Ứng phó dịch bệnh do chủng mới của vi-rút corona

Nhà khoa học chạy đua với thời gian

Thứ Sáu, 14/02/2020, 21:02:13
 Font Size:     |        Print
 

TS Lê Quang Hòa (đứng giữa) và các thành viên trong nhóm nghiên cứu của Viện Công nghệ Sinh học - Trường ĐH Bách khoa Hà Nội. Ảnh: HUST

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi-rút corona (tên chính thức vừa được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đặt là Covid-19), các nhà khoa học trên thế giới, cũng như tại Việt Nam đã và đang tập trung cao độ các nguồn lực để nghiên cứu tốt nhất, chạy đua với thời gian nhằm giải quyết những thách thức cấp bách trong phòng, chống dịch bệnh này đạt hiệu quả.

Kit xét nghiệm “made in Vietnam” sẽ sớm ra mắt

Trao đổi với báo chí, PGS, TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, ca nhiễm Covid-19 thứ 15 tại Việt Nam là bé gái ba tháng tuổi, vẫn xuất phát từ “tâm dịch” tỉnh Vĩnh Phúc, lây từ bà ngoại sang cháu, bà ngoại trước đó lây từ cháu gái trở về từ Vũ Hán (Trung Quốc). Dấu hiệu này cho thấy, bệnh đã lan đến thế hệ F3. “Như vậy tại Việt Nam đã có đủ lứa tuổi mắc bệnh từ trẻ nhỏ đến người già với nhiều bệnh nền, nam - nữ thanh niên và giờ có cả bệnh nhi. Nhờ đó, ngành y tế có thêm thông tin mới về vấn đề dịch tễ, mô hình đường lây và tính chất lây”, ông Khuê thông tin.

Đại diện Bộ Y tế cho biết, trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, cùng với các nhà khoa học trên thế giới, tại Việt Nam các nhà khoa học của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã nuôi cấy và phân lập thành công vi-rút corona chủng mới trong phòng thí nghiệm, tạo điều kiện cho việc xét nghiệm nhanh các trường hợp nhiễm và nghi nhiễm Covid-19. Với những bước tiến mới này, mỗi ngày tại Việt Nam sẽ có khả năng xét nghiệm hàng nghìn mẫu bệnh phẩm trong trường hợp cần thiết. Đây cũng sẽ là tiền đề cho việc nghiên cứu và phát triển vắc-xin phòng, chống loại vi-rút này trong tương lai và cũng giúp cho việc đưa ra các biện pháp dự phòng hiệu quả hơn.

Một số đơn vị khoa học trong nước cũng đã nghiên cứu sản xuất kit thử nhằm đẩy nhanh tiến độ xét nghiệm phát hiện người bị nhiễm Covid-19. Ngoài Trường đại học Bách khoa Hà Nội, phía Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt danh mục ba nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia đột xuất phòng, chống dịch bệnh Covid-19 giao trực tiếp cho ba đơn vị là Học viện Quân y, Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh và Công ty TNHH một thành viên sinh hóa Phù Sa - Biochem chủ trì thực hiện.

TS Lê Quang Hòa, đại diện nhóm nghiên cứu của Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm (Trường đại học Bách khoa Hà Nội), cho biết: Nhóm bắt đầu thử nghiệm kit thử nhanh Covid-19 trên các mẫu bệnh phẩm thực do Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư cung cấp. Các hoạt động thử nghiệm này kết quả dự kiến sẽ có sau một tuần. Trước đó, nhóm nghiên cứu của TS Lê Quang Hòa đã thông báo kết quả nghiên cứu chế tạo thành công kit thử nhanh chủng mới của vi-rút corona dựa trên kỹ thuật RT-LAMP. Đây là một kỹ thuật khuếch đại đẳng nhiệt axit nucleic chuyên dùng để phát hiện RNA (acid ribonucleic) của các loại vi-rút gây bệnh. Một ưu điểm nổi bật của sinh phẩm RT-LAMP là tính đơn giản, không yêu cầu trang thiết bị phức tạp, có thể được sử dụng ngay từ bệnh viện tuyến huyện và các bệnh viện dã chiến khi dịch bùng nổ, giúp khoanh vùng dịch, hạn chế sự lây lan. Đặc biệt, giá thành sản xuất mỗi test của nhóm nghiên cứu là 350 nghìn đồng, trong khi đó giá sản xuất bộ test RT-PCR là 1 triệu đồng. Và dự kiến trong vòng một tháng nữa có thể có các bộ thử (kit) để chủ động chẩn đoán, phân loại bệnh Covid-19, góp phần phòng, chống dịch bệnh.

