Tạo điều kiện cho giáo dục đại học phát triển

THẾ PHONG

Thứ tư, 19/06/2019 - 03:13 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Luật Giáo dục Đại học sửa đổi là cơ sở rất tốt để tạo điều kiện cho giáo dục ĐH phát triển. Ảnh: H.ANH

Kể từ ngày 1-7, các trường đại học (ĐH) chính thức áp dụng Luật Giáo dục ĐH sửa đổi và bổ sung (gọi tắt là Luật số 34). Trong đó, có nhiều nội dung nổi bật như buộc phải kiện toàn lại hội đồng trường (HĐT), sửa đổi các chiến lược phát triển, quy chế tổ chức cho phù hợp quy định của luật mới.

Xuyên suốt các điều của Luật số 34 là tính tự chủ cho các cơ sở giáo dục ĐH trong những vấn đề như chuyên môn, nhân sự, tài chính... PGS, TS Phan Thanh Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, cho biết: “Luật số 34 là cơ sở rất tốt để tạo điều kiện cho giáo dục ĐH phát triển. Vấn đề tự chủ, tự chịu trách nhiệm là những điểm nổi bật nhất để giúp các trường phát huy tính tự chủ. Khi tự chủ thì các trường mới phát huy và có điều kiện để phát triển về mọi mặt”.

Trong tổng số 235 trường ĐH hiện nay, có gần 80% thuộc các bộ, ngành, tổ chức khác là cơ quan chủ quản và lệ thuộc hoàn toàn vào sự quản lý của các bộ, ngành. Do đó, nếu không thực thi đồng bộ Luật số 34 thì các trường rất khó thực thi được những quy định của luật. Bởi lẽ hiện nay cơ chế bộ, ngành quản lý có quá nhiều sự “trói buộc”, không cho các trường quyết định về vấn đề nhân sự, can thiệp quá nhiều vào chủ trương phát triển của nhà trường. Xóa cơ chế chủ quản không có nghĩa là xóa sự quản lý của Nhà nước mà là xóa cơ chế quản lý “mệnh lệnh” hành chính từ các bộ, ngành, tránh sự can thiệp vào công việc của nhà trường trong đầu tư, tổ chức cán bộ, định hướng đào tạo.

TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), cho rằng: “Rất cần chấm dứt can thiệp vào hoạt động tự chủ của các trường để thực hiện đúng tinh thần của Luật số 34 và Nghị quyết 19, Hội nghị T.Ư 6 khóa XII về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Việc có thêm bộ, ngành chủ quản bên cạnh những lợi ích, cũng rất dễ nảy sinh những tầng nấc trung gian với không ít những thủ tục hành chính khiến chi phí giao dịch gia tăng, mất thời gian và hiệu quả thấp, không mang nhiều giá trị gia tăng cho người học”.

Nhiều trường thuộc bộ, ngành mỗi năm chịu hàng chục cuộc kiểm tra, thanh tra từ các bộ phận nói trên và có khi trùng cả với chức năng quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT, gây tốn kém, phiền hà cho cơ sở và ngân sách nhà nước. Việc bỏ bộ chủ quản đã được đưa vào Nghị quyết 14/2005/NQ-CP về Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục ĐH giai đoạn 2006-2020, nhưng hầu như chưa thực hiện cho đến nay.

Thực tế, hoạt động tự chủ ĐH của các trường ĐH đang chịu ảnh hưởng trực tiếp của Luật Giáo dục, Luật số 34, Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Bảo hiểm xã hội và các luật về thuế, tài chính; các nghị định của Chính phủ, điều lệ trường ĐH và rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác. Do đó, dù Luật số 34 là cơ sở pháp lý về tự chủ ĐH nhưng rất cần sự đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khác để việc triển khai, áp dụng thật sự có hiệu quả.

Theo Luật số 34, các trường được tự chủ về tổ chức bộ máy và nhân sự bảo đảm để HĐT có thực quyền trong việc quyết định về tổ chức bộ máy; quyết định nhân sự, tiêu chuẩn hiệu trưởng, tiêu chuẩn giảng viên và tiêu chuẩn các chức danh quản lý.
Về tự chủ tài chính, tài sản thể hiện ở quy định: nếu không sử dụng ngân sách, cơ sở giáo dục ĐH có quyền chủ động xây dựng và quyết định mức giá dịch vụ đào tạo, bảo đảm tương xứng với chất lượng đào tạo; được quyết định các dự án đầu tư sử dụng nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách của cơ sở giáo dục ĐH; quyết định nội dung và mức chi từ các nguồn thu hợp pháp.
Về hoạt động chuyên môn, được tự chủ mở ngành, tự chủ xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo, liên kết đào tạo trong và ngoài nước; tự chủ trong hợp tác quốc tế và hoạt động khoa học - công nghệ; thúc đẩy khởi nghiệp, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng và chuyển giao công nghệ…