Giáo dục bậc mầm non tại TP Hồ Chí Minh

Thách thức từ sự phát triển thiếu đồng bộ

Thứ Năm, 26/07/2012, 03:47:00
 Font Size:     |        Print
 

Một cô giáo phải chăm sóc nhiều trẻ là thực trạng phổ biến ở nhiều trường mầm non tại TP Hồ Chí Minh.
Dù đã thực hiện rất nhiều giải pháp, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất mạnh mẽ, nhưng tình trạng "trắng trường" mầm non (MN) công lập tại một số xã, phường ở TP Hồ Chí Minh vẫn còn tồn tại. Hệ thống giáo dục ngoài công lập vẫn đang gánh một vai trò lớn trong nhiệm vụ bảo đảm chỗ học và công tác phổ cập MN năm tuổi, điều chắc chắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nuôi dạy trẻ.

Thiếu đủ thứ, khó đủ đường

Ðó là hiện trạng của bậc học MN tại TP Hồ Chí Minh, khi thành phố không chỉ chịu áp lực về tình trạng thiếu hụt giáo viên, trường lớp mà còn phải đối mặt với tình trạng nghỉ việc hàng loạt của cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên do mức thu nhập quá thấp. Theo thống kê mới nhất của Sở GD-ÐT, toàn thành phố vẫn còn tới 13 phường, xã chưa có trường MN công lập, (đặc biệt là ở các khu công nghiệp - khu chế xuất), nên phụ huynh vẫn chủ yếu trông chờ vào các nhà trẻ tư thục (dù biết không bảo đảm chất lượng). Chính sự thiếu hụt về hệ thống trường MN công lập đã đẩy sĩ số học sinh/lớp lên rất cao. Ở nội thành từ 50 đến 55 trẻ/lớp, ngoại thành: từ 40 đến 45 trẻ/lớp, trong khi quy định của Bộ GD-ÐT chỉ từ 25 đến 30 trẻ/lớp.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất cũng đang xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều trường quá cũ không đáp ứng được yêu cầu chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, số khác thiếu sân chơi. Trường có nhiều điểm lẻ (nhà dân cải tạo thành lớp học) nhưng vẫn phải sử dụng, do nhu cầu gửi trẻ quá lớn. Những quận, huyện đang phải chịu áp lực về trường lớp và giáo viên nhiều nhất hiện nay là Quận 8, Hóc Môn, Gò Vấp, Quận 12 và Tân Phú. Những sự thiếu hụt đó khiến cho công tác phổ cập MN năm tuổi bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khi không thể bảo đảm 95% trẻ 5 tuổi được học hai buổi/ngày như mục tiêu đặt ra.

Ðơn cử, toàn Quận 8 hiện nay mới có 28 trường mầm non, đáp ứng được khoảng  55% nhu cầu học tập của con em địa phương. Trong đó, vẫn còn bảy trường có nhiều cơ sở lẻ. Ðội ngũ giáo viên đang thiếu hụt nghiêm trọng, có tới 111 bảo mẫu phải đứng lớp thay giáo viên. Tương tự, huyện Hóc Môn chỉ có 27 trường, với quy mô nhỏ lẻ, cơ sở xuống cấp. Sĩ số bình quân ở mức 45-50 trẻ/lớp. Thiếu giáo viên, huyện phải ký hợp đồng với 234 bảo mẫu để thay thế.

Không chỉ thiếu cán bộ - giáo viên, hệ thống trường MN ở TP Hồ Chí Minh còn thiếu trầm trọng lực lượng chuyên trách y tế học đường. Hiện nay, chỉ mới 20% các trường có cán bộ y tế trình độ trung cấp. Rất khó tuyển và giữ chân đội ngũ này làm việc tại trường lâu dài vì hiện tại, cán bộ y tế học đường vẫn chưa có định biên, lương chỉ từ 1,2 đến 1,4 triệu đồng/tháng.

Bài toán về năng lực quản lý

Gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của nhiều cơ sở giáo dục MN ngoài công lập (NCL) ở TP Hồ Chí Minh đã tạo thêm cơ hội cho nhiều trẻ em được đến trường. Tuy nhiên, sự "nở rộ" hệ thống giáo dục MN NCL tại một số quận, huyện đã kéo theo nhiều khó khăn trong việc quản lý, khi không phải cơ sở nào cũng bảo đảm mọi yếu tố, quy chuẩn về chăm sóc trẻ em trong hoạt động theo quy định.

