Tiêu chuẩn kép

Thứ Bảy, 24/11/2018, 13:18:18
 Font Size:     |        Print

Không có gì bất ngờ hay đáng ngạc nhiên. Bất chấp tất cả mọi diễn biến liên quan, nước Mỹ vẫn sẽ xem A-rập Xê-út (Saudi Arabia) là một đồng minh và một đối tác quan trọng hàng đầu của mình, ở Trung Đông cũng như trên toàn thế giới. Cho dù, vụ sát hại nhà báo G.Kha-sốc-ghi (Jamal Khashoggi) gây ra nhiều rắc rối đến như thế nào.

Tuy nhiên, sự việc này chắc chắn sẽ tiếp tục trở thành cái cớ để các chính trị gia đối lập công kích các chính sách đối ngoại của đương kim Tổng thống Mỹ Đ.Trăm (Donald Trump).

Ngay từ khi Cục tình báo Trung ương Mỹ (CIA) công bố những kết luận đầu tiên (bao gồm cả một cuốn băng ghi âm cuộc hành hình này, cuốn băng mà Tổng thống Mỹ Đ.Trăm nhận xét rằng ông “không muốn nghe vì đầy tính bạo lực”), đã có không ít chính trị gia Mỹ đòi hỏi phải có những biện pháp trừng phạt, kể cả việc ngừng bán khí tài quân sự cho A-rập Xê-út.

Song, đầu tiên, ông chủ Nhà trắng vẫn bảo vệ Thái tử Mô-ha-mát bin Xan-man (Mohammad bin Salman, người bị cáo buộc hạ lệnh sát hại Kha-sốc-ghi). Và sau đó, ông nhấn mạnh: “Thái tử có thể có những người thân cận dính líu tới vụ sát hại. Nhưng chúng ta có một đồng minh, và tôi muốn gắn bó với đồng minh ấy theo cách tốt đẹp” (ngày 18-11).

Đến ngày 20-11, sau khi phía A-rập Xê-út chính thức lên tiếng bác bỏ các cáo buộc nhắm vào Thái tử M.B.Xan-man, đương kim Tổng thống Mỹ khẳng định vẫn muốn duy trì quan hệ đối tác vững chắc với cường quốc Trung Đông. Song song với điều đó, một cách đầy thực dụng theo đúng “phong cách Mỹ”, ông phân tích rằng mình không có ý định từ bỏ các hợp đồng bán khí tài quân sự cho Ri-y-át (Riyadh), bởi “nếu chúng ta hủy bỏ những hợp đồng đó một cách ngốc nghếch, thì Nga và Trung Quốc sẽ là những người hưởng lợi lớn”.

Nhìn rộng hơn, nếu căng thẳng với A-rập Xê-út (quốc gia sở hữu tới 20% trữ lượng dầu mỏ đã được kiểm định của thế giới), những thiệt hại về lợi ích mà nước Mỹ có thể sẽ phải gánh chịu là rất khó đong đếm. Có lẽ chính vì thế mà kể từ khi mối quan hệ đồng minh này được xác lập, Nhà trắng chưa bao giờ cố gắng áp đặt các giá trị phương Tây - thứ “vũ khí truyền thông” lợi hại mà họ vẫn thường sử dụng để công kích các đối thủ - lên quốc gia dẫn đầu khối A-rập (mà đến cuối năm ngoái phụ nữ mới chính thức được quyền lái xe) ấy.

Và cho dù “dã man” đến đâu, vi phạm các quy tắc ứng xử văn minh đến mức độ nào, vụ sát hại Kha-sốc-ghi - một nhân vật đối lập liên tục chỉ trích Hoàng gia A-rập Xê-út, một nhà hoạt động chống I-xra-en, một người có khuynh hướng khá cực đoan, thậm chí từng bị chính Tổng thống Mỹ Đ.Trăm nhận xét là một “phần tử thánh chiến (jihadist)” cũng khó có thể làm thay đổi truyền thống mang tính tiêu chuẩn kép của mối quan hệ này.

Vấn đề là, khi cố gắng bảo vệ lợi ích cốt lõi của nước Mỹ bằng việc duy trì mối quan hệ khăng khít đó, ông chủ Nhà trắng cũng sẽ phải chuẩn bị sẵn sàng với những sóng gió chính trường đang chờ đợi dấy lên.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ đối lập đã giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ sau cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ vừa qua. Chắc chắn, họ sẽ tận dụng mọi cơ hội để ngáng trở các kế hoạch của đương kim Tổng thống Mỹ.

Cái chết của Kha-sốc-ghi có thể là một công cụ thích hợp, để khai màn cho những trận công kích mới. Ngay sau tuyên bố mới nhất của Tổng thống Mỹ Đ.Trăm, thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Đ.Phên-xtên (Diana Feinstein) đã đáp trả bằng lời khẳng định rằng bà “bị sốc”, và “sẽ không bỏ phiếu ủng hộ bất cứ thương vụ mua bán vũ khí hoặc khoản viện trợ nào của Mỹ cho A-rập Xê-út”. Rất nhiều khả năng, nối tiếp bà, các nhân vật đảng Dân chủ sẽ tiếp tục phản ứng gay gắt hơn nữa.

Cũng có thể xem những phản ứng này là cuộc đấu tranh vì bất đồng chính kiến. Và cũng có thể, đó chỉ là sự tận dụng phương tiện hợp lý trong một cuộc tranh giành quyền lực. Hai năm nữa thôi, đã lại là cuộc bầu cử Tổng thống mới của nước Mỹ rồi…

VÕ HOÀNG