“Hãy giữ niềm tin!”

Thứ Năm, 20/09/2018, 23:41:29
 Font Size:     |        Print
 
Không trả lời phỏng vấn, ít khi xuất hiện trước công chúng, nhưng một người đàn ông vẫn tạo ra một cuộc tranh luận bất tận về quyền con người ở nước Mỹ. Thêm một thí dụ điển hình nữa về quyền năng của sự im lặng.

Cơn sóng ngầm lặng lẽ

Một ngày thứ sáu, một người đàn ông cao ráo, thất nghiệp dẫn đứa cháu đến xem một trận đấu tại Giải quần vợt Mỹ mở rộng (US Open) 2018. Hôm ấy, hai chị em nhà Williams đấu với nhau. Người đàn ông ấy, một cựu VĐV bóng bầu dục, chỉ mặc chiếc áo thun đen đơn giản. Máy quay lia đến, và hình ảnh anh xuất hiện trên màn hình trực tiếp ở sân Arthur Ashe, đi cùng một tràng pháo tay vang dội. Anh chỉ nở một nụ cười cảm ơn, và ngồi yên xem đến hết trận, rồi lặng lẽ dắt cháu ra về.

Đến thứ hai, cũng người đàn ông ấy đăng tải trên mạng xã hội Twitter một bức ảnh. Hãng Nike vừa tung ra một chiến dịch quảng cáo kỷ niệm 30 năm thành lập, chụp chân dung cận mặt người VĐV kèm theo hàng chữ: “Hãy giữ niềm tin, dẫu hy sinh tất cả” (Believe in something, even if it means sacrificing everything). Một cơn lũ chia sẻ, bình luận diễn ra trên Twitter, tràn lên mặt báo và không hề có dấu hiệu hạ nhiệt suốt một tuần sau đó.

Người đàn ông ấy chính là Colin Kaepernick, người hùng của rất nhiều người Mỹ, và cũng là “kẻ phản quốc” trong mắt không ít người khác. Anh đã trở thành một trong những VĐV giàu ảnh hưởng nhất trong thế giới thể thao hiện tại, dù anh… gần như không nói điều gì.

Không một lời than thở

Cách đây hai năm, Kaepernick còn là chủ công của CLB San Francisco 49ers tại Giải vô địch bóng bầu dục quốc gia (NFL). Người ta bảo anh có tham vấn ý kiến của một cựu quân nhân, trước khi đi đến quyết định quỳ gối (chứ không phải đứng nghiêm chào cờ) trong lễ cử quốc thiều Mỹ trước một trận đấu. Với hành động ấy, Kaepernick muốn nâng cao nhận thức của mọi người dân Mỹ về phân biệt chủng tộc, bất công xã hội và những cuộc tiến công của cảnh sát nhằm vào những người da màu.

Cũng trong thời gian ấy, xã hội Mỹ trải qua những diễn biến gay gắt và những biến động mạnh mẽ, chung quanh vấn đề này. Ngày 6-7-2016, hai người da đen tên Alton Sterling và Philando Castile bị cảnh sát bắn chết sau những cuộc xung đột. Ngày 7-7-2016, những cuộc biểu tình chống phân biệt chủng tộc diễn ra tại nhiều thành phố của nước Mỹ, cùng với hashtag #BlackLivesMatter (tạm dịch: Sinh mạng của người da đen cũng có giá trị ).

Chiến dịch #BlackLivesMatter khi ấy đã xuất hiện được ba năm. Năm 2013, hashtag này lần đầu xuất hiện khi Tòa án quyết định tha bổng cho George Zimmerman, viên cảnh sát da trắng đã nổ súng bắn chết một thanh niên da đen 17 tuổi tên Trayvon Martin, ở bang Florida. Suốt ba năm sau đó (và cho đến tận bây giờ), vấn đề chủng tộc chưa bao giờ nguội đi ở nước Mỹ.

Khi Colin Kaepernick quỳ gối xuống trong một trận đấu của NFL, anh muốn truyền một thông điệp: lá cờ Mỹ là biểu tượng của tự do và bình đẳng. Nhưng khi nước Mỹ không sống đúng với những lý tưởng ấy, anh bất phục. Rất nhanh chóng, NFL thanh lý hợp đồng với Kaepernick, đẩy anh vào cảnh thất nghiệp. Và hành động của anh trở thành đề tài tranh luận chia đôi nước Mỹ. Người hùng hay kẻ phản quốc, có lẽ mãi mãi chẳng bao giờ có sự thống nhất về hành động của chàng VĐV dũng cảm.

