Nuôi bền tinh thần hiếu học

BÀI & ẢNH: KHÁNH HÙNG

Thứ ba, 31/03/2020 - 04:55 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thư viện làng Bình Vọng (xã Văn Bình), nơi trao truyền tri thức.

Thủ đô có nhiều ngôi làng với truyền thống hiếu học lâu đời, sinh ra những người con có đóng góp cho sự phát triển của văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Ngày nay, nhiều ngôi làng vẫn giữ gìn được truyền thống ấy, lập quỹ khuyến học để nuôi bền tinh thần hiếu học cho các em học sinh. Để các em lúc nào cũng có nguồn lực vươn lên, vượt khó, góp phần vào sự phát triển chung của thành phố và cả nước.

Lan tỏa truyền thống

Nhắc đến làng Nghiêm Xá, xã Nghiêm Xuyên (Thường Tín), người ta sẽ nghĩ ngay đến một cái nôi đào tạo bóng đá nữ, nơi có người thương binh già Dương Khắc Kiểm suốt gần 30 năm đào tạo bóng đá nữ nơi làng quê. Nghiêm Xá là vùng chiêm trũng, yên bình, có đam mê hát chèo, đất đai không màu mỡ nhưng tinh thần hiếu học của học sinh nơi đây lại rất đáng nể. Hàng trăm học sinh nữ, trong đó nhiều em có gia cảnh khó khăn, đã nỗ lực vừa học văn hóa, vừa tập bóng đá ở sân “thầy Kiểm” và trở thành những nữ cầu thủ xuất sắc của bóng đá Thủ đô và quốc gia. Nhiều người còn nhớ khoảnh khắc vỡ òa sung sướng, khi Phạm Hải Yến là người đánh đầu, làm tung lưới đội tuyển Thái-lan, bảo toàn Huy chương vàng SEA Games 30 của tuyển nữ Việt Nam. Nhà Hải Yến nghèo, cũng nhờ Quỹ khuyến học của làng Nghiêm Xá nên đã không bỏ học giữa chừng. Yến chia sẻ: “Hiện, em học Trường đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh, với mong muốn sau này có được công việc tốt”.

Ông Hoàng Xuân Hữu, Chủ tịch UBND xã Nghiêm Xuyên, cho hay: “Trước đây, ông Dương Khắc Kiểm là người giúp đỡ, khuyến khích nhiều nữ học sinh vươn lên, thậm chí giúp ước mơ của các em thành hiện thực. Khi có được tinh thần hiếu học, các em đã thu xếp ổn công việc gia đình và việc học văn hóa, để các em học bóng đá và thắp sáng ước mơ. Có gia đình ông Kiểm dạy mẹ đá bóng, rồi sau đó dạy con!”.

Theo các bô lão Nghiêm Xá, truyền thống hiếu học của làng đã có từ 600 năm trước. Làng Nghiêm Xá cũng được xếp là một trong những làng có nhiều người đỗ học vị tiến sĩ, với bảy vị. Tiếp nối truyền thống hiếu học, những năm qua, trẻ em, thanh niên Nghiêm Xá đều nỗ lực học tập. Đặc biệt quỹ khuyến học do những người con thành đạt của làng đóng góp đã kịp thời động viên các em học sinh cố gắng vươn lên. Ông Nguyễn Đức Văn, Chi hội Khuyến học thôn Nghiêm Xá cho biết: “Hằng năm, vào dịp Tết Nguyên đán, chính quyền địa phương cùng Chi hội Khuyến học tổ chức lễ trao quà tặng các cháu đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp huyện trở lên và đỗ đại học ngay tại đình làng”.

Cũng ở huyện Thường Tín, đất học Bình Vọng (xã Văn Bình) chẳng những nổi tiếng ở tinh thần hiếu học, mà nơi đây còn có một thư viện của làng với hàng nghìn đầu sách để “củng cố” kiến thức cho không chỉ học sinh, sinh viên mà cả người lớn. Bà Dương Thị Lộ, cán bộ giáo dục nghỉ hưu, hiện là Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học làng Bình Vọng, vui mừng chia sẻ: “Chúng tôi khuyến học với tất cả các cấp. Từ mầm non, tiểu học, THCS, THPT và đại học. Danh sách các em đạt học sinh giỏi cấp trường, cấp huyện, cấp thành phố và đỗ đại học được chúng tôi cập nhật, ghi chép và lưu giữ cẩn thận, để khuyến khích, tôn vinh các em. Nhờ thế mà tinh thần học tập trong các em rất tốt. Riêng năm 2019 làng có 26 em đỗ đại học, chưa kể đỗ vào cao đẳng. Các em có thành tích đều được làng tặng thưởng, rồi thêm nữa là được UBND xã Văn Bình tặng thưởng”.

