Nông nghiệp Việt Nam cần đầu tư chất lượng

Thứ Tư, 06/11/2019, 13:15:44

NDĐT – Sáng 6-11, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường đã đăng đàn trả lời chất vấn, mở đầu cho phiên chất vấn kéo dài ba ngày tại kỳ họp thứ tám, Quốc hội khóa XIV. Hiệu quả của Chương trình quốc gia về xây dựng nông thôn mới, việc khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào nông nghiệp, giải pháp để xử lý những vấn đề cho ngư dân vay đóng tàu vỏ thép theo Nghị định 67, giải bài toán "được mùa mất giá"… là những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm trong phiên chất vấn.

Nông nghiệp Việt Nam cần đầu tư chất lượng

Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường trả lời chất vấn.

Doanh nghiệp đầu tư trực tiếp vào nông nghiệp tăng gấp ba lần trong ba năm

Trả lời đại biểu Phạm Thị Thu Trang, Quảng Ngãi về việc đánh giá tình hình và giải pháp nhằm thu hút các doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào nông nghiệp nông thôn, Bộ trưởng cho biết, Nghị định 57 của Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2010 nhằm khuyến khích các doanh nghiệp phát triển đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn thực sự là một thay đổi nhằm khuyến khích nhiều hơn, thuận lợi hơn để các doanh nghiệp tập trung đầu tư khu vực nông nghiệp. Sau khi nghị định được ban hành, tất cả các tỉnh, thành phố đều tập trung triển khai thực hiện.

Theo đó, chỉ trong vòng ba năm, số doanh nghiệp số doanh nghiệp đầu tư trực tiếp vào nông nghiệp tăng ba lần, từ ba nghìn doanh nghiệp tăng lên 11.800 doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Hầu hết tập đoàn lớn đã hướng đến lĩnh vực nông nghiệp, tạo nên hạt nhân trong chuỗi liên kết ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển lĩnh vực nông nghiệp.

Toàn cảnh phiên chất vấn sáng 6-11.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng cho rằng, số liệu này chưa đáp ứng yêu cầu vì trên tổng số 11.800 doanh nghiệp cùng 49 nghìn doanh nghiệp gián tiếp thì khu vực nông nghiệp chỉ chiếm 8% trong tổng số 750 nghìn doanh nghiệp. “Con số này còn ít so với cần thiết phải làm hạt nhân cần thiết cho 8,6 triệu nông dân”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng cho rằng, Việt Nam sẽ tiếp tục phải có những tham mưu, có những chính sách, đặc biệt là thông qua Luật PPP để huy động đầu tư công - tư. “Các doanh nghiệp của chúng ta hiện nay rất thiếu những điều kiện, đặc biệt là khung khổ pháp lý. Nếu chúng ta có được những khung khổ pháp lý tốt, đặc biệt là hướng đầu tư công - tư, chúng tôi tin tưởng rằng sẽ có tiếp một làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp vào khu vực nông nghiệp vốn rất khó khăn nhưng vẫn còn dư địa và còn thể hiện được khát vọng của các doanh nghiệp Việt Nam chúng ta”, Bộ trưởng cho hay.

Xây dựng nông thôn mới: cần tập trung cho vùng sâu, vùng xa

Trả lời chất vấn đại biểu Phạm Văn Tuân, Thái Bình về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết chúng ta đã đạt được những thành tựu rất toàn diện và bứt phá.

“Toàn bộ các thiết chế hạ tầng chúng ta chỉ trong vòng 9 năm được nâng lên với giá trị 2,4 triệu tỷ đồng đầu tư. Một đất nước trong một thời gian rất ngắn như vậy 100% số xã có điện lưới, 99,1% số thôn có điện, đây là một sự cố gắng vượt bậc của chúng ta”, Bộ trưởng nói.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận, đúng là còn những mặt tồn tại, đó là đời sống của người dân vùng nông thôn còn khó khăn. Bộ trưởng cho biết “Mặc dù đời sống người nông dân đã được nâng lên 3,5 lần so với chỉ tiêu mục tiêu ban đầu đặt ra (chỉ 2,5 lần) nhưng so với thực tế yêu cầu và so với nguyện vọng của chúng ta thì vẫn còn thấp. Về chỉ tiêu bảo chất lượng môi trường, hiện mới có 63,7 % số xã có thu gom rác thải, nhưng đây mới chỉ là thu gom bước đầu mà chưa có được xử lý triệt để theo công nghệ mới. Bên cạnh đó, việc hình thành sản xuất lớn sản xuất liên kết sản xuất chuỗi ở khu vực nông thôn dù đã được định dạng nhưng chưa phổ biến. Cho nên dẫn đến nhiều vùng miền, như Thái Bình vẫn còn tình trạng hiện nay người dân không mặn mà với ruộng đất. Đây là một câu hỏi để tới đây chúng ta phải tháo nút tái cơ cấu nông nghiệp đưa vào công nghệ thế nào, liên kết thành lập các xã như thế nào… để nâng cao năng suất và chất lượng hàng hóa nông nghiệp.

