Triển lãm Nhân Dân - tranh trên báo cũ

Đánh thức những hồi ức xưa

Thứ Năm, 31/03/2016, 03:43:05
 Font Size:     |        Print
 

Tranh Đỗ Hoàng Tường. Acrylic mực nho trên giấy Báo Thời Nay, số 632, ngày 4-2-2016.

Kỷ niệm 65 năm ngày Báo Nhân Dân ra số đầu, ý tưởng hồi sinh, nối dài sức sống cho những trang báo cũ đã được thực hiện bằng triển lãm: Nhân Dân - tranh trên báo cũ khai mạc ngày 8-3 ngay dưới bóng rợp của cây đa lịch sử tại trụ sở Tòa soạn Báo Nhân Dân, 71 Hàng Trống (Hà Nội). Sự nhận lời và nhiệt tình cộng tác, gửi tranh tham dự của các họa sĩ, gồm nhiều những tên tuổi hàng đầu của hội họa Việt Nam đương đại, được ngay cả chính giới mỹ thuật lẫn công chúng rộng rãi trọng thị, mến mộ đã như một minh chứng cho sức lan tỏa, cộng hưởng của Báo Nhân Dân trong đời sống xã hội hôm nay...

Ý tưởng cho triển lãm âm thầm ấp ủ từ lâu, và thời điểm diễn ra được ấn định đúng dịp mừng tuổi 65 của báo Đảng. Chất liệu giấy báo tạo sự hào hứng, yên tâm vì trong hồi ức xưa, tháng năm bao cấp khốn khó, khi những thiếu thốn in hằn cả vào nghệ thuật, toan vải không có, sơn dầu không có, nhiều họa sĩ, kể cả những danh họa như Bùi Xuân Phái đều phải tận dụng báo cũ làm chất liệu. Thay vì tự chọn, giấy vẽ - những trang báo Nhân Dân thuộc tất cả ấn phẩm, báo ngày, Nhân Dân cuối tuần, Nhân Dân hằng tháng, Thời Nay, được đội ngũ biên tập viên ban Nhân Dân hằng tháng - bộ phận lãnh trách nhiệm chuẩn bị mọi công đoạn triển lãm - tìm, lựa và gửi tới các họa sĩ. Thời gian cấp tập, không khí du xuân còn tràn trề dễ làm phân tán tinh thần của người trong cuộc, nhưng may mắn là các tác giả đã tập trung tâm sức cho tác phẩm của mình, để sự kiện nghệ thuật hy hữu, lần đầu tiên được tổ chức thêm tròn vẹn. Không dễ để cùng lúc có mặt toàn những nhân vật họa sĩ tên tuổi, những người đã và đang làm nên diện mạo của đời sống mỹ thuật Việt Nam đương đại: Họa sĩ Đặng Xuân Hòa, Hồng Việt Dũng, Thành Chương, Đỗ Hoàng Tường, Hoàng Phượng Vỹ, Đinh Quân, Đào Hải Phong, Phạm Luận, Lê Thanh Sơn, Lê Thiết Cương, Đặng Tiến, Lý Trực Dũng, Phạm An Hải, Vi Kiến Thành...

Hai là một. Lê Thiết Cương.
Bột mầu trên giấy báo Thời Nay, số 627, ngày 18-1-2016.

Cả những gương mặt nữ như Nguyễn Thị Hiền, Hoàng Thị Phương Liên, Nguyễn Thị Hồng Phương hay những cá tính trẻ hơn, thanh xuân hơn: Doãn Hoàng Lâm, Phạm Hà Hải, Trương Tiến Trà, Phạm Trần Quân. Hầu hết trong số 21 họa sĩ triển lãm đều ít thì nhiều, từng quen biết với phần việc “bếp núc” của báo khi cộng tác minh họa, trau chuốt làm đẹp cho Nhân Dân hằng tháng từ ngày đổi mới ấn phẩm... Dù bộn bề bận rộn trong trách nhiệm của một lãnh đạo - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm - họa sĩ Vi Kiến Thành quyết thu xếp thời gian cầm cọ, và gần như là người gửi tranh đầu tiên. Vẽ đôi khi cũng là cơ hội giúp anh thư giãn sau những áp lực hành chính sự vụ. Họa sĩ Lê Thanh Sơn, vốn ít xuất đầu lộ diện, thường ngày với anh chỉ có vẽ và vẽ, vẽ để đáp ứng nhu cầu của một lượng công chúng đông đảo khắp thế giới hâm mộ những bức phong cảnh tươi sáng rạng rỡ, cũng mau mắn dành riêng cho triển lãm bộ 3 tác phẩm trau chuốt từng chi tiết... Dán dọc đôi trang báo ngày để thành bức tranh khổ lớn - phong cách quen thuộc của anh, Lê Thanh Sơn còn dùng riêng một trang in Nhân Dân hằng tháng kích cỡ A4, làm nên một lựa chọn lạ hơn với chính anh... Họa sĩ Phạm Luận đang dưỡng bệnh, vẫn đúng phong cách và phẩm cách của anh, chỉn chu chừng mực, ấm áp, gửi tới những bức tranh đầy tinh thần biển đảo và mùa xuân. Dùng giấy báo cũ làm chất liệu, hóa ra là tìm tòi mà họa sĩ Đặng Xuân Hòa thử nghiệm từ lâu, triển lãm thành lý do thú vị để trình làng sự phá cách mới, trong hành trình luôn vận động của anh...

