Để cơ hội không chỉ “nằm” trên giấy

Thứ Bảy, 03/08/2019, 02:05:44

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên hiệp châu Âu (EVFTA) ký kết vừa qua được cộng đồng doanh nghiệp (DN) Việt Nam rất mong đợi. Đây là hiệp định thương mại tự do (FTA) có phạm vi rộng và mức độ cam kết cao nhất với hơn 99% dòng thuế sẽ được xóa bỏ cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào châu Âu, thị trường tiềm năng với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực mà Việt Nam có lợi thế như: dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ,...

Theo ước tính của Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương), EVFTA sẽ giúp xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng khoảng 21%/năm trong khoảng 10 năm đầu, cao hơn từ 4 đến 6% so với khi chưa có EVFTA, dự kiến nâng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào châu Âu đạt 85 tỷ USD vào năm 2020 và đạt 220 tỷ USD vào năm 2025.

Mặc dù, trước đây Việt Nam đã ký kết nhiều FTA, nhưng thực tế các DN chưa tận dụng được hết các ưu đãi về thuế, cũng như cơ hội để phát triển mà các FTA này mang lại. Cách đây khoảng bốn tháng, Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) cũng chính thức có hiệu lực với Việt Nam và thời điểm đó, “CPTPP” là một chủ đề rất “hot”, được cộng đồng DN đón chờ. Song đến nay đã có phần bị mờ nhạt, do không ít DN chưa hiểu hết, hiểu kỹ về CPTPP, dẫn đến không biết cách để tận dụng các cơ hội mà hiệp định này mang lại. Hầu hết các DN vẫn đang loay hoay với bài toán cải thiện nội lực để đáp ứng “sân chơi” hội nhập.

Theo điều tra về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2018 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố hồi tháng 3 vừa qua, “Vết xe đổ” này đang có dấu hiệu lặp lại khi có đến hơn 70% số DN được hỏi đều không biết đến hoặc không quan tâm đến EVFTA. Có thể thấy, các cơ hội và ưu đãi hấp dẫn đã được chỉ ra rõ ràng, nhưng trong quá trình đưa các FTA vào hiện thực gặp không ít trở ngại. Một số bộ, ngành, địa phương chưa chủ động trong tiếp cận, chậm xây dựng kế hoạch thực thi. DN vẫn tỏ ra “thờ ơ”, “hời hợt”, có “sức ỳ” rất lớn trong việc chuẩn bị đón bắt những cơ hội, ưu đãi mà các FTA mang lại.

Trong khi đó, EVFTA được đánh giá là một trong những FTA thế hệ mới, toàn diện, chất lượng cao và cân bằng về lợi ích, giúp các DN Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm áp lực phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Quan trọng hơn, EVFTA sẽ tạo ra niềm tin cho các DN trong và ngoài nước đầu tư, phát triển sản xuất tại Việt Nam để xuất khẩu sang châu Âu, từ đó tạo sự chuyển biến tích cực về năng lực và lợi thế cạnh tranh trong dài hạn cho Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Nếu chúng ta vẫn tiếp cận EVFTA chậm như với CPTPP, chắc chắn những ưu đãi, cơ hội mà EVFTA mang lại đã được chỉ ra sẽ vẫn chỉ là “nằm” trên giấy. Vì vậy, cần sự vào cuộc của cả cơ quan quản lý và cộng đồng DN. Trong đó, Nhà nước cần đẩy mạnh hơn nữa cải cách thể chế quản lý DN theo hướng thông thoáng, minh bạch, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. DN cần chủ động cập nhật thông tin liên quan càng sớm càng tốt, bởi EVFTA có thời gian cắt giảm thuế với lộ trình ngắn. Đồng thời, cần phải nghiên cứu kỹ những ưu đãi cũng như tiêu chuẩn, rào cản khi tham gia EVFTA vì chỉ khi nắm rõ và hiểu về EVFTA, về thị trường châu Âu, DN Việt Nam mới có cơ sở để cơ cấu lại sản phẩm, công nghệ, đối tác và thị trường, từ đó mới được hưởng lợi thật sự từ các FTA nói chung và EVFTA nói riêng.

MINH DŨNG