Thuốc giả, ám ảnh chưa dứt!

Thứ Sáu, 20/04/2018, 21:59:16
 Font Size:     |        Print
 

Thực phẩm chức năng hỗ trợ chữa ung thư làm từ than tre được cơ quan chức năng phát hiện tại cơ sở của Công ty TNHH Vinaca ở quận Kiến An, TP Hải Phòng. Ảnh: TRỌNG ĐỨC

Hàng loạt vụ thuốc, thực phẩm chức năng giả bị cơ quan chức năng phát hiện gần đây đã gây nhiều hoang mang trong dư luận. Tính mạng của rất nhiều người bệnh đang bị đe dọa bởi các sản phẩm sản xuất, kinh doanh gian dối này. Nạn thuốc giả hơn bao giờ hết cần thiết phải có những giải pháp ngăn chặn hiệu quả hơn.

Vẫn khó phân biệt thật - giả

Vụ việc sản xuất thực phẩm chức năng hỗ trợ chữa trị ung thư Vinaca Co3.2 làm từ bột than tre của Công ty Vinaca bị cơ quan chức năng phát hiện gần đây đã khiến nhiều người không khỏi bàng hoàng lẫn bức xúc. Đáng nói là hơn 20 chi nhánh của Công ty TNHH Vinaca có mặt tại các tỉnh, thành phố trên toàn quốc, cùng nhiều tấn sản phẩm hỗ trợ chữa trị ung thư giả, không ai biết rõ, đã có bao nhiêu người bệnh từng sử dụng sản phẩm độc hại này.

Đồng thời điểm vụ việc, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) có văn bản thông tin thuốc Zinnat 500 mg film tablet, loại kháng sinh thông dụng trị các bệnh nhiễm khuẩn được bán khá phổ biến trên thị trường với giá đắt đỏ, từ 24.000 đến 27.000 đồng/viên, là thuốc giả. Cơ quan chức năng cảnh báo, các nhóm thuốc bị làm giả phổ biến nhất hiện nay là nhóm thuốc kháng sinh, giảm đau, hạ sốt, thuốc trị một số bệnh đường tiêu hóa, cùng một số thực phẩm chức năng. Vì thuốc giả được làm giả một cách tinh vi, nên ngay cả cơ quan chức năng cũng khó phân biệt được đâu là thuốc thật, đâu là thuốc giả nếu nhìn bằng mắt thường. Do đó, thật sẽ không may cho những ai dùng thứ sản phẩm được gọi là cứu người này, nhưng thực ra là đang “giết người”. BS Nguyễn Trung Cấp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, nếu sử dụng phải thuốc giả, như kháng sinh chẳng hạn, người dùng thuốc sẽ không hết bệnh nhiễm khuẩn, mà bệnh ngày càng nặng thêm. Nguy hại hơn là thuốc giả chứa “sai hoạt chất” mà hoạt chất sai đó nếu là độc chất thì người dùng thuốc có thể tử vong.

Nguyên nhân của thuốc giả len lỏi trong thị trường, giới chuyên gia cho rằng, đầu tiên là do từ việc sản xuất, kinh doanh thuốc, thực phẩm chức năng mang lại nguồn lợi khổng lồ, nên có không ít người sẵn sàng bất chấp pháp luật, đạo lý để làm giả. Nguyên nhân khác là do tình trạng tự ý sử dụng thuốc không theo đơn của bác sĩ kê, hay tình trạng lạm dụng kháng sinh của người dân, vô hình trung “tiếp tay” cho nạn thuốc giả. Hoạt động mua bán thuốc tự do ở nhà thuốc, chợ thuốc, thực phẩm chức năng trên mạng, ở nhiều trường hợp, cũng đang nằm ngoài tầm quản lý của các cơ quan chức năng. Cơ sở vật chất, hệ thống máy móc kiểm nghiệm và phát hiện thuốc giả ở Việt Nam cũng còn nhiều hạn chế.

