Khởi nghiệp tiếp sau sự nở rộ của con số

Chủ Nhật, 08/01/2017, 04:00:45
 Font Size:     |        Print
 

Các bạn trẻ làm việc tại không gian làm việc chung "Up Co-working space" - Trung tâm Công nghệ Bách khoa Hà Nội. Ảnh: ÐĂNG KHOA

Năm 2016 đánh dấu sự nở rộ của phong trào khởi nghiệp khi nhận được sự quan tâm lớn của cả hệ thống chính trị. Xét từ góc độ khơi gợi nguồn vốn xã hội, chương trình khởi nghiệp vừa là mục tiêu, vừa là phương thức, phương tiện để thực hiện ba đột phá chiến lược được Ðảng và Nhà nước xác định là thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

Hẳn rất nhiều người không thể quên, trong một lần đối thoại với thanh niên về khởi nghiệp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có một câu nói chạm đến trái tim nhiều người: "Làm sao để con cháu của nông dân, công nhân, người nghèo đều có cơ hội học tập, tiến thân, có cơ hội trở thành lãnh đạo của đất nước trong tương lai. Vì các bạn không chỉ là tiềm năng, là tương lai mà còn là động lực quyết định đến vận mệnh của dân tộc Việt Nam chúng ta…". Tạo nên một thế hệ trẻ mang trong mình khát vọng khởi nghiệp và được chắp cánh bởi môi trường kinh doanh mang tính hậu thuẫn cũng chính là con đường để huy động mọi nguồn vốn xã hội một cách chủ động và tự nguyện. Thực tế ở nhiều quốc gia đã chứng minh, nơi nào chú trọng đúng mức đến nguồn vốn xã hội, nơi đó sẽ phát triển thịnh vượng.

Khởi nghiệp được hiểu đúng bản chất, không chỉ là thiết lập các mô hình, ý tưởng sản xuất, kinh doanh. Ðó có thể là khởi sự hành động trong các lĩnh vực khác nhau, hướng tới phục vụ cộng đồng, xã hội, giải quyết bài toán về con người và sự phát triển bền vững. Do vậy, giá trị của khởi nghiệp không chỉ là thành công tài chính của dự án kinh doanh mà còn là giá trị về xã hội, về tính nhân bản, đem lại sự khác biệt, được xã hội tôn trọng.

Hơn lúc nào hết, phong trào khởi nghiệp đang lên rất mạnh, ngày càng có nhiều người hiểu hơn và có cái nhìn rất tích cực về khởi nghiệp. Ðã hình thành xu thế nhiều bạn trẻ không phân biệt đến từ nông thôn, hay thành thị, muốn xông pha tham gia các hoạt động xã hội, phong trào tình nguyện. Sự khởi nghiệp có thể bắt đầu từ một ý tưởng sáng tạo về kinh doanh hay công nghệ, hay một ý tưởng giải quyết bài toán xã hội trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nông nghiệp đến dịch vụ, xóa đói giảm nghèo, môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, giáo dục, y tế… Một điểm dễ nhận ra là vai trò của sự chủ động của doanh nghiệp khi tạo ra ý tưởng đột phá - khởi nghiệp, tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp để phát triển, đồng thời luôn phải tự thay đổi để vận động theo những biến động của xã hội.

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo môi trường cho khởi nghiệp phát triển. Nếu như năm 2015, các nhà đầu tư còn âm thầm và lặng lẽ thì sang năm 2016 họ bước vào cuộc chơi với tâm thế chủ động. Không những vậy, họ tập trung lại, gắn kết hơn nhờ đó sức lan tỏa cũng rộng hơn. Những hồ sơ của các dự án khởi nghiệp Việt Nam cũng được cải thiện tốt dần lên xét trong tương quan so sánh với khởi nghiệp của các nước trong khu vực. Do đó, Việt Nam đã trở thành điểm sáng để các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng tìm đến.

