Sông Nhuệ “tắc” đến bao giờ?

Chủ Nhật, 23/04/2017, 03:06:27
 Font Size:     |        Print
 

Hàng trăm công trình vi phạm hành lang sông Nhuệ tại xã Tả Thanh Oai.

Sông Nhuệ là con sông quan trọng góp phần vào việc thoát lũ, tưới tiêu cho hơn 10 quận nội, ngoại thành Hà Nội. Thế nhưng nhiều năm qua, hành lang bảo vệ sông bị lấn chiếm, dòng nước ô nhiễm nghiêm trọng. Buông lỏng quản lý ở cấp cơ sở là lý do chính khiến lòng sông nghẹn ứ.

Nạn lấn sông làm nhà

Lội xuống lòng sông Nhuệ đoạn chảy qua xã Hữu Hòa và Tả Thanh Oai (huyện Thanh Trì), nước bốc mùi tanh nồng nặc. Thật khó tưởng tượng được dòng sông này vốn rộng thênh thang, tàu thuyền từng một thời đi lại buôn bán. Nay thì sông chỉ hẹp như con kênh, dọc hai bên bờ, hàng trăm nhà kiên cố, nhà tạm, lều lán của người dân lấn chiếm. Có điều lạ là, không ít hộ dân khi được hỏi đã cãi lý: “Chúng tôi đã ở đây từ năm 1980. Đương nhiên có quyền sinh sống!?”. Lại có hộ chống đối khi chính quyền địa phương đến tuyên truyền, vận động tháo dỡ công trình vi phạm: “Thì tôi cứ nghĩ đó là đất hoang, chẳng của ai cả”.

Là cán bộ địa phương đang tích cực tuyên truyền vận động người dân tháo dỡ nhà tạm, lều lán, ông Tưởng Văn Chúc - Chủ tịch UBND xã Hữu Hòa, khẳng định, tất cả các công trình xây dựng tạm bợ dọc bờ sông Nhuệ trên địa bàn đều vi phạm hành lang bảo vệ sông, còn chiểu theo Luật Đất đai thì đều thuộc diện lấn chiếm. Ông Chúc cũng chia sẻ câu chuyện, từ mười năm trước có hơn 10 hộ dân xây dựng nhà trong làng, đến gặp chính quyền mượn đất rìa sông làm nhà ở tạm, nhưng sau khi được tạo điều kiện, các hộ dân lại quay ra xây nhà và cố tình chây ỳ không thực thi khi chính quyền yêu cầu trả lại hiện trạng đất. Việc thực hiện Năm kỷ cương hành chính 2017 và Kế hoạch giải quyết vi phạm về trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị, công cộng, là cơ hội để địa phương “đòi” lại hành lang sông Nhuệ đã bị lấn chiếm nhiều năm, ông Chúc nói. Tính đến đầu năm 2017, các ban, ngành đoàn thể của xã đã phối hợp, tuyên truyền tháo dỡ được 20 công trình. Song, đó vẫn là con số quá nhỏ so với hơn 200 công trình lấn sông.

Thực tế trên cũng diễn ra tại xã Tả Thanh Oai, từ nhiều năm nay vẫn tồn tại 369 trường hợp lấn sông, chưa kể các hộ phát sinh, “giằng co” với chính quyền xã bằng cách nay đập, mai dựng, hoặc “chặt” đằng trước lấn đằng sau. Nhiều hộ dân và chính quyền xã cho biết, đây là vấn đề do “lịch sử để lại”, nhiều năm chưa xử lý dứt điểm. Thậm chí không ít hộ thừa nhận do đời cha ông lấn đất làm nhà tạm, hứa sẽ chấp hành việc di dời, nhưng còn nghe ngóng, chờ các hộ chung quanh tháo dỡ mới chấp hành.

Đừng để sông “nghẹn” thêm nữa

Lãnh đạo các địa phương và cả những người dân đều nhận thấy dòng Nhuệ Giang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến dòng chảy và đời sống hàng chục vạn dân. Thế nhưng, với tổng chiều dài gần 64km, điểm đầu của sông là cống Liên Mạc (quận Bắc Từ Liêm) đến Ứng Hòa, có tới hơn 4.000 trường hợp “xà xẻo” hành lang bảo vệ sông, số lượng bị xử lý rất ít. Trong đó, tồn tại những điểm “nóng” là phường Trung Văn, Mỹ Đình 1, Cầu Diễn (Nam Từ Liêm) và xã Tả Thanh Oai (Thanh Trì).