Bộ trưởng nhấn mạnh, để giải quyết những vấn đề tồn tại hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành nông nghiệp cùng các ngành khác chuẩn bị tham mưu để tới đây giai đoạn 2021-2025 xác định định rõ các giải pháp để tập trung nguồn lực, tập trung sự chỉ đạo, tập trung nhóm giải pháp phải giải quyết cho được những nút thắt, những vấn đề còn tồn tại. Đó là thúc đẩy sản xuất, văn hóa xã hội, môi trường, tổ chức sản xuất lớn….

Đại biểu Trương Thị Yến Linh, Cà Mau đặt ra câu hỏi: Nông thôn mới vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế như tỷ lệ đạt chuẩn nông thôn mới, chênh lệch giữa các vùng miền còn thể hiện rõ. Chênh lệch về giàu nghèo, chênh lệch về chất lượng giáo dục, y tế giữa vùng nông thôn và thành thị vẫn chưa được quan tâm đúng mức, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho hay, hiện nay, chúng ta đã hoàn thành được 52,4% số xã, khoảng 4 .665 xã đạt nông thôn mới.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn đang có khoảng cách giữa các vùng miền khá lớn. “Chúng tôi cũng ghi nhận rằng những vùng này vừa lõm về kinh tế, vừa lõm về các mặt khác, văn hóa, xã hội nói chung và đời sống của bà con thấp hơn những vùng khác. Đây là một nội dung tới đây trong chính sách 2021-2025 về nông thôn mới, chúng ta phải điều chỉnh, kể cả về mặt chủ trương, nguồn lực và biện pháp chỉ đạo để cố gắng làm sao giảm dần khoảng cách và tiến tới có một sự đồng đều trong phát triển chung của đất nước”, Bộ trưởng cho hay.

Trả lời ý kiến của Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh về việc những vùng sâu, vùng xa, vùng chiến khu, vùng căn cứ địa cách mạng đang có kết quả xây dựng nông thôn mới rất thấp, thua so với vùng khác, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, đây là một nội dung đúng và chung ta phải tập trung chăm lo cho vùng này. Do đó, giải pháp tới đây Thủ tướng đang giao nhiệm vụ cho ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá kết quả 10 năm hoàn thiện lại báo cáo, trong đó sẽ có một nội dung là đề xuất nguồn lực cho giai đoạn mới, đề xuất phương thức, đây là nhóm đối tượng đầu tiên chúng ta phải chú ý.

Giải pháp xử lý vấn đề cho ngư dân vay theo Nghị định số 67

Chính sách phát triển thủy sản theo Nghị định số 67 của Chính phủ đã tạo động lực phát triển mạnh đội tàu đánh bắt xa bờ, công suất lớn. Chính sách hỗ trợ ngư dân đánh bắt xa bờ cũng đã mang lại hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, đến nay có 55 tàu, trong đó có đến 36 tàu vỏ thép dừng hoạt động, nhiều tàu không duy tu, bảo dưỡng, không thực hiện đăng kiểm trở lại khi hết thời hạn theo quy định. Nợ xấu, nợ quá hạn gia tăng. Nợ xấu trong lĩnh vực này chiếm 27,8%, trong đó như Quảng Nam nợ xấu trong lĩnh vực này chiếm đến 52,17% tổng dư nợ xấu trên địa bàn. Đồng thời, thời gian qua cũng đã xuất hiện tình trạng lợi dụng chính sách hỗ trợ đánh bắt xa bờ để trục lợi.

Vì thế, đại biểu Phan Thanh Bình (Quảng Nam) và Lê Công Nhường (Bình Định) đều gửi câu hỏi đề nghị Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết những giải pháp đem lại hiệu quả với các tàu sắt đóng theo Nghị định số 67 và giải pháp nào để các tàu cá không tiếp tục dừng hoạt động và các ngân hàng có thể thu hồi được nợ, giải pháp nào để chấn chỉnh tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, hiện nay chúng ta đã phát triển được 1.030 phương tiện, với công suất lớn từ 800 mã lực trở lên. Tuy nhiên, hiện nay còn 55 chiếc tàu đóng theo Nghị định số 67 này nằm bờ không ra khơi được.