“Trong bức sơn dầu của tôi, tôi dùng tờ báo cũ làm giấy gói cho một bó hoa hướng dương rất to. Bó hoa như mặt trời, cũng tượng trưng cho Đảng. Bức tranh chuyển tải thông điệp “Nhân Dân luôn hướng về Đảng, bảo vệ Đảng””, Đặng Xuân Hòa tự bạch. Hoàng Phượng Vỹ, Đào Hải Phong, Đinh Quân... nhìn là ra, không lẫn đâu, dù với toan vải hay giấy báo cũ... Cá tính của từng họa sĩ, cả sự tung hứng nghệ thuật của mỗi cá nhân vẫn hài hòa tương thích với cái nền - nội dung trên từng trang báo cũ, trở thành một khám phá thành công và không kém phần bất ngờ cho triển lãm trong những ngày kỷ niệm đáng nhớ... Với Đào Hải Phong thì “Ý tưởng của triển lãm rất hay, đặt hàng các họa sĩ sáng tác trên nền Báo Nhân Dân cũ, cũng có thể coi là tờ báo mẹ của đất nước. Họa sĩ vẽ trên giấy báo cũ là sáng tác trên một nền tảng văn hóa nên rất có cảm xúc, có nhiều sự lựa chọn để làm nổi bật lên măng-sét của tờ báo, từ đó tạo điều kiện cho họ nghĩ về những yếu tố đã làm nên thành công của tờ báo qua bao năm tháng”... Còn Hoàng Phượng Vỹ, người đã săm sắn phụ giúp cho ban tổ chức rất nhiều phần việc quan trọng lại có trải nghiệm riêng: “Tôi được minh họa rất nhiều trên tờ báo Nhân Dân hằng tháng, vinh dự nhân đôi khi lại được vẽ trên chính tờ báo mình từng minh họa. Đây là cuộc triển lãm hết sức công phu, kỹ lưỡng. Ban tổ chức đã tâm huyết lựa chọn được rất nhiều tên tuổi sáng giá của hội họa Việt Nam đương đại. Đây cũng là sự tri ân của người làm báo đối với họa sĩ và đem lại niềm hạnh phúc rất lớn cho những người cầm cọ”.

Giấy báo từ Hà Nội gửi vào TP Hồ Chí Minh, xuôi xuống Hải Phòng, và rồi Đỗ Hoàng Tường, Nguyễn Thị Hiền lại từ mảnh đất phương nam ngập tràn nắng gió chuyển tranh ra, Đặng Tiến dưới Hải Phòng cũng khẩn trương đưa ngược lên Thủ đô cho kịp ngày khai mạc. Sự nhịp nhàng và chu đáo của từng cá nhân, từng con người tài năng, nổi tiếng, thành đạt cả về phương diện nghệ thuật lẫn thương mại đã bày tỏ thái độ hưởng ứng, động viên quá trình đổi mới các ấn phẩm của Báo Nhân Dân suốt thời gian qua. Các văn nghệ sĩ, mà ở lần này là giới mỹ thuật tạo hình đã cùng tụ về sum họp dưới tán lá sum suê cổ thụ của cây đa di sản, tại địa chỉ 71 Hàng Trống lịch sử... Những nghệ sĩ mà không ít trong số đó là “đại gia” nhờ bán tranh - mỗi bức tranh có giá thông thường vài chục triệu đến hàng trăm, thậm chí cả tỷ đồng, vui vẻ, tự nguyện đóng góp tác phẩm, không đòi hỏi bất cứ đãi ngộ nào, đã là minh chứng cho sự liên tài, cầu thị và khát vọng đổi mới, cách tân chân thành của đội ngũ những người làm báo Đảng, cũng là gửi gắm kỳ vọng, báo Đảng sẽ ngày càng gần hơn, thiết thực hơn với đời sống nhân dân. Từ triển lãm minh họa trên Nhân Dân hằng tháng đầu xuân 2015, đến Nhân Dân - tranh trên báo cũ là bước tiến dài cả của sự đầu tư công sức, thời gian lẫn giá trị nghệ thuật. Những bức tranh sau triển lãm sẽ tiếp tục có cuộc sống mới của mình, khi ban tổ chức, qua sự đồng tình của các họa sĩ, trao tặng lại cho Bảo tàng báo chí trực thuộc Hội Nhà báo Việt Nam và phòng truyền thống Báo Nhân Dân. Sức sống của những trang báo, những câu chuyện, những hồi ức xưa còn được nối dài mãi mãi, được lan tỏa xa hơn ngay giữa những ngày thường nhiều tâm tư, bận rộn..., đúng như cách mà họa sĩ Đinh Quân đã tự bạch: “Sự cộng hưởng của ban tổ chức với các họa sĩ như những đốm lửa nhỏ hợp thành một ngọn lửa lớn. Trên tờ báo, các nhà báo đã sáng tạo một lần. Khi dùng nó làm nguyên liệu, họa sĩ sáng tạo thêm một lần nữa nên sự sáng tạo đã được nhân đôi. Có thể nói, triển lãm chỉ sử dụng những nguyên liệu cũ nhưng mang lại những giá trị mới, phi thường và hiệu quả xã hội vô giá. Đây là một sự kiện độc đáo và rất có ý nghĩa”.

Ngô Hương Sen