“Độc hành” tìm nhạc

Thứ Bảy, 25/11/2017, 08:13:44
 Font Size:     |        Print
 

Ngón đàn “giông tố”.

Phó An My không lặp lại mình. Nói vậy, là bởi mỗi chương trình, cô đều tìm cho mình một hướng đi mới, cách tiếp cận mới. Mỗi chương trình là một quá trình cảm nhận tinh hoa âm nhạc dân tộc qua cách tiếp cận của nhạc giao hưởng phương Tây.

Học pi-a-nô nhưng yêu tinh hoa âm nhạc dân gian

Phó An My học nhạc từ nhỏ, năm 13 tuổi, cô được cha mẹ cho sang Đức học đàn pi-a-nô tại Trường E.M.Philips Bach và tốt nghiệp xuất sắc năm 1998. Trở về nước, có lẽ, sự tự do quá mạnh mẽ, và cô tới giờ, vẫn là một người nghệ sĩ độc lập thật sự, ngay cả trong việc sản xuất các chương trình riêng của mình mà không có ai tài trợ. Mỗi lần My diễn, bạn bè lao vào giúp, cực kỳ tin tưởng vào tài năng của cô, nhưng cũng chia sẻ với thể loại nhạc mà cô đang theo đuổi - quá kén khán giả. Khi việc thưởng thức những chương trình nghệ thuật đẳng cấp, khái niệm văn hóa bỏ tiền ra mua vé để thưởng lãm nghệ thuật còn là điều xa lạ với nhiều người. Tất cả những điều khó khăn trên, ai cũng ngại khi bước vào tổ chức chương trình, nhưng rồi, mọi chuyện cũng có kết thúc tốt đẹp một cách kỳ lạ - bởi tới đêm diễn, không thể hiểu tại sao, khách tới phủ kín hết chỗ ngồi. Có lẽ, chính sự nhiệt thành tin yêu, và thích nghe tiếng đàn giông tố của Phó An My - nên cứ mỗi mùa, đến hẹn lại lên, Phó An My lại có những người bạn, người khán giả trung thành của mình - họ không nhiều - nhưng thật sự “chất lượng”.


Gió (2016) đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả.

Quay trở lại quá trình làm dự án “Đối thoại” giữa âm nhạc phương Tây và phương Đông, một dự án dài hơi, kéo dài 12 năm và trải qua nhiều chương trình, không chịu ngồi yên một chỗ, không chịu để ngày tháng trôi qua trong vô nghĩa, Phó An My tập trung tìm hiểu âm nhạc văn hóa dân gian. Cô như ngụp lặn trong không gian văn hóa mà theo cô thật rộng lớn, vĩ đại và là kho tàng vô giá. Càng đi sâu vào tìm hiểu, càng cảm nhận được sự sâu sắc.

Cuộc gặp gỡ định mệnh

Cuộc gặp gỡ tiếp theo, mà theo Phó An My, là cuộc gặp gỡ định mệnh, đó là với Đặng Tuệ Nguyên. Anh vốn là nhạc sĩ trẻ đoạt giải top nghệ sĩ sáng tác xuất sắc nhất châu Á năm 2005, theo thể loại giao hưởng thính phòng. Phó An My gọi cuộc gặp này là “cá gặp nước”. Bởi nếu như ý tưởng có, chất liệu có, mà không có người nhạc sĩ sáng tác thể loại giao hưởng thính phòng với các nhạc cụ phương Tây, mang âm hưởng dân gian như Đặng Tuệ Nguyên, thì chắc Phó An My cũng sẽ gặp bế tắc. Đó là sự kết hợp đầy may mắn cho cả hai người, đã đơm hoa kết trái qua nhiều chương trình như Bóng, Lửa, Gió, và lần này, ngày 1-12 tới sẽ là Độc hành.


“Cuộc gặp gỡ định mệnh” để bắt đầu một hành trình…

Tại Bóng (2011), Phó An My đã trình diễn một chương trình nghệ thuật mới mẻ, cô tái hiện lại không gian như buổi hầu đồng, mặc trang phục trong các giá đồng, và ngồi đánh đàn. Qua sáng tác của Đặng Tuệ Nguyên, các chương đàn lúc êm dịu, lúc dữ dội, lúc nồng thắm, và lúc mạnh mẽ… Với sự kết hợp của hát văn, và các nhạc cụ hát văn, Bóng của An My như một luồng gió mang hương vị Tây Âu kết hợp với Á Đông, tạo nên cuộc đối thoại giữa âm nhạc phương Tây và phương Đông.

