Giấc mơ chinh phục vũ trụ made in Vietnam

Thứ Năm, 19/07/2012, 03:53:00
 Font Size:     |        Print
 

Mô hình vệ tinh nhỏ F-1 bay trên quỹ đạo trái đất. Ảnh: FSPACE
Khoảng 11 giờ 18 phút (giờ Nhật Bản) hay 9 giờ 18 phút (giờ Việt Nam) ngày 21-7, vệ tinh F-1 (Viện Nghiên cứu công nghệ FPT-Ðại học FPT) sẽ được phóng lên vũ trụ. Giấc mơ làm chủ công nghệ vệ tinh của người Việt Nam đang đến rất gần.

Dám nghĩ, dám làm

Bắt đầu từ năm 1999, giáo sư Robert Twiggs ở Ðại học Stanford (Mỹ) đã đưa ra ý tưởng chế tạo những vệ tinh siêu nhỏ hình lập thể, có kích thước 10x10x10cm và chỉ nặng 1kg gọi là cubesat. Khác với những vệ tinh lớn mất nhiều năm chế tạo với vốn đầu tư hàng triệu đô-la, các vệ tinh lớp cubesat có thời gian phát triển ngắn từ hai đến ba năm và chi phí thấp khoảng vài trăm nghìn USD. Mức chi phí và thời gian đó phù hợp với khả năng của các trường đại học và các viện nghiên cứu. Ðược biết năm 2003 có sáu vệ tinh nhỏ cubesat lần đầu tiên được phóng lên quỹ đạo, đến cuối năm 2009 có khoảng 100 dự án cubesat đã và đang được các trường đại học, các viện nghiên cứu tham gia phát triển trên thế giới.

Không xa lạ trên thế giới, nhưng chế tạo vệ tinh vẫn còn là lĩnh vực mới mẻ ở Việt Nam. Dự án thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và vận hành vệ tinh F-1 đã được Viện Nghiên cứu công nghệ FPT, Ðại học FPT "thai nghén" và  ấp ủ cách đây bốn  năm. Nói về quyết tâm và lý do Tập đoàn FPT đầu tư vào dự án này thì Cựu Tổng Giám đốc FPT Nguyễn Thành Nam cho biết: "Công nghệ vệ tinh tuy không mới trên thế giới nhưng rất mới ở Việt Nam, FPT coi dự án này là trường học lớn nhất để đào tạo thế hệ trẻ dám nghĩ, dám làm chủ công nghệ". Chính vì đi sau thế giới nên theo ông Vũ Trọng Thư, đại diện FSpace ngay từ khi bắt tay chế tạo vệ tinh này, nhóm nghiên cứu chưa tính đến việc làm cho F-1 khác biệt với các vệ tinh của nước ngoài, mà quan trọng hơn là làm sao để cho F-1 sống được trong vũ trụ.

Tuy nhiên, phải đến đầu năm 2009, dự án mới thật sự khởi động với công việc đầu tiên của nhóm là nghiên cứu xây dựng trạm thu tín hiệu vệ tinh. Ðây là công việc cực kỳ có giá trị về mặt ứng dụng bởi nếu làm được vệ tinh mà không liên lạc được về trái đất thì dự án sẽ trở nên vô nghĩa. Việc thu tín hiệu rất khó bởi vệ tinh bay rất xa trái đất, khoảng cách tới trạm mặt đất trung bình khoảng 2.000 km trong khi công suất phát sóng của vệ tinh thấp.

Vệ tinh mang thương hiệu "made in Vietnam"

Sau hai tháng tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đã thu thành công tín hiệu vệ tinh khí tượng NOAA của Mỹ, Cute 1 CO-55 của Nhật Bản và Lusat Oscar LO-19 của Ác-hen-ti-na. Nhóm đã dùng phần mềm giải mã được các bức ảnh mây do vệ tinh khí tượng NOAA chụp cũng như giải mã tín hiệu CW beacon của các vệ tinh nhỏ khác dưới dạng mã morse. Sau thành công này, FSpace bước vào giai đoạn thiết kế cơ khí, điện điện tử và phát triển phần mềm điều khiển cho vệ tinh F-1. Hiện, vệ tinh F-1 có kích thước 10x10x20cm và nặng khoảng 2kg, được trang bị các ca-mê-ra để chụp ảnh trái đất và một số cảm biến đo nhiệt độ, từ trường trái đất để tìm hiểu môi trường trên quỹ đạo. Vệ tinh F-1 được tiến hành chế tạo lần lượt theo ba mô hình: kiểm tra chức năng (Bread Board Model - BBM), mô hình kỹ thuật (Engineering Model - EM) và cuối cùng là mô hình bay (Flight Model - FM). Sau khi hoàn thành mô hình của vệ tinh, nhóm đã tiến hành các thử nghiệm về mặt chức năng và đặc biệt chú trọng vào thử nghiệm liên lạc tầm xa. Ban đầu, nhóm thử thu phát tín hiệu trong phòng ở khoảng cách 2m, sau đó tăng dần lên 100m, 2km, 7km và gần đây nhất là 20km. Sau thành công này, nhóm FSpace đã đưa mô hình vệ tinh F-1 lên đỉnh núi Tam Ðảo và thử nghiệm liên lạc thành công với trạm mặt đất tại tòa nhà FPT Cầu Giấy ở khoảng cách 50km. Vệ tinh đã nhận được các câu lệnh phát đi từ trạm mặt đất, thực thi và gửi trả lại kết quả tương ứng...

Hiện, FSpace đã xin được giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện cho trạm mặt đất từ Cục Tần số Vô tuyến điện (Bộ Thông tin và Truyền thông) và nộp đơn xin cấp phép sử dụng tần số cho vệ tinh trên quỹ đạo lên Ủy ban quốc tế về vô tuyến điện nghiệp dư IARU. Ðược biết F-1 đã trải qua nhiều kỳ kiểm tra như thử nghiệm rung động (vibration test) tại Nhật Bản vào ngày 14-3-2011, được Công ty NanoRacks ở Houston, Texas Mỹ đánh giá an toàn bay và hiện tại, tháng 6-2012, F-1 được chuyển sang Trung tâm Vũ trụ Tanegashima của Nhật Bản để sẵn sàng phóng. Dự kiến sau F-1, nhóm nghiên cứu sẽ cho ra đời vệ tinh F-2 với nhiều công nghệ hiện đại hơn F-1. Hy vọng, F-1 sẽ thẳng tiến vào quỹ đạo như kế hoạch, mở ra hướng nghiên cứu khoa học không gian trong tương lai với những ứng dụng thiết thực với đời sống hằng ngày, một lĩnh vực còn rất mới mẻ ở nước ta.

* Ông Vũ Trọng Thư, Trưởng phòng nghiên cứu không gian FSpace (Viện Nghiên cứu công nghệ FPT-Ðại học FPT):Bên cạnh việc từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ để hướng tới những ứng dụng trong thực tế, nhóm FSpace mong muốn đem lại niềm hy vọng vào tương lai và truyền tải thông điệp của tuổi trẻ Việt Nam: Không gian vũ trụ không còn quá xa xôi, chúng ta có thể làm được những điều tưởng như không thể, nếu như có quyết tâm! Những vệ tinh nhỏ này có thể ứng dụng trong công tác giám sát tàu, thuyền trên Biển Ðông, phòng, chống nạn xả trộm dầu trên biển, hỗ trợ công tác tìm kiếm cứu nạn, phát hiện cháy rừng hay phục vụ các nhu cầu viễn thông...

LIÊN CƠ
Theo:

Chia sẻ