Năm qua, chúng ta chứng kiến sự nở rộ về số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp, sự đa dạng về lĩnh vực cũng như số nhà đầu tư tham gia thị trường. Các mô hình thành công trong năm 2016 như "Up Co-working space", "DesignBold", "Ticketbox", "Monkey Junior", "Gotit, Money love"… khiến cho thị trường khởi nghiệp trở nên sôi động và hấp dẫn, thu hút những người chơi có trí tuệ và rất sáng tạo. Hiện tại, Việt Nam đã có khoảng 1.800 doanh nghiệp khởi nghiệp và có hơn 20 quỹ đầu tư mạo hiểm có hoạt động đầu tư cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Cả nước có khoảng 21 vườn ươm tạo và bảy tổ chức thúc đẩy kinh doanh cho khởi nghiệp.

Trước sức phát triển mạnh mẽ nêu trên, có nhiều quan điểm cho rằng, cần nâng tầm phong trào khởi nghiệp thành một cuộc cách mạng. Lập luận này không phải không có lý nếu nhìn nhận khởi nghiệp như là mệnh lệnh của một cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Bởi sau mỗi lần cách mạng công nghiệp diễn ra, đều tạo ra thế hệ doanh nhân và doanh nghiệp mới, đồng nghĩa với những thế hệ khởi nghiệp hoàn toàn mới. Lập luận này cũng được củng cố thêm từ những tính toán như: chưa đầy 5 phút, tính trung bình thì ở Việt Nam lại có thêm một doanh nghiệp mới ra đời. Với đà đó, năm 2016 có thể đi vào lịch sử kinh tế Việt Nam như là năm đầu tiên có số lượng doanh nghiệp thành lập mới vượt ngưỡng 100.000 doanh nghiệp.

Tuy nhiên, những tính toán lạc quan trên cũng cần được xem xét kỹ càng khi mà đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam cần tăng trưởng thực chất chứ không chỉ ở những con số thành lập mới. Nhất là trong bối cảnh phát triển kinh tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn bởi một thế giới có quá nhiều biến động, chúng ta cần tính toán việc phát triển gắn với yêu cầu bền vững.

Lẽ thường, trong quá trình mở rộng không thể tránh khỏi một số lượng lớn doanh nghiệp khởi nghiệp bị chạy theo "phong trào". Nhưng cũng cần nhìn nhận khách quan, đây chính là thời gian quá độ để thanh lọc được "tinh chất". Sự mở rộng về số lượng tạo nên môi trường để thử thách, rèn luyện người tham gia. Qua đó, góp phần thay đổi nhận thức và tạo động lực cho khởi nghiệp. Tuy nhiên, xét dài hạn, cái gốc vẫn phải là tạo ra những mô hình khởi nghiệp chất lượng, có đẳng cấp quốc tế thay vì chỉ dừng ở mục tiêu tạo ra con số triệu doanh nghiệp. Muốn vậy, chúng ta cần xây dựng môi trường cho khởi nghiệp lớn bắt đầu từ những cải cách vĩ mô như cơ chế ưu đãi thuế cho nhà đầu tư thiên thần thay vì chỉ cho khởi nghiệp. Thay vì ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, sẽ hữu ích hơn nếu ưu đãi thuế giá trị gia tăng. Hiện mỗi ngày trung bình có khoảng 200 doanh nghiệp ngừng hoạt động và chỉ có khoảng 528.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên tổng số đăng ký là hơn 900.000 doanh nghiệp. Ðiều đó cho thấy việc phá sản doanh nghiệp còn vướng nhiều trở ngại. Và nếu không tháo gỡ điều này, doanh nghiệp sẽ không thể tái sinh bởi không được "chết" đi đúng nghĩa.

Sau hai thế hệ khởi nghiệp đã bước đầu thành công, Việt Nam đang có thế hệ thứ ba trẻ trung và nhiệt huyết hơn. Thế hệ này có cơ hội lớn mạnh hay không, xét đến cùng sẽ là một trong những thước đo sự thành công của "Chính phủ kiến tạo".

5 điều kiện hỗ trợ khởi nghiệp ở tầm vĩ mô

* Tiếp tục cải thiện các cơ chế khuyến khích đầu tư

* Cải thiện môi trường kinh doanh, loại bỏ rừng giấy phép con

* Bảo đảm sở hữu trí tuệ

* Tăng cường chất lượng đào tạo

* Tăng cường liên kết quốc tế

Phan Thị Thùy Trâm