Không dừng lại ở đó, năm Phó An My làm chương trình Lửa (2014), cô và các đồng nghiệp kết hợp giữa âm nhạc phương Tây đối thoại với tuồng, đặc biệt, lần đầu các trích đoạn của vở tuồng cổ Ngọn lửa Hồng Sơn được tái hiện. Với tiết tấu dồn dập của những ngón đàn pi-a-nô Phó An My, diễn biến tâm trạng vô cùng phức tạp, tính cách âm nhạc đương đại của Đặng Tuệ Nguyên và tính cách nhân vật trong tuồng Ngọn lửa Hồng Sơn được đẩy lên đến tột đỉnh. Đây là tác phẩm đối thoại dài hơi được trình diễn liên tục hơn 60 phút, nhưng qua sáng tác của Đặng Tuệ Nguyên, tuồng đã hòa quyện với âm nhạc đương đại, cùng nâng đỡ nhau và cháy sáng rực rỡ, tác động mạnh vào cảm xúc của người xem.

Năm 2016, Phó An My trở lại với chương trình âm nhạc mang tên: Gió. Lấy cảm hứng từ vở chèo Quan Âm Thị Kính nhưng Gió không theo cốt truyện cổ điển mà sử dụng các phương tiện nghệ thuật đương đại thể hiện nội tâm, tính cách nhân vật qua màn trình diễn song hành giữa pi-a-nô và nghệ thuật chèo cổ. Chương trình thu hút gần một nghìn lượt khách tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả bởi sự cống hiến hết mình của Phó An My và các nghệ sĩ.

Miền cô đơn khắc khoải

Lần này, “Độc hành” (2017) sẽ mở đầu cho chuỗi dự án “Độc thoại” của Phó An My với âm hưởng từ âm nhạc dân gian các tộc người Tày, Nùng vùng Đông Bắc của Tổ quốc. Chuyến điền dã của My và các bạn đã đem lại cho đoàn nhiều cảm xúc và ấn tượng, có đi - sẽ thấy; có gõ - sẽ mở... Vẫn còn rất nhiều giá trị tuyệt vời của văn hóa dân gian các vùng miền như những cánh cửa đang dần khép tuy vẫn mong chờ ai đó tới và tìm kiếm được viên ngọc quý, tinh hoa của văn hóa dân gian. Phó An My chia sẻ rằng:

Tôi rất e sợ một ngày nào đó, các nghệ nhân họ già đi và không còn nữa...

Vâng, ai là người sẽ quan tâm tới những giá trị di sản phi vật thể ấy? Và My - liệu cô có phải là người mãi độc hành trên con đường này?

Nhưng có lẽ, ngọn lửa đồng hành với âm nhạc dân tộc qua cách nhìn, đối thoại, và độc thoại với tiếng đàn pi-a-nô của nghệ sĩ Phó An My, sẽ luôn là nguồn cảm hứng tươi mới khích lệ những thế hệ nghệ sĩ sau cô tiếp bước.

Sau mỗi chương trình, Phó An My lại trở về miền cô đơn trống rỗng của chính cô, và rồi lại như một sự thôi thúc không lý giải, cô lại lên đường, tiếp tục đi tìm những tinh hoa âm nhạc của các vùng miền, khơi lại từ những miền lãng quên để tôn vinh những giá trị đã thấm trải thời gian ấy.

Phó An My sinh năm 1977, cô học pi-a-nô từ năm 5 tuổi. Từng đoạt giải nhất cuộc thi song tấu Piano-Clarinette của Berlin (Đức) năm 1996.

Sắp tới, Phó An My có buổi công diễn chương trình “Độc hành” - mở đầu cho chuỗi dự án “Độc thoại” của cô. “Độc hành” do nghệ sĩ Đặng Tuệ Nguyên sáng tác lấy bối cảnh và cảm hứng từ phong cảnh, đời sống, văn hóa và âm nhạc dân gian của đồng bào Tày, Nùng vùng Đông Bắc. Cùng chơi trong chương trình còn có nghệ sĩ trống giao hưởng Trần Xuân Hòa, Contrabass Đỗ Hải Nam. Đêm nhạc hứa hẹn là một món quà tinh thần âm nhạc đỉnh cao ít thấy trong làng âm nhạc Việt Nam.

KHANG DÂN