Dự án y tế học đường năm 2012 của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Giữ thẳng những cây non

Thứ Năm, 24/01/2013, 03:00:00
 Font Size:     |        Print
 

Cong vẹo cột sống trẻ em - một nguy cơ hiện hữu.
Hè năm nào, Bệnh viện Hữu nghị Việt Ðức cũng tiếp nhận hàng trăm ca bệnh trẻ em bị cong vẹo cột sống. Theo kết quả nghiên cứu chưa đầy đủ của Dự án y tế học đường, tỷ lệ mắc bệnh này ở học sinh tiểu học cả nước gần đây đã lên tới 30,8%, và còn có nguy cơ tăng thêm trong tương lai.

Oằn cong trăm nỗi

Chị Lan (Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ tâm tư một cách bàng hoàng, thảng thốt: "Trước đây, khi cháu còn nhỏ, tôi cũng không để ý nhiều đến cột sống của con, vì cháu khá bụ. Dạo này, mỗi lần cháu ngồi học bài, người nằm bò ra bàn, vẹo hẳn sang một bên, mắt dí sát vào bàn học, tôi mới lật đật đưa cháu đi khám bệnh. Các bác sĩ kết luận: cháu chớm bị cong vẹo cột sống".

Bệnh cong vẹo cột sống có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, đối với cong vẹo cột sống học đường, nguyên nhân chủ yếu là do bàn ghế không đạt chuẩn, không phù hợp với lứa tuổi, thiếu bàn ghế hoặc lớp học thiếu sáng, tư thế ngồi học sai, học thêm nhiều nên phải xách cặp quá nặng một bên...

Theo quy định, ghế học phải tách rời với bàn học. Tuy vậy, ở rất nhiều trường tiểu học bán trú ngay tại Thủ đô Hà Nội, học sinh vẫn phải học loại bàn liền ghế (để sau giờ học sáng, các em lật bàn học ra và ghép lại thành chỗ ngủ buổi trưa cho tiện). Quy định khác là bàn ghế phải phù hợp với tầm vóc của đa số học sinh và có thể bố trí đồng thời nhiều cỡ số trong một phòng học, nhưng trên thực tế, hầu hết các trường tiểu học ở Hà Nội hiện nay đều sử dụng chung một loại bàn ghế cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 - một khoảng thời gian dài khi chiều cao các em phát triển đáng kể. Theo số liệu của Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, trong 16 tỉnh thí điểm, chỉ có 40% bàn ghế đạt chuẩn.

Lớp học thiếu sáng hay cặp sách quá nặng và xách lệch một bên cũng là những tác nhân gây cong vẹo cột sống. Ngoài sách vở những môn bắt buộc ở trên lớp, tới cả chục cuốn mỗi ngày, một số em còn mang theo truyện, đồ ăn vặt, áo khoác, thậm chí chăn mỏng đắp buổi trưa lúc thời tiết giao mùa. Ở một số nơi, các thầy cô đã có giải pháp là cho phép học sinh để lại toàn bộ sách giáo khoa tại lớp, đến cuối tuần mới mang về. Tuy vậy, đó cũng chỉ là "giải pháp tình thế", chưa thể được áp dụng rộng rãi, nên kết quả vẫn rất hạn chế.

Nói cho đúng thì lỗi không hoàn toàn thuộc về phía nhà trường. Nhiều gia đình do thiếu điều kiện cũng không bảo đảm cho trẻ em có bàn ghế học tập đúng quy cách. Một số ít trẻ em, do điều kiện gia đình, phải lao động quá sớm nên cũng mắc bệnh. Hơn nữa, hiện nay học sinh ở các thành phố, đô thị lớn quá thiếu chỗ vui chơi, rèn luyện sức khỏe sau giờ học. Ða phần các em giải trí bằng cách đọc truyện, xem ti-vi, chơi game trên máy tính nên ít vận động, chơi thể dục thể thao...dẫn đến việc cơ thể không có cơ hội phát triển toàn diện hoặc tự cân bằng.