Thử nghiệm thuốc điều trị Covid-19

WHO đang hối thúc các nước chia sẻ dữ liệu nhằm thúc đẩy nghiên cứu về dịch bệnh gây ra bởi Covid-19. Tại Việt Nam, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh vừa phê duyệt đề tài độc lập cấp nhà nước “Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của việc bổ sung lopinavir/ritonavir phối hợp trong điều trị người bệnh nhiễm vi-rút corona mới”. Việc này được giao trực tiếp Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới T.Ư chủ trì, phối hợp với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư, Trung tâm cảnh giác dược và một số đơn vị khác thực hiện.

Lopinavir/ritonavir được biết đến là một loại công thức phối hợp liều cố định để điều trị và phòng ngừa nhiễm HIV/AIDS. Các nhà khoa học trong nhóm nghiên cứu sẽ thử nghiệm trong bốn tuần hoặc trên 10 người bệnh. Từ đó sẽ báo cáo đánh giá hiệu quả đáp ứng lâm sàng, cận lâm sàng, vi-rút học, tính an toàn của việc sử dụng bổ sung lopinavir/ritonavir phối hợp trong điều trị người bệnh nhiễm Covid-19 được điều trị theo phác đồ nền của Bộ Y tế. Trong vòng 12 tháng, mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ hiệu quả và tính an toàn của việc sử dụng bổ sung lopinavir/ritonavir phối hợp trong điều trị người bệnh Covid-19 dựa trên phác đồ điều trị của Bộ Y tế. Đồng thời, đề xuất phác đồ sử dụng bổ sung lopinavir/ritonavir phối hợp trong điều trị người bệnh Covid-19.

Nhiều ý kiến chuyên gia nhìn nhận, dịch bệnh Covid-19 đang có những diễn biến phức tạp. Mặc dù giới khoa học đang chạy đua với thời gian trong nghiên cứu để sớm điều chế vắc-xin chống chủng vi-rút này, cũng như xây dựng phác đồ điều trị bệnh hiệu quả, nhưng quá trình đó sẽ phải mất nhiều thời gian. Vấn đề đòi hỏi cấp bách hiện nay là cần chuẩn bị kỹ càng trong cuộc chiến chống lại các bệnh truyền nhiễm. Cần đầu tư nguồn lực, có kế hoạch đầu tư dài hạn, chủ động vào các doanh nghiệp dược phẩm, thiết bị y tế, vật tư… Điều đáng nói, việc phòng chống dịch Covid-19 không chỉ của riêng ngành y tế, mà còn là sự tham gia của các bộ, ngành và cả người dân. Sự hỗ trợ của người dân trong việc tuân thủ theo hướng dẫn của Bộ Y tế, của WHO sẽ góp phần phòng, chống dịch tốt hơn.

WHO cho biết, vắc-xin ngừa Covid-19 sẽ sẵn sàng trong 18 tháng nữa. Hiện, phía Cơ quan nghiên cứu y sinh của Chính phủ Mỹ đang chuẩn bị thử nghiệm một số loại thuốc để đối phó dịch do Covid-19, bao gồm thuốc kháng vi-rút Remdesivir của hãng Gilead Sciences. Theo đó, Viện Bệnh truyền nhiễm và Dị ứng quốc gia Mỹ (NIAID) đang chuẩn bị các phác đồ “thí nghiệm trong ống nghiệm” (In vitro) và “thí nghiệm trên cơ thể sống” (In vivo). Bước đầu cho thấy “sự hứa hẹn” của thuốc kháng vi-rút Remdesivir trong cuộc chiến chống lại chủng vi-rút Corona mới ở các mô hình nghiên cứu trên động vật.

DƯƠNG LÊ