Chung niềm vui vì có con cái, các cháu trong họ thành đạt và trong làng nhiều thanh niên chăm ngoan, không dính vào tệ nạn xã hội, ông Nguyễn Hồng Hải, Bí thư Chi bộ làng Bình Vọng, cho biết thêm: “Mừng là tinh thần hiếu học đã được lan tỏa, tạo ấn tượng và để các thôn khác ở bên cạnh học tập. Mỗi năm để động viên các cháu, chúng tôi đều chọn ra 40 cháu ưu tú, cho đi tham quan để giao lưu, học hỏi thêm. Năm 2019, có nhà tài trợ tặng làng 3.000 cuốn vở để làm quà tặng cho các cháu”.

Giá trị của khuyến học khuyến tài

Có một điểm chung là người dân Bình Vọng hay cả xã Văn Bình đều thích đến thư viện làng. Thư viện làng Bình Vọng (thành lập năm 1990) được coi là “bồ tri thức” có sự khích lệ lớn lao, khơi dậy văn hóa đọc, văn hóa học cho người dân trong khu vực. Những người con thành đạt, người từng nhận phần thưởng từ quỹ khuyến học của làng, nay thành đạt trở về trở thành “mạnh thường quân” tặng sách cho thư viện, tài trợ tiền ủng hộ quỹ khuyến học. Từ năm 2015, UBND xã Văn Bình cùng người dân đã tích cực thực hiện đề án “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời” trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Từ thư viện làng Bình Vọng, mô hình thư viện ở làng Văn Hội cũng đã được triển khai 10 năm qua với gần 4.000 đầu sách các loại.

Ông Nguyễn Hồng Hải - Bí thư Chi bộ làng Bình Vọng, tâm sự: Hoạt động của thư viện làng chủ yếu dựa vào những người có tâm huyết và thời gian. Ban đầu khi mới thành lập, thư viện có 10 cộng tác viên, trong đó có một số nhà giáo, cán bộ nghỉ hưu tham gia vào quản lý và xây dựng thư viện. Đến nay, con số cộng tác viên đã lên đến 110 người gồm các thành viên của Hội Khuyến học, Hội Phụ nữ, Hội Người cao tuổi… Trong số đó có 15 thành viên nòng cốt được phân công thành bảy đội trực thư viện liên tục trong tuần, quản lý hơn 600 người có thẻ mượn sách thường xuyên.

Xuôi xuống huyện Phú Xuyên, nơi có nhiều làng hiếu học, có thể kể đến làng Thành Lập 1, Mai Trang (xã Minh Tân), làng Kiều Đông, Kiều Đoài, Đa Chất (xã Đại Xuyên)… nhiều em nuôi ước mơ trở thành kỹ sư, bác sĩ trên những ruộng đồng đẫm mồ hôi lao động. Từ trước năm 2000, người dân làng Thành Lập 1 chỉ bám làng với nghề trồng rau xanh, quanh năm đầu tắt mặt tối. Kể từ khi có người thoát ly, đồng thời thành lập được quỹ khuyến học từ năm 2005, phong trào học tập mới phát triển. Từ đó, làng có nhiều con em đỗ đạt vào các trường cao đẳng, đại học. Các em lại quay về động viên dân làng dành thời gian, tâm huyết cho con học, thoát khỏi thực trạng học sinh cứ học hết lớp 5 đã phải nghỉ đi lao động đỡ gia đình.

Đầu năm 2020, UBND huyện Phú Xuyên đã tổng kết công tác khuyến học, khuyến tài năm 2019. Các đánh giá, kinh nghiệm của các xã, thôn, làng và dòng họ tiếp tục được chia sẻ. Điều đáng nói, toàn huyện có tổng số quỹ khuyến học hơn 7,5 tỷ đồng, một nguồn dồi dào tiếp sức tinh thần học tập. Ông Lê Thanh Hải, Trưởng ban Tổ chức Huyện ủy Phú Xuyên cho biết, con đường học vấn đã góp phần làm thay đổi rất lớn bộ mặt nông thôn Phú Xuyên. Nhiều làng tiếp nối được truyền thống hiếu học của cha ông nhiều đời trước, lại có làng mới thay đổi tư duy để thành làng hiếu học… Tất thảy đã trở thành giá trị. Giá trị ấy ngày nay còn được tiếp sức bằng các quỹ khuyến học nên sẽ tạo được sự tiếp nối bền vững.

Tại làng Mai Trang, nếu học sinh không học hành, thoát ly rồi trở thành làng hiếu học nổi tiếng ở miền đông huyện Phú Xuyên, thì với cảnh đất chật, người đông, làm sao làng có thể phát triển như hôm nay. Ông Nguyễn Văn Điểm, người dân Thành Lập 1 chia sẻ: “Nếu chỉ bám vào đồng ruộng, không bám vào cái chữ, thì làm sao làng có cảnh quan như hôm nay, với cuộc sống ấm no. Khi có cái chữ soi đường, chính tư tưởng cổ hủ của một số người đã không còn đất sống nữa”.