Vượt qua thử thách từ dịch Covid-19

Thứ Hai, 24/02/2020, 04:24:32

Dịch Covid-19 đã tác động, ảnh hưởng lớn đến tình hình kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Năm 2020 là năm cuối để hoàn thành các chương trình, mục tiêu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng, cần chủ động đưa nền kinh tế Việt Nam vượt qua các khó khăn, thách thức từ dịch bệnh để hoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đã đặt ra.

Vượt qua thử thách từ dịch Covid-19

Du khách tham quan Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội).

Tác động mạnh đến hoạt động kinh tế

Sau hơn hai tháng bùng phát, dịch Covid-19 đã tác động rất mạnh đến nền kinh tế của Trung Quốc, và do Trung Quốc có vai trò rất quan trọng đến nền kinh tế thế giới nên những tác động lan truyền ảnh hưởng đến rất nhiều quốc gia. Hiện, Trung Quốc đứng ở vị trí thứ 2 của kinh tế thế giới với GDP khoảng 14.300 tỷ USD (GDP của Mỹ khoảng 21.200 tỷ USD). Với ưu điểm là trung tâm sản xuất các linh kiện và một thị trường nội địa tăng trưởng nhanh với hơn 1,4 tỷ dân, Trung Quốc thu hút hàng nghìn doanh nghiệp (DN) nước ngoài đến mở các phân xưởng, nhà máy, tham gia vào hệ thống phân phối hàng hóa khắp đất nước và trở thành trung tâm quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ khi dịch Covid-19 xảy ra, phần lớn các ngành công nghiệp của Trung Quốc đều đóng cửa. Với vai trò quan trọng của Trung Quốc, kinh tế thế giới rõ ràng gặp phải rất nhiều khó khăn, ít ra là cho đến khi dịch Covid-19 được khống chế hoàn toàn và hoạt động sản xuất, kinh doanh trở lại bình thường. Cuộc thăm dò ý kiến các nhà kinh tế trên thế giới do Reuters tổ chức đầu tháng 2 vừa qua cho kết quả dự báo tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quý I năm 2020 là 4,5%, giảm 1,5% so quý IV năm 2019. Các hoạt động về thương mại, du lịch, vui chơi giải trí, giao thông vận tải,… cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Doanh thu của ngành hàng không quốc tế dự kiến sụt giảm khoảng 5 tỷ USD trong quý I năm 2020, theo báo cáo từ Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). Tổ chức nghiên cứu về DN toàn cầu cho rằng, Covid-19 có thể tác động tiêu cực đến 5 triệu DN trên thế giới. GDP của Trung Quốc hiện xấp xỉ 18% GDP toàn cầu, nếu dịch không được khống chế dứt điểm trong mùa hè này, GDP thế giới có thể bị tổn thất 1% so với kịch bản trước khi có dịch.

Việt Nam là quốc gia có đường biên giới khá dài với Trung Quốc, kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) với Trung Quốc gần 117 tỷ USD năm 2019, chiếm 23% tổng kim ngạch XNK cả nước. Việt Nam cũng phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu của Trung Quốc cung cấp sản phẩm, linh kiện đầu vào cho một số ngành sản xuất. Về du lịch, khách Trung Quốc luôn đứng đầu, chiếm 30% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Về vận tải hàng không, các hãng hàng không Trung Quốc và Việt Nam khai thác tần suất hơn 600 chuyến/tuần. Đó là những ngành bị ảnh hưởng trực tiếp từ dịch Covid-19. Ngoài ra còn rất nhiều ngành và lĩnh vực khác chịu ảnh hưởng gián tiếp như sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản; sản xuất công nghiệp; thương mại nội địa; đầu tư; lao động việc làm; giáo dục đào tạo. Những nhân tố nêu trên tất yếu sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, thu chi ngân sách, mức cầu tiền tệ, mặt bằng giá cả,… Trong tháng 1, do nhu cầu mua sắm, đi lại của người dân tăng cao trong dịp Tết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 1,23% so với tháng 12-2019 và tăng 6,34% so với tháng 1-2019 đã tạo ra một số lo ngại về việc kiểm soát lạm phát chỉ tiêu. Tuy nhiên, do tác động của dịch Covid-19, nhu cầu tiêu dùng, đặc biệt là ăn uống ngoài gia đình, đi du lịch, lễ hội,… từ đầu tháng 2 đều giảm. Nhiều khả năng CPI tháng 2 không tăng nhiều, thậm chí có thể giảm so với tháng 1 và dự báo cả năm 2020 có nhiều khả năng kiểm soát CPI dưới 4%.