Ngoài ra, các hành vi sản xuất và buôn bán thuốc giả khi phát hiện còn bị xử phạt quá nhẹ. Nhiều trường hợp vi phạm mới chỉ dừng ở xử phạt vi phạm hành chính, nên chưa làm bài học răn đe, như vụ việc lực lượng chức năng Hải Phòng thu giữ lô sản phẩm hỗ trợ chữa ung thư giả nói trên, Công ty TNHH Vinaca mới bị phạt hành chính hơn 40 triệu đồng. Theo luật sư Trương Anh Tú, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, vụ việc này có thể được coi là hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả và cần xử lý trách nhiệm hình sự.

Cần giải pháp hiệu quả hơn

Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, qua việc thực hiện các biện pháp giám sát, kiểm tra chất lượng thuốc ở Việt Nam, hiện tỷ lệ thuốc kém chất lượng chiếm khoảng 2% số mẫu, thuốc giả là 0,01% số mẫu. Bộ Y tế khẳng định, các hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc được kiểm tra, kiểm soát, giám sát chất lượng kỹ lưỡng ở cả khâu tiền kiểm và hậu kiểm. Thuốc khi đăng ký lưu hành phải được Bộ Y tế thẩm định hồ sơ đăng ký thuốc từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, độ ổn định và dữ liệu lâm sàng. Thuốc sản xuất/nhập khẩu chỉ được phép xuất xưởng đưa ra lưu hành sau khi kiểm tra và đạt tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký. Tuy nhiên, tất cả các vụ thuốc giả gần đây đều phát hiện khi thuốc đã ra thị trường. Trong khi, thị trường dược phẩm nước ta hiện có khoảng 30.000 loại thuốc lưu hành và mỗi loại có nhiều tên gọi, hàm lượng, quy cách đóng gói, nhà sản xuất khác nhau, vì thế cơ quan quản lý không dễ quản lý, kiểm soát tất cả các sản phẩm.

Chính vì thế, thiết lập một thị trường thuốc lành mạnh, bảo đảm chất lượng cao nhằm bảo vệ sức khỏe người bệnh đang đòi hỏi từ phía Bộ Y tế, cơ quan chức năng sớm tìm ra những giải pháp hữu hiệu hơn. Một bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội (không muốn nêu tên) kiến nghị, kiểm soát chất lượng thuốc, rất cần phải sớm thực hiện nghiêm quy định bán thuốc theo đơn. Rất cần mạnh tay trong xử lý những trường hợp quảng cáo thuốc, thực phẩm chức năng sai quy định.

Để ngăn chặn nạn thuốc giả, có ý kiến cho rằng, thông thường các doanh nghiệp nằm trong danh sách đen (đã có thuốc vi phạm chất lượng) sẽ bị kiểm tra 100% lô thuốc nhập khẩu, số còn lại là lấy ngẫu nhiên trên thị trường và số thuốc giả, kém chất lượng phát hiện được chỉ là tính trên số mẫu đã lấy ngẫu nhiên và kiểm nghiệm. Do đó tỷ lệ thuốc giả 0,01% và thuốc kém chất lượng 2% là chưa đánh giá đúng tình hình chất lượng thuốc trên thị trường. Đó cũng là lý do mà ông Trần Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, Bộ Công thương đề xuất, Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế nên phối hợp với Cục Quản lý thị trường và cơ quan công an trong chủ động phát hiện thuốc giả, thay vì “một mình một trận tuyến” từ cấp phép, quản lý, thanh tra, kiểm tra như từ trước đến nay.

Thuốc giả vẫn còn là nỗi ám ảnh chưa dứt với người bệnh. Người bệnh khó lòng an tâm với chất lượng thuốc, khi mà việc kiểm soát dược phẩm ở nước ta thực chất chỉ thiên về hậu kiểm. Thiết nghĩ đã đến lúc các cơ quan chức năng cần mạnh tay và triệt để hơn nữa trong việc điều tra, phát hiện cũng như có hình thức xử lý nghiêm khắc với những cơ sở sản xuất, doanh nghiệp làm giả và buôn bán thuốc giả. Bên cạnh đó, cần thiết được tuyên truyền, nâng cao kiến thức cho người dân về sử dụng thuốc, tuyệt đối không mua thuốc trôi nổi, bán kiểu trao tay.

NAM KHÁNH - ÁNH DƯƠNG