“Ông tàu ngầm” với niềm say mê khoa học

Thứ Sáu, 29/09/2017, 21:31:40
 Font Size:     |        Print
 

Ông Hòa trong lần chạy thành công tàu ngầm Hoàng Sa.

Mấy năm nay, người ta gọi ông là “ông tàu ngầm” thay cho cái tên cha sinh mẹ đẻ. Cũng bởi ông làm việc không ai dám làm: chế tạo tàu ngầm. Không ít người ái ngại nhìn ông với ánh mắt dành cho một… gã khùng; ông biết rõ điều đó, và cũng tự nhận mình là kẻ bất bình thường. Song càng tiếp xúc, tôi càng thấy ông tỉnh táo, cái tỉnh của một người làm khoa học, một kỹ sư chế tạo máy từng nhận bằng đỏ tại CHDC Đức (cũ).

Ban ngày làm chuồng gà, ban đêm nghiên cứu chế tạo máy

Hơn mười năm trước, kỹ sư Nguyễn Quốc Hòa (Giám đốc Công ty Cơ khí Quốc Hòa) đã nổi tiếng vì là người Việt Nam đầu tiên thiết kế, chế tạo thành công máy in cuốn công nghệ Flexo dùng cho ngành in ấn, sản xuất bao bì, giấy vở học sinh.

Ngược thời gian về năm 1992, bấy giờ kỹ sư Hòa thành lập Công ty giấy Thái Bình, đến năm 2000 thì chuyển mục tiêu sản xuất, kinh doanh nên đổi tên thành Công ty TNHH Cơ khí Quốc Hòa như ngày nay. Trước đây, ngành giấy vở ở ta chủ yếu sử dụng máy kẻ dòng bán thủ công khá lạc hậu. Cũng từng có vài máy in cuốn được nhập dưới dạng viện trợ, song vì nhiều lý do mà chúng không được đưa vào hoạt động thường xuyên. Sau đó, cũng có doanh nghiệp đầu tư, nhập máy in cuốn về. Thế nhưng vào thời điểm đầu những năm 2000, giá thành của loại máy đó vẫn khá cao: 14 tỷ đồng với máy mới và 2,5 tỷ đồng với máy cũ. Ngay khi chuyển từ sản xuất giấy vở sang chế tạo cơ khí, ông Hòa đã thiết kế và chế tạo thành công máy cắt, kẻ tự động liên hoàn - cắt và kẻ trực tiếp trên cuộn giấy (thay vì xong công đoạn này lại phải chuyển sang máy khác để làm công đoạn tiếp theo). Bấy giờ, việc ông Hòa chế tạo ra chiếc máy đó được ví như cuộc cách mạng sản xuất của ngành giấy vở nước ta; rất nhanh chóng, tất cả các cơ sở sản xuất giấy vở trong nước đều sử dụng loại máy này.

Trong đầu người làm nghề chế tạo máy, dường như luôn xuất hiện những yêu cầu về sự hoàn thiện, hiện đại máy móc. Tuy đã chế tạo được loại máy làm thay đổi hoàn toàn ngành công nghiệp giấy, song kỹ sư Hòa vẫn nhận thấy máy in cắt của mình còn nhiều hạn chế. Oái oăm, ông “thấy” điều đó đúng dịp công ty của ông làm ăn thua lỗ, toàn bộ gia sản đã dồn trả ngân hàng mà vẫn chưa hết nợ. Ông kỹ sư “râu chổi xể” đã khẳng định bản lĩnh, làm lại từ đầu bằng việc lập tổ cơ khí làm… chuồng gà, chuồng vịt, giậu sắt, cổng, cửa… Thế nhưng, suốt những ngày ông kỹ sư chế tạo máy ấy phải làm chuồng gà, chuồng vịt…, việc hoàn thiện máy in cắt tự động vẫn thường trực trong tâm trí ông.

Năm 2002, vượt qua mọi khó khăn còn bộn bề trước mắt, ông Hòa đã đi vay vốn để ban ngày đi làm chuồng gà, ban đêm nghiên cứu thiết kế và chế tạo máy in cuốn tự động sử dụng công nghệ in Flexo - một công nghệ được dùng rộng rãi trên thế giới để in các loại sản phẩm có số lượng rất lớn như vở viết, sổ tay, nhãn hàng hóa, phong bì…

“Vua” máy in, máy cắt giấy

Sau một năm vừa làm chuồng gà kiếm sống vừa nghiên cứu, năm 2003, kỹ sư Hòa đã chế tạo thành công máy in cuốn. Song ba chiếc máy đầu tiên bán đi rồi lại phải mang về sửa, vì khi chạy thử thì tốt, nhưng khi đưa vào vận hành sản xuất liên tục thì còn nhiều vấn đề kỹ thuật không đáp ứng được. Sau những đêm chong đèn nghiên cứu cách khắc phục, đầu năm 2004, những chiếc máy in cuốn công nghệ Flexo đã thật sự đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Ngày trước, trên một máy cuốn chỉ có thể in được một loại sản phẩm, một kích cỡ; nhưng với máy in cuốn công nghệ Flexo “made by Quốc Hòa” này, máy có thể thay đổi được các lô bản, từ đó thay đổi kích thước của tờ in, nên trên một máy cuốn có thể in ra các loại sản phẩm khác nhau. 90% thiết bị, phụ tùng do ông Hòa chế tạo, chỉ có 10% phụ tùng là phải nhập ngoại. Và điều ý nghĩa hơn cả có lẽ là giá trị kinh tế, máy in cuốn “made by Quốc Hòa”, giá thành chỉ bằng 1/3 giá máy nhập từ Trung Quốc.