Tìm lối ra để hoàn thành mục tiêu

Việc điều trị thành công cho các ca nhiễm Covid-19 vừa qua cho thấy Việt Nam đã ứng phó rất hiệu quả nhằm ngăn chặn sự lây nhiễm của dịch bệnh này. Công tác truyền thông theo hướng công khai, minh bạch thông tin, cập nhật diễn biến của dịch Covid-19 đã được truyền dẫn liên tục đến người dân để có các biện pháp tránh lây nhiễm. Đồng thời, việc quyết liệt cách ly các trường hợp nghi nhiễm bệnh đã khu trú hiệu quả, không để dịch bệnh lây lan. Hệ thống y tế nước ta qua dịch Covid-19 này cũng cho thấy, tuy còn nhiều thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị nhưng nền y học Việt Nam đã đạt trình độ rất đáng tự hào. Thành quả bước đầu về khống chế dịch Covid-19 đã đem đến cảm hứng, tự tin cho đất nước trong việc hóa giải những khó khăn, thách thức mà dịch bệnh này mang lại. Quyết tâm đạt được những mục tiêu kinh tế - xã hội năm 2020 nhằm hoàn thành các chỉ tiêu mà Đại hội Đảng XII đã đề ra, được thể hiện rất rõ nét bằng việc kiên định giữ nguyên không điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP 6,8%. Chính phủ đã xây dựng nhiều kịch bản để hạn chế tác động tiêu cực từ dịch Covid-19, đồng thời có giải pháp tận dụng thời cơ, củng cố sản xuất, tạo lập thị trường để bù đắp các thiệt hại kinh tế do dịch gây ra. Bên cạnh dịch Covid-19, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc vẫn còn tiếp diễn, các khó khăn, khiếm khuyết của nền kinh tế vẫn còn tồn tại, chưa được chữa trị dứt điểm. Tình hình dịch bệnh gia cầm H5N1 đã xảy ra ở một vài địa phương; hạn hán ở đồng bằng sông Cửu Long còn khá gay gắt; thị trường nông sản sẽ còn khó khăn nếu dịch Covid-19 chậm được khống chế ở Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu linh hoạt khai thác những nhân tố tích cực thì dư địa cho phát triển, tăng trưởng vẫn còn khá lớn. Các hiệp định thương mại tự do, mới đây là Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA); việc đa dạng hóa các thị trường thu hút khách du lịch, thị trường hàng không, thị trường của các chuỗi cung ứng… sẽ giúp cầu tiêu dùng trong nước tăng lên. Việc tìm kiếm và đẩy mạnh kim ngạch từ các thị trường xuất khẩu mới dựa trên các thỏa thuận thương mại (FTA) sẽ giúp xuất khẩu có mức tăng trưởng cao.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm, đầu tư nhà nước và đầu tư tư nhân có vai trò hết sức quan trọng. Vấn đề là làm sao để đầu tư công thông qua các công trình trọng điểm, có sức lan tỏa lớn đã có trong kế hoạch mấy năm qua phải được giải ngân nhanh và triển khai một cách quyết liệt. Cần khai thác sức mạnh to lớn của thành phần kinh tế tư nhân tham gia vào các dự án này trong khuôn khổ hình thức hợp tác đối tác công - tư (PPP). Cũng cần có các giải pháp nhằm hỗ trợ cụ thể cho các đối tượng chịu thiệt hại từ dịch Covid-19 như giảm thuế, khoanh nợ, giảm lãi suất,… Tìm được các lối ra cho các khó khăn này thì chúng ta hoàn toàn hy vọng đạt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2020 đã đề ra.

TS TRƯƠNG VĂN PHƯỚC (Nguyên Quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia)