Sách giáo khoa giả, nỗi lo thật

VIỆT ANH

Thứ năm, 11/07/2019 - 11:32 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Sách giáo khoa được bán tại một nhà sách. Ảnh: SONG ANH

Năm học mới sắp bắt đầu, thị trường sách giáo khoa (SGK) đang trở nên sôi động. Cùng với đó việc in ấn, kinh doanh sách lậu, sách kém chất lượng cũng phát triển ngày càng tinh vi gây thiệt hại cho người tiêu dùng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhận thức của học sinh.

Công khai với số lượng lớn

Cuối tháng 5, tại huyện Hoài Đức (Hà Nội) khi đội Quản lý thị trường số 24 thuộc Cục Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra, phát hiện một kho chứa SGK không rõ nguồn gốc tại địa bàn. Rất nhiều sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXB GDVN), từ vở bài tập toán, tiếng Việt lớp 1 đến lớp 5, sách bài tập các môn chính từ lớp 6 đến lớp 9 cho đến sách tiếng Anh mới đã bị in lậu.

Khoảng 40 nghìn đĩa tiếng Anh các loại, hơn 30 nghìn sách giáo khoa các cấp 1, 2, 3 được làm giả, hầu hết số sách này đều không có hóa đơn chứng từ. Chủ kho hàng khai nhận mua số sách này trôi nổi trên thị trường và chưa kịp đưa ra thị trường tiêu thụ. Theo nhận định của lực lượng chức năng, đây là một kho sách của một cửa hàng buôn bán SGK tại chợ Sấu, xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức. Chủ cửa hàng chỉ mở kho sách vào ban đêm để vận chuyển bằng xe tải nhỏ tới cửa hàng và có thủ đoạn rất tinh vi để đối phó với lực lượng chức năng.

Ông Nguyễn Huy Cường, Đội trưởng quản lý thị trường số 24, Cục quản lý thị trường Hà Nội cho biết: “Theo tài liệu ban đầu đây là đối tượng cung cấp sách cho địa bàn Hoài Đức và bán buôn đi các tỉnh. Chúng tôi có đưa một số thông tin dữ liệu và đồng thời bám theo đối tượng. Cũng phải nói rõ rằng là đối tượng này rất khôn ngoan, hiện đối tượng có một cửa hàng bán sách đúng của NXB, nếu ai muốn mua nhiều thì sẽ về kho để lấy. Chúng tôi đã phải theo dõi thời gian rất dài. Sau một thời gian mật phục mới phát hiện được kho sách chứ nếu phát hiện cửa hàng bình thường không thì 2/3 là sách thật, 1/3 là sách giả, sách không có hóa đơn chứng từ”.

Phó Tổng Giám đốc NXB GDVN Lê Thành Anh đã chỉ ra nhiều nguyên nhân trước tình trạng các xuất bản phẩm giáo dục bị in lậu tràn lan. Trước tiên, lợi ích kinh tế từ việc in và tiêu thụ xuất bản phẩm lậu mang lại rất lớn. Bên cạnh đó, hệ thống văn bản, chế tài xử lý của pháp luật dù đã được cập nhật, bổ sung nhưng vẫn chưa đầy đủ. Hơn nữa, khung hình phạt đối với hành vi này hiện rất thấp, chưa đủ nghiêm.

Trong khi đó, sách không qua kiểm định, kiểm tra rất dễ xảy ra sai sót, mà thường gặp là mờ chữ, mất nét, điều đó có thể sai hẳn ý nghĩa thể hiện. Điều này rất nguy hiểm nếu được tung ra thị trường, gây tổn hại tới học sinh, cho nên sách lậu, sách giả cần phải mạnh tay xóa bỏ.

Đề xuất tăng mức xử phạt

Thống kê của NXB GDVN cho thấy, xuất bản phẩm giáo dục của đơn vị bị in và tiêu thụ lậu đứng đầu về số lượng, địa bàn và mức độ công khai. Từ năm 2010 đến nay, NXB đã phát hiện hơn 500 nghìn bản sách, hơn 100 nghìn đĩa CD và gần tám tấn bản thành phẩm sách giáo dục bị in lậu, tàng trữ. Những xuất bản phẩm này phần lớn là sách tiếng Anh, sách bổ trợ, Át lát địa lý... Ngoài ra, các bản sách điện tử của SGK, sách tiếng Anh cũng bị phát tán trên mạng internet tràn lan với nguồn gốc khác nhau. Xuất bản phẩm giáo dục giả, lậu được bán công khai tại nhiều cửa hàng, nhà sách lớn nhỏ ở khắp các tỉnh, thành phố, thậm chí còn được bán trong các cơ sở giáo dục - đào tạo, bán vào các nhà trường.

Hiện tại, Bộ Thông tin và Truyền thông đã xây dựng và triển khai nhiều giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác phòng, chống in lậu, tuy nhiên các cơ quan chức năng từ T.Ư đến địa phương vẫn gặp không ít khó khăn.

Phó Cục trưởng Xuất bản - In và Phát hành Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, hệ quả của in lậu là gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả, gây thiệt hại lớn về kinh tế, làm thất thu ngân sách Nhà nước, ảnh hưởng đến uy tín Việt Nam trên trường quốc tế khi tham gia Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học, nghệ thuật. Tình trạng sách lậu tràn lan thị trường kèm với việc sách không có bản quyền vẫn ngang nhiên được cấp phép xuất bản. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, dù không có giấy phép in xuất bản phẩm, nhưng nhiều công ty, nhà in, cơ sở in vẫn tham gia in nhiều đầu sách theo sự móc ngoặc với đối tượng in lậu.

Trước tình trạng này, ông Thành Anh đã đề xuất các cơ quan chức năng tổ chức rà soát, bổ sung các quy định, chế tài xử lý hành vi in lậu, in trái phép, tàng trữ, tiêu thụ xuất bản phẩm in giả với chế tài xử phạt nghiêm khắc, đủ tính răn đe. Đưa hành vi sản xuất, in, tàng trữ, tiêu thụ xuất bản phẩm giả là sản xuất, tàng trữ, buôn bán hàng giả để có mức xử phạt nghiêm khắc.