Ngày ấy ông Hòa nghĩ, với công nghệ máy móc đó, thì cả nước chỉ cần 3-4 cái của ông (cộng với 1 máy nhập khẩu của Nhà máy giấy Bãi Bằng) là đã đủ cho ngành công nghiệp giấy. Nhưng rồi càng ngày các công ty in ấn, giấy vở đến đặt hàng càng nhiều, ông Hòa đã xuất xưởng mấy chục chiếc rồi mà các công ty vẫn tìm đến mua thêm. Đặc biệt nhiều là máy cắt giấy. Mà máy cắt giấy, trước đây chỉ cắt được một kích thước từ cuộn giấy, khi muốn cắt giấy kích thước nhỏ hơn là phải chuyển công đoạn. Ông Hòa đã hoàn thiện máy cắt giấy đến độ, trên cuộn giấy đó, muốn cắt kích cỡ nào cũng được, chỉ cần một lần cắt là xong.

Cỗ máy làm theo đơn đặt hàng.

Bây giờ, ông Hòa vẫn đang sản xuất máy in, nhưng là loại máy kiểu mới, có thêm nhiều cải tiến so với những chiếc trước đây, nhiều công đoạn thủ công nay cũng được máy móc đảm nhiệm. Trước đây, máy in xong phải mang đến máy cắt, sau đó phân loại, đếm, rồi ghim. Nhưng, máy do ông Hòa chế tạo đã tự động được gần như toàn bộ, máy in kết hợp máy cắt. Đầu vào là những bản giấy đã in, đầu ra là tập vở, sổ.

Vừa rồi, ông Hòa còn thiết kế và sản xuất dây chuyền tự động cho một công ty gốm sứ. Toàn bộ các cỗ máy khổng lồ trong nhà xưởng 13 nghìn mét vuông đó, đầu vào là nguyên liệu bùn đất, đầu ra là thành phẩm, các công nhân chỉ làm khâu tráng men và đưa vào lò nung. Ở bản thiết kế, ông Hòa đã hoàn thành đến tận khâu sản phẩm rồi (hoàn toàn không cần công nhân tráng men), nhưng kinh phí của khách hàng không đủ nên ông phải tạm làm tự động đến thành phẩm; khi nào khách hàng cần, ông sẽ “ráp” nốt khâu tự động từ thành phẩm sang sản phẩm.

Đeo đuổi giấc mơ khám phá khoa học

Khi được hỏi: “Hẳn ông phải gửi gắm ít nhiều lý tưởng vào việc chế tạo tàu ngầm?”, ông Hòa cười lớn: “Tôi không nghĩ điều gì to tát đến thế đâu. Tôi làm, chỉ đơn giản là vì tôi thích khám phá khoa học. Những loại máy hay tàu ngầm tôi làm, chỉ “sửng sốt” đối với người Việt ta thôi, chứ trên thế giới thì không có gì lạ lẫm cả”.

Ý tưởng làm tàu ngầm của ông Hòa đã có từ lâu, song ông phải chế tạo máy in, máy cắt để bán khắp nước, rồi ai đặt máy móc gì là ông làm máy móc đó. Ông chế tạo cật lực để bán lấy tiền cho giấc mơ tàu ngầm. Mấy năm trời làm tàu ngầm, ông Hòa quên ăn quên ngủ, râu ria lúc nào cũng tua tủa như chổi xể, và ông già sọp đi. Người ta nói ông khùng, cũng có phần đúng, ông khùng đến mức: Vài bạn bè mới quen hỏi “chị nhà anh đâu?”, ông trả lời cứ như đùa: “Không biết”. Song có ai khùng mà lại vừa ngày đêm chế tạo máy, vừa thu xếp thời gian chăm sóc gia đình được như ông? Bà mẹ già của ông đã ngoài 90, lẫn đến mức mặc một lúc 5 chiếc quần, nên người giúp việc nào cũng ở được 2-3 tháng là bỏ. Thế là suốt quãng thời gian chờ tìm người giúp việc mới, ông Hòa lại làm trọn vẹn vai trò “ô-sin”.

Dạo ông mới làm tàu Trường Sa, có người tìm đến, đề xuất với ông để họ được chung tay gây dựng “Quỹ Tàu ngầm Trường Sa”, ít nhiều đỡ ông được vấn đề kinh phí. Ông hạ kính, ngước nhìn họ mà thủng thẳng: “Sao lại có người còn điên hơn cả mình!”. Có lần chúng tôi đến chơi, gặp cái chân máy quay phim của ông bị gãy, lăn lóc ở góc phòng; một người đề nghị được tặng ông cái chân máy quay mới, ông gạt đi: “Tôi có dùng gì đến nó đâu, bây giờ tôi ít quan tâm đến những thứ như thế lắm”. Lại có người đùa: “Ông cứ làm những thứ khác thường, bây giờ lại không màng sự đời như thế, khéo người ta nghĩ ông có vấn đề mất”. Ông Hòa cười vang.

Rồi người kỹ sư cao lớn, tuổi đã lục tuần ấy lại trầm ngâm: “Lớp trẻ bây giờ thật sự giỏi hơn tôi rất nhiều, nhưng những người trẻ mà tôi từng làm việc cùng, chưa thấy ai làm tử tế, nghiêm túc, đến đầu đến đũa cả. Tôi chế tạo không ngừng, cả những thứ mà mọi người nghĩ là “điên rồ” đó, cũng là muốn phần nào khơi gợi được sự sáng tạo và dám nghĩ, dám làm của lớp trẻ hôm nay”.

UÔNG NGỌC

Chia sẻ