Chặn đà suy giảm các mặt hàng nông sản chủ lực

Thứ Năm, 08/08/2019, 04:50:07

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, sáu tháng đầu năm 2019, nhiều ngành hàng nông nghiệp chủ lực như cà-phê, hạt điều, hồ tiêu... đều sụt giảm về khối lượng và giá trị xuất khẩu so với cùng kỳ năm 2018.

Cụ thể, xuất khẩu cà-phê ước đạt 943 nghìn tấn, trị giá 1,6 tỷ USD, giảm 9,2% về khối lượng và giảm 19,9% về giá trị. Giá cà-phê trong nước giảm 500 đến 800 đồng/kg. Xuất khẩu hạt điều ước đạt 197 nghìn tấn, kim ngạch 1,5 tỷ USD, tăng 13,1% về khối lượng nhưng giảm 11,3% về giá trị so với cùng kỳ. Ngành hồ tiêu cũng có sự sụt giảm mạnh về kim ngạch xuất khẩu, nhất là về giá bán. Tính bình quân giá xuất khẩu hồ tiêu chỉ đạt 2.579 USD/tấn, giảm tới 25,8% so với cùng kỳ năm 2018.

Nguyên nhân chung của sự sụt giảm nêu trên đều do các ngành hàng chịu áp lực từ việc dư thừa nguồn cung trên toàn cầu vì các quốc gia xuất khẩu đồng loạt tăng diện tích dẫn đến gia tăng sản lượng. Đơn cử hồ tiêu, từ năm 2014, do giá tiêu tăng cao, các nước có vùng nguyên liệu như Việt Nam, Bra-xin, Ấn Độ, In-đô-nê-xi-a phát triển diện tích, ước tăng 8% trong khi nhu cầu thế giới chỉ tăng 2%. Ngoài ra, đối với hạt điều còn một nguyên nhân khác là do các quốc gia trước đây chuyên xuất khẩu điều thô thì nay đã tăng cường xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu, tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ trên toàn cầu, khiến giá điều xuất khẩu của nước ta bị giảm, thậm chí giảm mạnh thời gian qua.

Thực tế đang đặt ra hai vấn đề nổi cộm đối với các ngành hàng chủ lực nêu trên, đó là quy hoạch vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm. Mấy năm gần đây, trong lĩnh vực sản xuất cà-phê, hạt điều, hồ tiêu, luôn diễn ra những câu chuyện về quy hoạch vùng trồng chưa sát với nhu cầu thị trường; phá vỡ quy hoạch đã được xây dựng, nhất là vào thời điểm các mặt hàng này xuất khẩu được giá. Tuy nhiên, do thiếu tầm nhìn dài hạn dẫn đến khi qua “cơn sốt” giá, ngay lập tức người trồng gặp khó khăn, doanh nghiệp tồn hàng và thua lỗ. Cùng với quy hoạch, việc nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua chế biến sâu và đa dạng sản phẩm từ nguyên liệu thô cũng chưa được các ngành hàng này thực hiện hiệu quả. Vì vậy, khi có sự cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu, gần như ngay lập tức giá hàng hóa bị sụt giảm.

Đã đến lúc cần nhìn nhận đúng vai trò sống còn của quy hoạch vùng nguyên liệu các ngành hàng chủ lực gắn với nhu cầu thị trường, chứ không thể mở rộng ồ ạt, bất chấp rủi ro như nhiều năm qua. Bên cạnh đó, việc sản xuất hàng hóa chất lượng cao, đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hướng đến các sản phẩm hữu cơ hoàn toàn cần được thực hiện nhanh và mạnh hơn nữa để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, thậm chí cần có sự nghiên cứu để đón đầu xu hướng của người tiêu dùng ở từng quốc gia. Ngoài ra, một giải pháp không kém phần quan trọng cho các doanh nghiệp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm là khai thác hiệu quả thị trường trong nước, vốn được coi là “sân nhà”, nhưng nhiều năm qua vẫn còn bỏ ngỏ nhiều dư địa phát triển.

TIẾN ANH