Những hệ quả đi kèm với chứng cong vẹo cột sống có thể khiến bất cứ bậc làm cha, làm mẹ nào cũng phải rùng mình: chèn ép hệ tuần hoàn và hô hấp; gây triệu chứng suy tim hoặc rối loạn thông khí ở phổi, ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ sau này. Tuổi phát hiện vẹo cột sống càng nhỏ thì mức độ tiến triển vẹo càng nặng, càng để lại hậu quả nặng nề cho trẻ về sau và càng khó điều trị. Khi trưởng thành, trẻ bị cong vẹo cột sống có thể bị thấp đi khoảng từ 5 đến 6cm, và dĩ nhiên sẽ bị tác động nặng nề đến sự tự tin vào bản thân. Bệnh cong vẹo cột sống từ 10 đến 20 độ có thể khắc phục bằng luyện tập, từ 25 đến 30 độ trẻ phải mặc thêm áo nẹp, trên 50 độ sẽ phải phẫu thuật...

Ðể giữ thẳng cây non

Chắc chắn, không ai muốn đứa con yêu quý của mình phải đối mặt với những nguy cơ đó. Muốn ngăn ngừa và giảm tỷ lệ học sinh bị cong vẹo cột sống, cần có sự đồng lòng và kết hợp chặt chẽ giữa cha mẹ học sinh và nhà trường.

Từ những nguyên nhân kể trên, các bậc cha mẹ có thể giúp đỡ con cái bằng cách đề ra chế độ học tập, vui chơi, lao động hợp lý, vừa sức. Ở nhà, ngoài hệ thống chiếu sáng chung, gia đình cũng cần trang bị đủ ánh sáng ở góc học tập cho các em. Hãy để các em sử dụng cặp có hai quai, và nhắc các em đeo đều hai vai, tránh đeo lệch về một phía. Hãy bảo đảm chế độ dinh dưỡng của các em có đủ prô-tê-in, chất khoáng và vi-ta-min. Hãy đưa các em đi khám sức khỏe định kỳ sáu tháng/lần để phát hiện và điều trị kịp thời khi chớm bệnh.

Ở lớp, ngoài các điều kiện bắt buộc về bàn học và ánh sáng, nhà trường có thể nghiên cứu các giải pháp để học sinh luôn có được giờ nghỉ giải lao giữa các tiết học, phân bổ khối lượng kiến thức để trọng lượng cặp sách không vượt quá 15% trọng lượng cơ thể học sinh. Các em cũng cần được chú trọng đến những hoạt động ngoại khóa, nhằm nâng cao khả năng tự hoàn thiện về mặt thể chất...

Nhưng, trên hết, để bảo đảm rằng những mầm non của đất nước không sớm bị cong oằn bởi quá nhiều tác động, có lẽ đã đến lúc cần sự quan tâm được cụ thể hóa bằng hành động từ những cấp cao nhất (chứ không chỉ là những nỗ lực đơn lẻ từ nhà trường hay phụ huynh), nhằm thật sự tạo nên một môi trường giáo dục hoàn hảo, nâng đỡ sức vươn cho thế hệ tương lai...

* Bác sĩ Nguyễn Lê Bảo Tiến, Viện Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Ðức: Cong vẹo cột sống là sự biến dạng làm cột sống cong từ bên này sang bên kia. Nhìn từ phía sau cột sống của trẻ vẹo có thể hình chữ S hoặc chữ C. Vẹo cột sống có thể chia theo nguyên nhân: cong vẹo cột sống bẩm sinh, bệnh lý thần kinh cơ và vẹo cột sống vô căn. Trong đó, cong vẹo cột sống vô căn thường gặp nhất chiếm khoảng 65%, vẹo bẩm sinh chiếm 15% còn lại là 10% do thứ phát của bệnh lý thần kinh cơ.

LINH LINH
Theo: