Ngăn chặn tuyển sinh không lành mạnh

BÀI & ẢNH: QUANG ANH

Chủ nhật, 28/07/2019 - 06:01 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Việc đa dạng các hình thức tuyển sinh góp phần tạo thuận lợi cho các trường trong công tác chọn lọc đầu vào. Ảnh: NG.NAM

Mỗi mùa tuyển sinh, các trường đại học (ĐH) lại đưa ra những chiêu thức tuyển sinh (TS) khác nhau để thu hút thí sinh. Tuy có thể dễ dàng hơn trong chọn lựa đầu vào, nhưng với việc đưa ra quá nhiều phương thức tuyển, một số trường đã tạo ra cuộc đua không lành mạnh trong tuyển sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ có biện pháp gì để ngăn chặn những lệch lạc này?

Làn sóng tuyển sinh ồ ạt

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2019, tổng chỉ tiêu xét tuyển ĐH là 489.637; chỉ tiêu xét tuyển thẳng bằng kết quả thi THPT là 341.840. Đáng lưu ý, TS theo phương thức học bạ, đánh giá năng lực là 147.797 chỉ tiêu. Cả nước có khoảng hơn 100 trường TS theo hình thức xét học bạ. Tại Hà Nội, có nhiều trường như Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Tài chính, Ngân hàng, ĐH Luật, Ngoại thương... đều xét học bạ.

Việc đa dạng các hình thức tuyển sinh được đánh giá đã góp phần tạo thuận lợi cho các trường trong công tác chọn lọc đầu vào. Tuy nhiên, hiện có quá nhiều phương thức TS dẫn đến tình trạng nhiều trường cạnh tranh không lành mạnh. Nhiều trường còn tổ chức thi theo đề án riêng nên nhiều phương án TS sẽ càng gây ra tình trạng trúng tuyển ảo lớn, gây xáo trộn công tác TS của các trường. Thực tế cho thấy, có thí sinh trúng tuyển 27 điểm ba môn (xét học bạ) nhưng kết quả thi THPT quốc gia chỉ ở mức 17-18 điểm…

PGS, TS Đỗ Văn Xê, Hiệu trưởng Trường ĐH Hùng Vương (TP Hồ Chí Minh) lên tiếng: “Một vấn đề rất nhạy cảm là tình trạng tuyển vượt chỉ tiêu. Với quy định và chỉ tiêu như hiện nay, thực tế hiệu trưởng các trường rất lo vì tuyển vượt sẽ bị phạt, tuyển không được thì không đủ nuôi “quân”. Mà đa phần tuyển vượt là nằm ở những trường tốt, trường có uy tín. Vấn đề là gọi bao nhiêu là vừa? Trước đây, bộ từng khuyến cáo yêu cầu các trường gọi vừa thôi, nhưng làm theo cách này không tuyển đủ chỉ tiêu. Do đó, Bộ GD&ĐT nên tính toán lại vấn đề thưởng - phạt trong TS”.

PGS Hoàng Minh Sơn, Hiệu trưởng ĐH Bách khoa Hà Nội cho rằng, những năm qua, nhiều trường đa dạng hóa các hình thức xét tuyển. Giai đoạn này, có nhiều trường khó khăn trong TS nên đôi khi phải có kỹ thuật để dành lợi thế cho mình. “Điều tôi lo ngại nhất là việc các trường yêu cầu thí sinh xác nhận trúng tuyển trước khi bước vào giai đoạn xét tuyển chung (vào đầu tháng 8). Tôi biết rất nhiều trường đã yêu cầu thí sinh trúng tuyển thẳng và trúng tuyển theo học bạ phải xác nhận nhập học sớm. Điều này hạn chế cơ hội của thí sinh, tạo ra sự cạnh tranh bất bình đẳng. Đề nghị Bộ GD&ĐT chỉ đạo các trường nghiêm túc thực hiện quy chế TS, tạo sự cạnh tranh bình đẳng, bảo đảm công bằng giữa các trường ĐH với nhau”, PGS Sơn nói.

Trước việc TS ồ ạt của các trường, Chánh Thanh tra Bộ GD&ĐT Nguyễn Huy Bằng cho biết, một số trường đưa ra đề án TS không rõ ràng, sai lệch. Theo quy định, Bộ GD&ĐT chỉ cho phép TS 50% bằng học bạ, 50% là điểm thi THPT Quốc gia nhưng nhiều trường lại xét tuyển đến 80% học bạ. Hơn nữa, do tuyển nhiều giảng viên phục vụ cho năm học mà không có sinh viên để đào tạo, nên trường tự ý tăng chỉ tiêu không đúng với thực tế. Có trường khai khống giáo viên cơ hữu và khi tuyển được nhiều sinh viên thì mới ký hợp đồng giảng viên để đủ số lượng.

