Ngăn chặn tình trạng trục lợi từ lễ hội

Chủ Nhật, 12/02/2017, 06:46:16
 Font Size:     |        Print
 

Nạn đốt vàng mã vẫn diễn ra tràn lan ở đền Bà Chúa Kho. Ảnh: Minh Phú

Mặc dù ngành văn hóa, các cơ quan chức năng đã thực hiện nhiều giải pháp để quản lý, nhưng mùa lễ hội năm nay vẫn tái diễn nhiều hình ảnh xấu xí, lộn xộn và phản cảm. Vì vậy, trả lại vẻ đẹp thuần khiết vốn có cho các lễ hội, vẫn tiếp tục là niềm mong mỏi.

Lễ hội… làm kinh tế

Hội Lim (huyện Tiên Du, Bắc Ninh) được tổ chức trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng (Âm lịch) là lễ hội truyền thống lớn, với “đặc sản” là những canh hát quan họ thu hút đông đảo người dân từ nhiều địa phương trong cả nước. Thế nhưng, từ nhiều năm qua, những nét đặc sắc của lễ hội này đã bị giảm sút do nhiều yếu tố, trong đó có hiện tượng trục lợi từ lễ hội, chặt chém, liền chị hát quan họ ngả nón xin tiền. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đức Thuần, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Lim, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội Lim cho biết: “Từ nhiều năm qua chúng tôi đã quán triệt khi hát không được xin tiền. Năm nay chúng tôi làm chặt chẽ hơn. Đó là vấn đề rất phản cảm và chúng tôi quyết tâm thực hiện nghiêm. Các hộ bán hàng cũng phải mua thùng nhựa để đựng rác thải, bảo đảm vệ sinh trong những ngày lễ hội diễn ra”.

Theo tìm hiểu của phóng viên, trong ngày đầu (12 tháng Giêng), lễ hội diễn ra khá bình yên, trật tự, không có cảnh xô đẩy, chen lấn, ăn xin… dịch vụ cho thuê quần áo quan họ để chụp ảnh rất sôi động. Thế nhưng trước khi Lễ hội Lim chính thức diễn ra, Ban tổ chức đã cử người chia các ô bán hàng cho các hộ dân trên đường dẫn vào đồi Lim, địa điểm chính của lễ hội. Có mặt tại đây, chúng tôi chứng kiến việc chia ô diễn ra khá lộn xộn, nhiều hộ to tiếng, cãi vã. Một số hộ được phân ô đã bán lại suất cho hộ khác kinh doanh với giá cao gấp mấy lần giá ban đầu. Lý giải về điều này, ông Thuần cho hay: “Việc cho thuê chỗ được thông báo công khai, người dân địa phương ai đến trước thì được giải quyết trước. Những hộ to tiếng có thể do đến sau, không được vị trí đẹp!”. Ông Thuần cũng khẳng định thêm, lễ hội là của dân, với tinh thần phục vụ. Việc phân ô để cho người dân thuê lại, là nhằm có thêm kinh phí tổ chức các hoạt động lễ hội, tổ chức thi các trò chơi dân gian.

Cách thị trấn Lim không xa, đền Bà Chúa Kho ở phường Vũ Ninh (TP Bắc Ninh) có cả mùa lễ hội kéo dài chừng ba tháng, từ tháng Chạp của năm cũ đến hai tháng đầu năm sau. Mỗi năm có đến hàng nghìn lượt khách thập phương đổ về “vay mượn” Bà Chúa với quan niệm “đầu năm đi vay, cuối năm đi trả”. Theo tìm hiểu của phóng viên, lễ hội mỗi năm một đông và dịch vụ khấn thuê, lễ mướn, đốt vàng mã hộ khá rầm rộ. Nhiều chủ hàng mời chào khách. Nhiều người lên đến tận đền mời mọc khách sử dụng dịch vụ, giá mỗi lần khấn thuê từ 10 đến 20 nghìn đồng, có khi lên đến cả trăm nghìn đồng. Một số khách lễ cho hay, do họ không thể chen được vào ban lễ. Một số khác cho biết phải thuê vì những người khấn thuê nói năng “hoạt”, Bà Chúa dễ nghe thấy. Nói về công tác tổ chức, ông Nguyễn Thành Lập - Trưởng Ban chỉ đạo Lễ hội Bà Chúa Kho cho biết: “Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch từ trước khi lễ hội diễn ra về tất cả các mặt an ninh, môi trường, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, tuyên truyền cho người dân không nhờ khấn thuê, lễ mướn, hạn chế đốt vàng mã. Tuy nhiên, việc cúng bái thuê là nhu cầu có thật của khách, và là việc do người dân và khách thỏa thuận, giá cả tùy tâm, không được chèn ép, chúng tôi cũng không thể cấm được triệt để. Còn chúng tôi tổ chức cho thuê 80 quán bán đồ lễ, thu từ 1,5 đến 2 triệu đồng, một phần nguồn thu đó chúng tôi thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước”.