“Có nhiều nguyên nhân như đánh bắt không hiệu quả, một số chủ tàu không có điều kiện hoạt động rất muốn chuyển đổi. Từ đó, ngư dân không tích cực tham gia, dẫn đến câu chuyện có hơn 30% tàu đến kỳ bảo dưỡng nhưng không đi bảo dưỡng” Bộ trưởng nói.

Vì thế, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành ngay một nghị quyết thay đổi đó là Nghị định 17. Theo đó, ai có đủ điều kiện ra khơi, ai có năng lực, ai có kinh nghiệm, ai có tiềm lực thì tự người đó đóng và Nhà nước hỗ trợ một lần, đóng xong con tàu Nhà nước hỗ trợ tối đa 35%, với trị giá từ 6-8 tỷ đồng tùy loại công suất. Từ năm 2018 chúng ta chuyển hẳn sang dạng hỗ trợ này và đến nay đã có 40 chiếc, trong đó có 30 chiếc đã đóng xong, đi vào hoạt động.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo 28 tỉnh, thành phố tổng kết sâu sắc việc thực hiện Nghị định 67. Trong tháng 12 tới, Chính phủ sẽ chỉ đạo tổng kết tất cả 28 tỉnh, thành phố để đưa ra các quyết sách riêng, xây dựng, hoàn thiện những cơ chế, chính sách để khuyến khích ngư dân.

Thống đốc Lê Minh Lương trả lời tại phiên chất vấn.

Trả lời thêm về vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng cho biết, hiện nay tổng dư nợ cho vay theo Nghị định số 67 khoảng 10.500 tỷ đồng và nợ xấu hiện nay là 33%.

Từ cuối năm 2018, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động báo cáo Thủ tướng và có chỉ đạo các bộ, ngành, cùng với các địa phương liên quan để triển khai các biện pháp. “Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng trong thẩm quyền của mình tiến hành các giải pháp như cơ cấu lại thời hạn trả nợ và trên thực tế đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho rất nhiều những khách hàng nông dân, ngư dân vay vốn. Chúng tôi ưu tiên tập trung thu nợ gốc trước và nợ lãi sau, thực hiện cơ chế hỗ trợ để chuyển đổi chủ tàu”, ông Lê Minh Hưng nói.

Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước có các giải pháp để xử lý chênh lệch giữa giá trị thực tế của tàu được định giá lại và dư nợ của chủ tàu cũ ở thời điểm bàn giao; Hướng dẫn bổ sung các giải pháp để hỗ trợ lãi suất đối với chủ tàu mới khi nhận lại toàn bộ khoản nợ vay, bao gồm cả nợ quá hạn và nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Tuy nhiên, trước những diễn biến tình hình nợ xấu còn tiếp tục phát sinh, cuối tháng 10, Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo Thủ tướng để chỉ đạo các bộ, ngành, trước hết là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ tham mưu cho Chính phủ để phối hợp với các địa phương rà soát lại quy hoạch phát triển tàu cá gắn với nguồn lợi thủy sản và các nhóm nghề và ngư trường khai thác, hướng dẫn ngư dân và các địa phương để tổ chức lại sản xuất, hoạt động khai thác một cách hiệu quả và bền vững hơn.

“Chúng tôi kiến nghị Thủ tướng đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố triển khai chỉ đạo của Thủ tướng đã có từ cuối năm 2018. Trong đó, tập trung phối hợp với ngành ngân hàng để rà soát các trường hợp. Trong những trường hợp bất khả kháng thì tiếp tục hỗ trợ để cùng với ngành ngân hàng cơ cấu lại nợ. Trường hợp khác có biểu hiện ỷ lại, chây ỳ thì cũng phối hợp với ngành ngân hàng để tiến hành thu hồi nợ”, Thống đốc nói.

Tái cơ cấu ngành, tiến tới giảm dần hiện tượng được mùa mất giá

Trả lời câu hỏi của đại biểu Chau Chắc, An Giang về giải pháp để ổn định giá lúa còn bấp bênh, Bộ trưởng nói, ngành lúa gạo rủi ro và hiệu quả kinh tế không cao. Bộ trưởng cho rằng, nguyên nhân khách quan là hiện nay có có 3,5 tỷ/7 tỷ người trên thế giới ăn gạo với dung lượng hàng hóa là 36 triệu tấn với 32 tỷ USD/năm về thương mại. Các cường quốc đều tập trung cạnh tranh ở chuỗi giá trị này. Do đó, đây là áp lực tạo nên cho hạt gạo hiệu quả thấp, rất bấp bênh.

