năm hơn 20.000 người. Nhiều là vậy nhưng chưa tới 10% trong số này đạt trình độ ĐH, CĐ (1.800 SV), còn lại hơn 18.200 lao động du lịch đạt trình độ trung cấp. Ngoài ra, còn có khoảng 5.000 lao động du lịch trình độ sơ cấp và đào tạo ngắn hạn (dưới ba tháng) đang tham gia thị trường. Điều này dẫn đến thực trạng khiến nhiều doanh nghiệp du lịch đau đầu: số lao động có chuyên môn, kỹ năng cao vừa thiếu vừa yếu nhưng số lao động chưa đáp ứng yêu cầu đang trong tình trạng “quá tải”.

Nhiều khảo sát thực tế cho thấy, có tới 40 - 45% hướng dẫn viên du lịch, điều hành tour và hơn 70% nhân viên lễ tân nhà hàng không đạt chuẩn ngoại ngữ vì tiêu chuẩn đầu ra của nhiều trường đào tạo hiện nay đều… dưới chuẩn. Riêng với tiếng Anh, một nghiên cứu gần đây cho thấy, chỉ 15% lao động du lịch đạt trình độ ĐH giao tiếp thông thạo, còn lại 85% chỉ đạt mức cơ sở. Đáng ngại nhất vẫn là những đánh giá về tính chuyên nghiệp đối với mặt bằng chung lao động du lịch hiện nay. Theo đó, nhân lực du lịch sau khi tốt nghiệp bậc trung cấp trở lên chỉ đạt 3,05/5 điểm, đầu ra từ sơ cấp còn thấp hơn nhiều. Thực trạng đào tạo này chỉ đáp ứng được 60% nhu cầu về số lượng của ngành du lịch và còn khoảng cách khá xa về trình độ chất lượng so với yêu cầu thực tế.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Vụ trưởng Đào tạo (Bộ VHTT&DL) cho rằng, không chỉ độ vênh rõ rệt giữa cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực du lịch giữa các vùng miền mà cơ cấu nhân lực theo ngành nghề, lĩnh vực vẫn còn mất cân đối. Hiện nay, ngành du lịch Việt Nam đang thiếu cán bộ đội ngũ cấp cao ở cả khối doanh nghiệp kinh doanh trực tiếp và khối quản lý nhà nước.

Cần những giải pháp thực tế hơn

Bàn về chất lượng nguồn nhân lực du lịch hiện nay, TS Trần Văn Thông, Trưởng khoa Quản trị du lịch - khách sạn Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh cho rằng, vẫn còn sự lãng phí trong công tác đào tạo hiện nay, khi các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa tìm ra tiếng nói chung. “Các trường cứ nai lưng đào tạo trong khi thực tế doanh nghiệp đón nhận sản phẩm sau đào tạo rất mờ nhạt. Tại sao nhà trường và doanh nghệp không phối hợp cùng nhau đào tạo SV trong lĩnh vực đặc biệt này, vì thực hành tại doanh nghiệp bao giờ cũng tốt hơn các mô hình do nhà trường tự tạo ra”, TS Trần Văn Thông phân tích.

Nhiều ý kiến khác cho rằng, Bộ VHTT&DL và Bộ GD&ĐT cần thống nhất xây dựng và ban hành các bộ tiêu chuẩn/tiêu chí chung, vì đây là cơ sở quan trọng để xây dựng khung chương trình đào tạo và đánh giá chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của toàn hệ thống. Bước tiếp theo cần rà soát lại mạng lưới cơ sở và quy mô đào tạo theo đúng nhu cầu thực tế; nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, giảng viên so mặt bằng chung. Hiện nay, việc phân bố mạng lưới các cơ sở đào tạo chưa hợp lý vì đã có hiện tượng phát triển nóng các lò đào tạo khi chưa hội đủ các điều kiện cần thiết, ảnh hưởng đến chất lượng đầu ra. Bên cạnh đó, việc ưu tiên đầu tư phát triển nhân lực du lịch chất lượng cao cho vùng sâu, vùng xa cũng cần được đẩy mạnh để thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực này với những đô thị lớn.

Thế nhưng, quan trọng nhất vẫn là sự thay đổi cách nhìn về tầm vóc của du lịch Việt trong giai đoạn tới của chính người lao động, người học ngành du lịch để có sự điều chỉnh hợp lý. Các chuyên gia cho rằng, bản thân người học phải biết mình cần trang bị những kỹ năng gì để đạt chuẩn chất lượng theo yêu cầu của thị trường lao động khu vực và thế giới.