Trả lại vẻ đẹp cho lễ hội

Tại Hội nghị Tổng kết công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm 2016 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2017, diễn ra vào ngày 10-1-2017, Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện đã nhìn nhận: Hiện tượng thương mại hóa lễ hội khá phổ biến chứ không phải cá biệt, đã làm biến tướng, mất đi ý nghĩa, giá trị của lễ hội. Do vậy, phải quyết liệt ngăn chặn, quản lý thật tốt vấn đề này.

Bước vào mùa lễ hội đầu xuân 2017, rõ ràng những hiện tượng lộn xộn, thương mại hóa, những hình ảnh phản cảm như cướp lộc ở Đền Gióng, Chùa Hương (Hà Nội) vẫn diễn ra. Hiện tượng chen lấn, khấn thuê, gây phản cảm ở đền Bà Chúa Kho vẫn không thể dẹp hoàn toàn. Là người làm công tác văn hóa ở địa phương, ông Nguyễn Chí Thanh, Trưởng Ban quản lý di tích, Phó Ban tổ chức Lễ hội Chùa Hương 2017 cho biết: Chủ đề của lễ hội năm nay nhấn mạnh “Lễ hội kỷ cương, văn minh du lịch” là để tập trung khắc phục những tồn tại của các mùa lễ hội trước, nhằm siết chặt kỷ cương, trật tự và hướng dẫn du khách thực hành nếp văn minh du lịch. Thực tế cho thấy những biểu hiện tiêu cực đã có chiều hướng giảm, công tác tổ chức quy củ, bài bản hơn trước; song ngay từ trước ngày khai hội (mồng 6 tháng Giêng) vẫn có tình trạng các nhà hàng bày bán thịt động vật hoang dã với những lời quảng cáo là thịt thú rừng; không có du khách nào lên đò được mặc áo phao, tình trạng nhồi nhét hành khách lên đò vẫn đáng cảnh báo. Theo quy định, mỗi đò chỉ chở từ 15 đến 20 người, nhưng rất nhiều đò chở quá tải, có khi lên đến 40 người.

Theo ý kiến của nhiều nhà văn hóa, ngoài chuyện dùng lễ hội “làm kinh tế”, thì nhiều năm qua đã diễn ra tình trạng trục lợi thần linh. Như chuyện “vay- trả” tại đền Bà Chúa Kho, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Khắc Bảo chỉ ra, chuyện thờ và xin ơn là hoạt động tâm linh, cần được gìn giữ. Nhưng không thể làm một cách thái quá, cứ “vay” thật nhiều và hy vọng là sẽ “trúng đậm”. Ngay như ông Nguyễn Thành Lập - Trưởng Ban chỉ đạo Lễ hội Bà Chúa Kho cũng khuyến cáo: “Con người không thể trục lợi từ tâm linh, thánh thần. Để có của cải thì mỗi người phải tính toán làm ăn, chịu khó, tuân thủ pháp luật và tin là có đấng phù trợ. Chứ không phải cứ lười nhác, ngồi đó mà tài lộc đến với mình đâu”.

Phú Xuyên - Dương Quang

Chia sẻ