Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

VĂN HẢI

Chủ nhật, 03/11/2019 - 03:43 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

BHXH bắt buộc sẽ hướng tới toàn bộ đối tượng có quan hệ lao động. Ảnh: HẢI NAM

Bảo hiểm xã hội (BHXH) vừa tham gia ý kiến đối với dự thảo “Đề án thực hiện thí điểm gói BHXH ngắn hạn, linh hoạt”, trong đó có đề xuất Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) một số chính sách nhằm mở rộng vững chắc diện bao phủ, hướng tới BHXH toàn dân.

Hướng tới toàn bộ đối tượng có quan hệ lao động

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, trong bảy tháng năm 2019, toàn ngành đã phát triển mới được 97.483 người tham gia BHXH bắt buộc; còn lại từ nay đến hết năm phải khai thác hơn 750.000 người. Đây thật sự là mục tiêu nan giải, đòi hỏi toàn ngành phải thật sự nỗ lực, cố gắng hơn nữa. Trong số đó, nhiều BHXH địa phương còn phải khai thác số lượng lớn lao động tham gia BHXH bắt buộc như: Thanh Hóa (10.000 lao động), Vĩnh Phúc (9.000 lao động), Hải Dương (16.000 lao động), Thái Nguyên (13.000 lao động), Đồng Nai (49.000 lao động), TP Hồ Chí Minh (160.000 lao động), Bình Dương (67.000 lao động), Long An (22.000 lao động), Đà Nẵng (17.000 lao động)…

Nhận định về mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đại diện BHXH tỉnh Gia Lai cho rằng, hiện nay đối tượng tham gia BHXH bắt buộc trên địa bàn tỉnh giảm đáng kể. Điều này do kinh tế tỉnh Gia Lai những năm qua chủ yếu phụ thuộc nông nghiệp và khai thác thủy điện, nhưng lĩnh vực này khó khăn nên lao động giảm sút; lao động trong khu vực thủy điện có sự di chuyển đi nơi khác. Gia Lai đã tích cực khai thác dữ liệu từ cơ quan thuế chuyển sang và trong bảy tháng năm 2019 đã khai thác được 9.500 người, nhưng vẫn thấp hơn so số lao động báo giảm từ đầu năm là 12.000 người. Chính vì vậy, thời gian tới, BHXH tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục chỉ đạo BHXH các huyện phối hợp với các Chi cục Thuế rà soát dữ liệu trong tất cả những DN có quan hệ lao động để khai thác mới số người tham gia BHXH bắt buộc…

Qua thanh tra tại Cần Thơ, Thanh tra Bộ LĐ-TB&XH cũng đã phát hiện hàng trăm lao động (làm việc từ năm 2015 đến năm 2019) chưa tham gia BHXH bắt buộc do đơn vị chưa thực hiện ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) với số lao động này. Điển hình, tại Công ty TNHH Công nghiệp thủy sản Miền Nam có gần 300 lao động chưa được tham gia BHXH bắt buộc; Công ty CP Phân bón và hóa chất Cần Thơ có đến 21 lao động chưa được tham gia BHXH bắt buộc…

Theo đề xuất của BHXH Việt Nam, việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc cần hướng tới toàn bộ đối tượng có quan hệ lao động (có thuê mướn, sử dụng và trả lương) chứ không chỉ quy định áp dụng đối với người có HĐLĐ từ đủ một tháng trở lên như hiện nay.

Lý giải đề xuất của mình, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Huy Liệu cho biết, nếu chỉ quy định loại HĐLĐ từ một tháng trở lên mới thuộc diện đóng BHXH (như hiện hành) thì có nguy cơ “bỏ sót” hoặc tạo ra “lỗ hổng” để người lao động và chủ sử dụng lao động dừng ký HĐLĐ cùng thỏa thuận và chuyển sang hình thức khác nhằm ngừng đóng BHXH.

Do vậy, mục tiêu mở rộng sự vững chắc về diện bao phủ về BHXH sẽ khó đạt.

Tích hợp chính sách

Theo tính toán của BHXH Việt Nam, nếu bổ sung quy định tham gia BHXH bắt buộc đối với toàn bộ người có quan hệ lao động sẽ có khoảng 10 triệu người tham gia trong diện này, nâng tổng số người tham gia hướng tới toàn bộ đối tượng có quan hệ lao động bắt buộc lên 25 triệu người.

Liên quan khu vực không có quan hệ lao động (lao động tự sản xuất, kinh doanh không thuê mướn lao động và cũng không làm thuê cho chủ sử dụng lao động khác), BHXH Việt Nam nhận định, nhóm này có thu nhập tương đối ổn định và đang chấp hành nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước theo quy định thì cần được bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Bên cạnh đề xuất trên, BHXH Việt Nam cũng đề nghị rà soát tổng thể hệ thống chính sách an sinh xã hội nhằm tích hợp các chính sách hiện hành theo hướng mở rộng quyền lợi của người hưởng trên cơ sở thực hiện đầy đủ nguyên tắc đóng - hưởng, chia sẻ, công bằng và bền vững. Qua đó, cũng giảm dần gánh nặng cho ngân sách nhà nước, tạo cơ chế tài chính bền vững.

Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, thiết kế và xây dựng các gói BHXH linh hoạt, như: Nghiên cứu tích hợp các chế độ có cùng bản chất là chăm sóc sức khỏe (BHYT, ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe).

Từ nền tảng BHYT bắt buộc toàn dân, cần nghiên cứu theo hướng tích hợp các chế độ có cùng bản chất chăm sóc sức khỏe nhằm phát triển, bổ sung quyền lợi cho người lao động (như trợ cấp gia đình), gồm các đối tượng: Chăm sóc trẻ em, chăm sóc người già, chăm sóc phục hồi chức năng lao động cho người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Dẫn chứng điều này, BHXH nêu thực tế, hiện nay, chính sách chăm sóc người già đã được nhiều quốc gia thực hiện. Đơn cử, ở Nhật Bản hay Hàn Quốc, việc thực hiện đóng góp từ những năm 1960 đối với những người 40 tuổi trở lên và toàn dân được hưởng khi về già.

“Trong bối cảnh Việt Nam là một trong 10 nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, theo dự báo, tới năm 2050 tỷ trọng người cao tuổi đã chiếm 25% dân số, việc nghiên cứu chính sách chăm sóc người già tại Việt Nam cần được quan tâm nghiên cứu để thực hiện trong bối cảnh hiện nay”, BHXH Việt Nam cho hay.