Suốt hai năm, Kaepernick không than thở, không xuất hiện trên mặt báo. Anh âm thầm vác đơn đi kiện, dù không có kết quả gì. Và rồi Nike tìm đến anh, trong một chiến dịch thật táo bạo. Serena Williams, người đã mời Kaepernick và cháu đến xem trận đấu của mình tại US Open, cho biết mình “đặc biệt tự hào vì là một thành viên của đại gia đình Nike”. Cô cũng bày tỏ sự xót xa khi Kaepernick đã phải trả một cái giá quá đắt cho hành động của mình. Cô cũng hy vọng nhiều công ty khác cũng có thể cùng đi chung con đường với Nike, trong việc đứng về phía những người dũng cảm, dám cất lên tiếng nói của mình.

Chiến dịch quảng cáo của Nike tiếp tục tạo ra một cơn lũ truyền thông khác. Ở các thành phố trên toàn nước Mỹ, người ta xúi nhau đốt sản phẩm của Nike. Nhưng không ai phủ nhận đấy là một chiến dịch thành công, khi doanh số bán hàng trên mạng của Nike tăng 31% sau mẫu quảng cáo ấy. Còn về phần mình, Colin Kaepernick vẫn… im lặng.

Tháng 11-2017, tức sau khi đã thất nghiệp được một năm bất chấp anh đã dẫn dắt 49ers vào một trận Super Bowl, Kaepernick được tạp chí GQ mời chụp ảnh bìa, đồng thời bầu anh là “Công dân của năm”. Anh đồng ý chụp ảnh, nhưng cự tuyệt trả lời phỏng vấn. Và bài báo ấy có tên là: “Colin Kaepernick sẽ không im lặng”. GQ viết: “Anh ta đã rất biết cách tạo ra sức mạnh thông qua sự im lặng của mình”.

Kaepernick nói ít, nhưng… tweet (viết thông điệp trên Twitter) nhiều. Anh cũng chẳng bình luận gì, đơn giản là đưa lại những bài viết, hoặc hình ảnh của những người đồng nghiệp cũng đã quỳ gối như mình để kêu gọi sự chú ý cho những vấn đề về sắc tộc, nhân quyền. Với lượng người theo dõi đông đảo, mỗi lần retweet của anh là một lần anh muốn nói với thế giới: “Tôi sẽ không bỏ cuộc!”.

Phẩm giá trong âm thầm

Trang Twitter của Kaepernick chỉ dõi theo 119 người. 119 chia làm bốn nhóm: những chính trị gia, những người nổi tiếng, những VĐV và gia đình. Anh dõi theo các nhà hoạt động nhân quyền DeRay Mckesson và Shaun King, nhà làm phim Ava DuVernay hay những VĐV quan tâm sát sao chính trị như Mahmoud Abdul-Rauf, Marshawn Lynch và Stephen Curry.

Mới đây nhất, anh retweet những bài viết ủng hộ hai VĐV Kenny Stills và Albert Wilson của đội Miami Dolphins, cũng quỳ gối trước bài quốc ca Mỹ hồi tháng trước. Nhưng hãy chú ý, anh không retweet những bài liên quan đến Robert Quinn của Miami hay Jenkins của Philadelphia, những người đã giơ nắm đấm về phía trước trong lúc cử bài quốc ca. Và nhiều người giải thích là vì hành động ấy không… Kaepernick. Nó quá “hiếu chiến”, trong khi hành động quỳ xuống của Kaepernick không hề có ý khiêu khích, hay sỉ nhục lá cờ Mỹ, anh chỉ muốn kêu gọi sự quan tâm.

Làn sóng thể hiện quan điểm trong khi cử quốc ca của các VĐV Mỹ trên toàn thế giới khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump cảm thấy phẫn nộ. Còn Kaepernick vẫn tiếp tục thể hiện “im lặng là vàng”, sau khi mẫu quảng cáo của Nike tạo sóng gió. Mới đây, nhân vật nổi tiếng nhất của làng NFL - Tom Brady - đã nhấn nút like trên trang mạng chia sẻ hình ảnh Instagram của GQ, trong mẫu quảng cáo Nike của Kaepernick. Một nút like của Tom Brady thôi đã đáng giá hơn cả nghìn lời nói.

Thông điệp của Kaepernick vẫn luôn đầy sức sống trong suốt hai năm qua, dù cho sự nghiệp anh đã chết. Anh vẫn im lặng, và sự im lặng ấy đã nói lên rất nhiều điều. Con người luôn có thể sống một cuộc đời đầy phẩm giá, mà không cần bất cứ sự cường điệu hay lên gân nào.

NHẤT TIẾU