Trước tình hình đó, Quốc hội đã có Nghị quyết bảo vệ diện tích đất lúa. Chủ trương về lâu dài là giảm dần diện tích đất lúa, hiện nay có 7,8 triệu ha canh tác và 4,1 triệu ha diện tích, tới đây sẽ đề xuất tới Quốc hội cho giảm hẳn nửa triệu hécta đất, giảm 5-6 triệu tấn thóc, giảm 3-4 triệu tấn gạo. Trên cơ sở, chúng ta vẫn bảo đảm cho an ninh lương thực trong 20 năm nữa, tuy nhiên sẽ nhường dư địa để phát triển cây trồng khác, sản xuất khác hiệu quả hơn, đó là về lâu dài. Còn về trước mắt chúng ta sẽ tập trung tái cơ cấu theo hướng: Một là ưu tiên những nhóm giống để phù hợp với phân khúc thị trường; hai là chú ý giá trị của ngành lúa gạo cao lên.

"Chính phủ đã yêu cầu lúa gạo không còn chỉ là gạo bán mà gạo cũng phải trở thành một thực phẩm dược phẩm. Thí dụ dầu cám gạo có giá trị cao hơn cả sản lượng gạo tự nhiên, chúng ta phải tập trung với hướng này. Các doanh nghiệp đang cùng với bà con nông dân cùng với các vùng miền, đặc biệt là đồng bằng sông Cửu Long đang đi theo hướng này. Vừa qua, rất mừng là Quảng Trị đã có mô hình 600 ha lúa gạo hữu cơ, với mục đích phát triển những gì tinh túy nhất của hạt gạo để bảo đảm cho chuỗi giá trị hạt gạo lớn hơn”, Bộ trưởng nói.

Cũng trả lời câu hỏi của đại biểu Ngô Thanh Danh, Đắk Nông về giải pháp cho việc phục hồi hay chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, tránh "được mùa thì mất giá được giá thì mất mùa", Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, chúng ta cố gắng làm sao tổ chức sản xuất chuỗi liên kết để giảm dần hiện tượng được mùa mất giá. Những năm gần đây Việt Nam đang tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp, kinh tế nông nghiệp và chúng ta đang đi theo chiều hướng tích cực.

“Tổng diện tích đất canh tác Việt Nam chỉ có 10 triệu hecta, trừ 14 triệu hecta rừng thì chúng ta đã tạo ra một sức sản xuất đến mức độ lương thực 45 triệu tấn, thịt 5,5 triệu tấn, cá là 8 triệu tấn, cây công nghiệp... đều nhất thế giới về sản lượng. Do đó, về tổng quan, sức sản xuất rất lớn. Tuy nhiên, bất cập nhất hiện nay của Việt Nam là khâu chế biến và tổ chức thương mại. Tới đây nếu không đầu tư vào chế biến thì không thể nào dập được chuyện hôm nay được, ngày mai lại mất”, Bộ trưởng nói.

* [Infographic] Phiên chất vấn - Kỳ họp thứ tám, Quốc hội khóa XIV

NHÓM PHÓNG VIÊN - Ảnh: DUY LINH

Quốc hội phê duyệt Đề án tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
Tước danh hiệu Thượng tá công an dùng bằng giả
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại Hà Nội
TP Hà Nội và tỉnh Thanh Hoá đẩy mạnh hợp tác, phát triển
Trao giải lần thứ 2 Cuộc thi trắc nghiệm “Tìm hiểu 90 năm lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam”
Đồng chí Trần Quốc Vượng dự Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc tại Bắc Kạn
Sinh viên Việt Nam tại LB Nga kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam
Già làng Keo Ônl
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị cho ý kiến về Ðề án tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận số 48-KL/TW và Kết luận số 60-KL/TW của Bộ Chính trị khóa X về xây dựng, phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế và TP Buôn Ma Thuột
Khai mạc Ngày hội thắm tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào
Khai trừ Đảng nữ Đại úy công an gây náo loạn tại sân bay
Ban Bí thư thi hành kỷ luật tập thể, cá nhân có vi phạm tại tỉnh Khánh Hòa
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp; Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đón, hội đàm với Chủ tịch Hạ viện Kazakhstan
Giải thưởng đi thăm Trường Sa tại Liên hoan Báo cáo viên toàn quốc
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch Hạ viện Kazakhstan