Theo tìm hiểu, từ các năm 1995, 2008, 2011, thành phố Hà Nội đều có những chiến dịch giải tỏa các công trình vi phạm hành lang bảo vệ sông Nhuệ. Tuy nhiên, việc thực thi không triệt để, chỉ một số ít trường hợp bị xử lý, nên khi chiến dịch lắng xuống, người dân lại tái lấn chiếm. Sông Nhuệ chẳng những không được cứu, mà hiện tượng xả rác thải, phế thải công trình xây dựng còn nghiêm trọng hơn khiến dòng chảy thêm nghẹn ứ.

Cũng phải nhìn nhận một số nỗ lực của cơ quan chức năng, như năm 2008, Chính phủ đã có quyết định phê duyệt “Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy đến năm 2020”. Năm 2009, tiếp tục có Quyết định thành lập Ủy ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy để tổ chức chỉ đạo, điều phối liên ngành, liên vùng nhằm thực hiện thống nhất và có hiệu quả các nội dung của Đề án trên. Song, chất lượng nước sông Nhuệ vài năm trở lại đây kém hơn so với những năm trước đó.

Ngoài sự quan tâm của Chính phủ, sông Nhuệ còn được phân công cho một đơn vị chuyên trách quản lý là Công ty TNHH Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ. Ngoài ra, còn có nhiều đơn vị có trách nhiệm bảo vệ hành lang, mặt nước như Chi cục Thủy lợi, các sở, ngành, quận, huyện và cấp phường, xã. Nhưng với cung cách quản lý còn lúng túng, thiếu quyết liệt thì đến bao giờ mới “đòi” được hành lang sông Nhuệ, cải tạo dòng nước? Ông Nguyễn Tiến Hưng - Chủ tịch UBND xã Tả Thanh Oai, chỉ nói: “Chúng tôi sẽ làm dần từng bước. Tôi chỉ ước có một dự án lớn của thành phố giải quyết dứt điểm vấn đề này”.

Làm việc với lãnh đạo huyện Thanh Trì, được biết, nhiều năm hành lang bảo vệ sông không được cắm mốc chỉ giới, việc quản lý đất đai khó khăn do có nhiều dạng lấn chiếm, nhiều hộ có sổ đỏ từ thời Pháp. Sau rất nhiều kiến nghị từ các địa phương, việc cắm mốc chỉ giới mới được thực hiện vào đầu năm 2014, và ngày 8-10-2014, UBND thành phố Hà Nội mới có Quyết định 5168/QĐ-UBND về việc phê duyệt chỉ giới hành lang bảo vệ công trình thủy lợi sông Nhuệ, bàn giao cho Công ty TNHH Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ và các xã, phường có sông Nhuệ chảy qua để quản lý.

Ông Nguyễn Mạnh Hiến, Phó Trưởng phòng Tài nguyên - Môi trường Thanh Trì, nhấn mạnh: “Vì nhiều điều kiện khó khăn, nên trong các biện pháp, chúng tôi chỉ vận động người dân tự tháo dỡ công trình vi phạm, chứ không cưỡng chế do quá nhiều vướng mắc từ trước đó mà chúng tôi phải chờ hướng dẫn cụ thể hơn của thành phố”.

Tại một trong những địa phương xảy ra tình trạng lấn chiếm nghiêm trọng là quận Nam Từ Liêm, phóng viên Báo Nhân Dân cuối tuần đã nhiều lần liên hệ với lãnh đạo quận Nam Từ Liêm để tìm hiểu thông tin, song chưa nhận được sự hợp tác thỏa đáng. Cần nhắc lại, tại Quyết định 5168/QĐ-UBND, lãnh đạo TP Hà Nội cũng giao cho các địa phương phải quản lý chặt chẽ, xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm phạm vi bảo vệ công trình. Ấy thế nhưng, Dự án kè bờ sông Nhuệ đã được triển khai từ năm 2015 nhưng hết sức chậm chạp, các địa phương còn lúng túng, buông lỏng quản lý. Sông Nhuệ sẽ còn “tắc” đến bao giờ, nếu các địa phương không quyết liệt xử lý sai phạm, các đơn vị chức năng không phối hợp cải thiện mặt nước, tổ chức di dời các hộ dân lấn chiếm? Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi Hà Nội cho rằng, tình trạng lấn chiếm trên sông Nhuệ rất nghiêm trọng, đòi hỏi chính quyền các địa phương có sông Nhuệ chảy qua phải nâng cao tính trách nhiệm trong quản lý.

Việc cứu sông Nhuệ, không thể chậm trễ hơn.

HẢI MIÊN - VĂN LÝ

Chia sẻ