Việc tự chủ tuyển sinh phải bảo đảm chất lượng, trách nhiệm với người học và xã hội. Ảnh: NG.HẢI

Tăng công khai, minh bạch

Đề cập chế tài xử phạt vi phạm trong TS, Vụ trưởng Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT) Nguyễn Thị Kim Phụng cho hay: “Luật Giáo dục ĐH 2019 đã quy định rõ, những cơ sở đào tạo vi phạm quy định về đối tượng, điều kiện, chỉ tiêu TS sẽ bị xử lý trừ chỉ tiêu năm sau, xử phạt hành chính và không được tự xác định chỉ tiêu TS trong 5 năm tiếp theo. Hiệu trưởng hoặc Chủ tịch hội đồng TS và những người liên quan sẽ bị xử lý kỷ luật theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức. Việc tự chủ TS phải bảo đảm chất lượng, trách nhiệm với người học và xã hội”.

Bà Phụng cũng nhắc nhở một số trường về đề án TS có phần lệch lạc và phải chịu trách nhiệm giải trình về những việc này.

Để cung cấp thêm thông tin phục vụ công tác quản lý, minh bạch hóa chất lượng đào tạo, Bộ GD&ĐT sẽ đăng tải toàn bộ danh sách giảng viên, danh sách thí sinh nhập học của các trường trong năm 2018, 2019 trên Cổng thông tin TS của Bộ. Việc đăng tải danh sách để thí sinh biết mình có nằm trong danh sách của trường, các trường có tuyển “chui”, tuyển “lậu” hay không. Nếu thí sinh đỗ mà không có tên trong danh sách thì có quyền khiếu nại.

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng lưu ý vấn đề tự chủ TS, bảo đảm chất lượng, trách nhiệm của người học. Các trường cần tham mưu ý kiến của UBND tỉnh, rà soát nhu cầu giáo viên, ngành học, cấp học theo chương trình giáo dục phổ thông mới để làm cơ sở xác định chỉ tiêu sư phạm những năm sau.

Mới đây, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị trực tuyến về công tác tuyển sinh năm 2019 và thực hiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học (GDĐH) tại ba đầu cầu Hà Nội, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. Tại hội nghị, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh, giáo dục ĐH phải minh bạch điều kiện bảo đảm chất lượng, chú trọng kiểm định chất lượng, bao gồm kiểm định chương trình đào tạo, kiểm định trường. Trường nào chất lượng kém sau một thời gian không cải thiện được phải đóng cửa, để trong hệ thống đại học các trường cạnh tranh bình đẳng về chất lượng, tránh trường hợp có những góc khuất, những điểm tối, tạo ra nghi ngờ trong xã hội. Cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ, giảng viên, các thông số về học sinh, sinh viên, điểm đầu vào hai năm gần đây, số lượng sinh viên ra trường có việc làm, học phí… đều phải công khai. Từ đó tạo ra cạnh tranh công khai minh bạch, tạo dựng uy tín cho giáo dục ĐH.

Vấn đề đang được dư luận quan tâm hiện nay là phương thức TS sẽ có thay đổi gì trong những năm tới. GS, TS Bùi Văn Ga, nguyên Thứ trưởng Bộ GĐ&ĐT cho rằng, Bộ GD&ĐT đã công bố phương thức TS sẽ ổn định trong ba năm, tức là đến năm 2020. “Nhưng đến năm 2021 thì như thế nào, có áp dụng phương thức thi và tuyển sinh như hiện nay hay sẽ thay đổi? Thay đổi phương án tuyển sinh là không hề đơn giản, từ bây giờ đã phải chuẩn bị và phải sớm công bố cho xã hội, người học và các trường ĐH được biết từ cấu trúc đề thi, cách thức tổ chức… để có sự chuẩn bị, tránh sự bị động cho người học và các trường”, GS Bùi Văn Ga đưa ra câu hỏi.

Về vấn đề này, TS Nguyễn Thị Kim Phụng cho biết, phương thức thi và TS này đã được Bộ GD&ĐT duy trì trong ba năm, hầu hết các trường ĐH-CĐ đều thấy rất ổn, Cục Quản lý chất lượng cũng đánh giá đang ổn và đề nghị duy trì. Bộ GD&ĐT cũng đang triển khai đề tài nghiên cứu khoa học cấp quốc gia về cơ chế đổi mới thi tuyển sinh đại học để tính đến phương án thi và TS trong những năm sắp tới. Dự kiến, cuối năm nay sẽ nghiệm thu và báo cáo kết quả đề tài.

“Trong những năm qua, Vụ Giáo dục ĐH cũng lưu ý các trường TS nhiều phương thức phải có sự so sánh để đánh giá các phương thức có tương đồng với nhau không, kết quả đào tạo, cơ hội việc làm của mỗi phương thức TS như thế nào. Bộ sẽ sớm công bố phương thức thi và TS sau năm 2021 để xã hội, người học và các trường có sự chủ động trong việc chuẩn bị”, TS Nguyễn Thị Kim Phụng thông tin.

Bộ trưởng GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cũng đã khẳng định: Phương thức thi THPT quốc gia sẽ ổn định đến năm 2020. Hiện Bộ GD&ĐT đang chỉ đạo nghiên cứu, khảo sát để có lộ trình đổi mới thi cho những năm tiếp theo.