Thực tế, việc phân cấp quản lý trường MN tư thục về từng quận, huyện (đã làm nhiều năm nay) giúp cho việc giám sát thực tế chặt chẽ hơn. Bởi theo quy định, đề án phải được đưa lên Phòng GD-ÐT thẩm định, nếu đủ các điều kiện, UBND quận, huyện mới ra quyết định cho phép cơ sở hoạt động. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thanh, tổ trưởng tổ MN (Phòng GD-ÐT Quận 12): "Lý thuyết là thế, nhưng không phải nơi nào cũng nhận thức rõ điều ấy để làm tới nơi tới chốn. Có nơi, việc thẩm định cấp phép chỉ làm cho có, ví như y tế chỉ kiểm tra bếp, không quan tâm đến những nơi tiềm ẩn rủi ro như phòng học, nhà vệ sinh. Có nơi cấp phép xong bỏ đấy, hoặc không kiểm tra thường xuyên nên không kịp thời phát hiện những thiếu sót trong việc thực hiện quy chế chuyên môn của cơ sở, hoặc "khoán" hẳn công tác giám sát, quản lý cho phòng GD-ÐT".

Theo Sở GD-ÐT TP Hồ Chí Minh, hiện toàn thành phố có gần 700 trường MN, trong đó có 407 trường công lập, 289 trường ngoài công lập, gần 1.000 nhóm lớp nhà trẻ, mẫu giáo tư thục với tổng số học sinh lên tới 286.386 trẻ. Số nhóm lớp, nhà trẻ MN NCL chủ yếu tập trung tại các quận vùng ven như Gò Vấp, Quận 12, Hóc Môn, Thủ Ðức, Quận 9... và các KCN Sóng Thần, Linh Trung với lượng dân nhập cư rất cao. Ðể bảo đảm quyền lợi (đặc biệt là an toàn sức khỏe của trẻ), những năm qua, thành phố đã có nhiều giải pháp tăng cường quản lý các cơ sở này: quản lý chặt chẽ việc thành lập trường; tăng cường thanh tra, kiểm tra giám sát chất lượng nuôi dạy, chăm sóc trẻ.

Bà Nguyễn Thị Kim Dung, Trưởng phòng GDMN chia sẻ: "Chủ trương của lãnh đạo TP Hồ Chí Minh là khuyến khích phát triển nhiều loại hình trường, hạn chế tổ chức các lớp nhỏ lẻ. Nhưng, với ưu điểm hơn hẳn so với các trường công lập - như có thể gửi trẻ sớm và đón muộn - nên mặc dù cơ sở vật chất ở nhiều nơi rất tuyềnh toàng, nhiều nhóm trẻ tư thục vẫn tồn tại mà đơn vị chủ quản chưa thể quản lý thật sự chặt chẽ được. Một mặt do suy nghĩ đơn giản, mặt khác vì hoàn cảnh bí bách, nên nhiều cha mẹ đã "tạo điều kiện" cho các nhóm - lớp như thế hình thành, tồn tại, len lỏi khắp các khu dân cư".

Hai năm trở lại đây, việc hạn chế tối đa các nhóm, lớp nuôi dạy trẻ không phép đã được coi là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong công tác quản lý các cơ sở MN NCL của thành phố. Năm 2010, có gần 50 cơ sở GDMN "chui" bị đóng cửa. Sang năm 2011, con số này đã giảm, và chất lượng nuôi dạy trẻ tại các đơn vị MN NCL cũng bắt đầu có những chuyển biến tích cực.

Tuy vậy, sự phát triển thiếu đồng bộ giữa các cơ sở GDMN công lập và ngoài công lập vẫn đang là một thách thức đối với việc bảo đảm chất lượng nuôi dạy trẻ. Ðiều này đòi hỏi ngành giáo dục thành phố cần sớm có những biện pháp quản lý và chính sách phát triển phù hợp, kỹ lưỡng và chuẩn xác hơn nữa trong tương lai.

* Tại TP Hồ Chí Minh, năm học 2011-2012 có 422 cán bộ quản lý, giáo viên, bảo mẫu, nhân viên các trường MN công lập xin nghỉ việc (bảy cán bộ quản lý, 236 giáo viên và 179 CB-CNV). Theo Sở GD-ÐT thành  phố, nguyên nhân chủ yếu là do thu nhập thấp (tổng thu nhập 1,8-2,4 triệu đồng/người/tháng), thời gian lao động dài hơn 12 giờ/ngày (từ 6 giờ 30 phút đến 18 giờ), cường độ lao động quá tải (sĩ số cao, công việc phức tạp), hoàn cảnh gia đình khó khăn.

HOÀNG LÊ
Theo: